چهار دهه تحول دانشگاه آزاد در آموزش عالی؛ روایت رئیس واحد استاد فرشچیان از دانشگاه نسل چهارم

همزمان با گذشت بیش از چهار دهه از عمر دانشگاه آزاد اسلامی، این مجموعه با عبور از الگو‌های سنتی آموزش، در مسیر تبدیل شدن به یک سازمان یادگیرنده و دانشگاه نسل چهارم گام برمی‌دارد. در این میان، واحد استاد فرشچیان با تکیه بر ذهنیت فلسفی، پیوند میان هنر، صنعت و محیط‌زیست و بهره‌گیری از رویکرد «استاد-شاگردی مدرن»، به کانون اصلی پرورش هنرمندانِ کنشگر و کارآفرین تبدیل شده است. سجاد محمدیارزاده رئیس دانشگاه آزاد اسلامی واحد استاد فرشچیان در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، ابعاد این تحول بنیادین، نقش انجمن‌های تخصصی در عدالت آموزشی و چشم‌انداز نوآورانه این واحد برای نقش‌آفرینی در زیست‌بوم علم و هنرِ ایران را تشریح کرد.

در ادامه مشروح این گفت‌و‌گو را می‌خوانید:

با گذشت بیش از چهار دهه از تأسیس دانشگاه آزاد اسلامی، مهم‌ترین شاخصه‌هایی که این دانشگاه را از سایر دانشگاه‌های کشور متمایز می‌کند، کدامند؟

دانشگاه آزاد اسلامی با دارا بودن واحد دانشگاهی استاد فرشچیان با دیدگاه فراشناختی و داشتن ذهنیت فلسفی به پرورش همه‌ی ابعاد انسان با تفکری آزاد و شناور می‌پردازد. این واحد به مثابه سازمان یادگیرنده با هدف توسعه‌ی مداوم مهارت‌ها به بازاندیشی مداوم با تاکید بر پرورش هویت ملی ایرانی اسلامی با رویکرد ایجاد دانش شبکه‌ای به مهارت‌های خودتنظیمی دانشجویان و تولید دانش و بهسازی مستمر دانشجویان، کارکنان و اساتید تاکید دارد.

دانشگاه آزاد اسلامی واحد استاد فرشچیان با هدف راهبری علمی و عملیاتی، دبیرخانه‌های متعددی را در حوزه‌های مختلف تخصصی فعال کرده است که می‌توان به دبیرخانه‌های «خیرین هنر و ارتباط با صنعت»، «دیپلماسی هنر»، «آمایش سرزمینی هنر‌های قرآنی، سنتی و گنجینه‌های هنری»، «حکمت و هنردرمانی»، «مرکز آفرینش‌های هنری»، «جایزه بزرگ دوسالانه استاد فرشچیان» و همچنین کارگروه‌های انجمن‌های علمی تخصصی و کارگاه‌های مهارت‌محور نظیر «تذهیب و تشعیر» و «خلاقیت در هنر‌های سنتی» اشاره کرد.

دبیرخانه استارتاپ‌های هنری در تلاش است تا با ایجاد بستر مناسب استارتاپی و بهره‌گیری از ظرفیت اساتید نخبه، آثار شاخص هنرمندان را بر بستر‌های نوظهور عرضه کرده و کمک شایانی به توسعه اقتصادی هنر‌های اسلامی-ایرانی کند.

دبیرخانه حکمت و هنردرمانی، به‌کارگیری ترفند‌های هنری را در جهت کاهش و بهبود آلام بیماران دنبال می‌کند و دبیرخانه جایزه بزرگ دوسالانه استاد فرشچیان نیز سعی دارد در میان هیاهوی جشنواره‌های پرزرق و برق، جایزه‌ای مزین به نام آن استاد هنرمند اهدا کند تا یاد و نام ایشان بیش از پیش گرامی داشته شود.

در همین راستا، دبیرخانه مرکز آفرینش‌های هنری می‌کوشد تا با حمایت از هنرمندان تراز اول ایران، در جهت تبیین و توسعه هنر‌های اسلامی-ایرانی با تولید آثار فاخر، نقشی نو بیافریند؛ همچنین دبیرخانه خیرین هنر و ارتباط با صنعت در تلاش است تا ضمن بهره‌گیری از ظرفیت هنرمندان خیر و خیرین هنرمند در جهت یاری‌رسانی به نیازمندان و ترویج آموزش‌های هنری، با شناسایی ظرفیت‌های صنعت و بازار، بستر مناسبی برای اشتغال‌زایی فارغ‌التحصیلان فراهم آورد.

در سوی دیگر، دبیرخانه دیپلماسی هنر می‌کوشد تا با بهره‌گیری از ظرفیت اساتید و نخبگان هنری، ضمن برگزاری نمایشگاه‌های ادواری در کشور‌های مختلف، با تولید هدایای نفیس برای مقامات دولتی، سفیران فرهنگی ایران را مادام به اقصی نقاط جهان ارسال کند. دبیرخانه آمایش سرزمینی هنر‌های قرآنی، سنتی و گنجینه‌های در حال فراموشی نیز ضمن انجام پژوهش ملی و سراسری، هنر‌های بومی هر منطقه از ایران را شناسایی و با قدرت دستان هنرمندان این مرز و بوم، جانی دوباره به آنها می‌بخشد.

همچنین دبیرخانه احیای نهضت امضا و شناسنامه‌دار کردن آثار ، در تلاش است تا با ایجاد ساختار علمی متشکل از اساتید نخبه، به‌عنوان مرجعیت مقبول در اصالت‌سنجی آثار، از سرقت‌های هنری جلوگیری کرده و گردش اقتصادی هنر‌های اسلامی-ایرانی را توسعه دهد و در نهایت، دبیرخانه مرمت ابنیه و آثار هنری در تلاش است تا با گردآوری اساتید شاخص این حوزه، علاوه بر انجام پروژه‌های مرمت در ایران اسلامی، در بازسازی و مرمت آثار و ابنیه شاخص در کشور‌های مسلمان نیز همکاری و هم‌پیمایی کند.

هم اکنون واحد استاد فرشچیان دانشگاه آزاد اسلامی با تشکیل و راه اندازی انجمن‌های علمی دانشجویی تخصصی در رشته‌های معماری داخلی، نگارگری به شیوه استاد شاگردی، نقاشی، انیمیشن، طراحی لباس، صنایع دستی، طراحی فرش، طراحی و ساخت طلا و جواهر مشغول به فعالیت، تولید فناورانه و خلاق با هدف ایجاد شبکه‌ای بین دانشگاه و جامعه است.

هم چنین با شروع برگزاری همایش ملی معماری و ایجاد نشریه علمی پژوهشی در سال ۱۴۰۵ در نظر داریم تعاملی چند سویه با سایر واحد‌های دانشگاهی و جامعه داشته باشیم که تولید و نشر دانش، کسب درآمد و ایجاد حق دخالت عادلانه، مشارکت در تصمیم گیری و رشد و بهسازی مداوم و پایبندی به اخلاق حرفه‌ای با رویکردی معنوی از اهداف آن است.

دانشگاه آزاد اسلامی در حوزه تقویت زیست‌بوم نوآوری و شرکت‌های دانش‌بنیان چه عملکردی داشته است؟

امروز واحد استاد فرشچیان در رشته‌ معماری داخلی هماهنگ با روحیه و نیاز انسان، به طبیعت و عناصر طبیعی بیش از پیش می‌پردازد. هنر محیط زیستی به طور مستقیم با زیستگاه بشر و هنر معاصر مرتبط بوده و هدف اصلی آن حفظ محیط زیست و تأکید بر مشکلات ایجاد شده از سوی بشر برای طبیعت است. این هنر نه تنها به زیبایی‌شناسی توجه دارد، بلکه مسئولیت اجتماعی هنرمند در قبال محیط زیست را نیز مورد تأکید قرار می‌دهد.

در رشته معماری داخلی و سایر رشته‌های واحد استاد فرشچیان، آموزش حافظه محور جای خور را به به یادگیری تعالی بخش عمیق، کاربردی، فایده محور، بسترساز اشتغال دانش بنیان و افزاینده اقبال اجتماعی در کنار ارتقاء شاخص کارآمادگی و مهارت‌های مورد نیاز به ویژه تعاملی، حل مسئله، کارگروهی و چرخش از عرضه محوری مقاله گرا و غیرهدفمند در پژوهش و تولید دانش و فناوری به تقاضامحوری و پاسخگویی اثربخش به نیاز‌های علمی هنری داده است.

واحد استاد فرشچیان سوار بر موج چهارم زیست بوم نوآوری و کارآفرینی با داشتن رشته‌های معماری و هنر به مجموعه‌ای از تعاملات بین دانشجویان، دانشگاه ها، در فضای زیست بوم دیجیتال نیز به شکلی نوین ارتباط پویا برقرار کرده و دانشجویان را در مسیر تربیتی محلی – ملی و متأثر از چالش‌های آمایش محور و تحولات سریع اجتماعی – فناورانه قرار داده است و پلی ارتباطی بین معماری، هنر و محیط زیست برقرار کرده است.

از نظر تأمین نیاز‌های علمی و فناوری کشور، دانشگاه آزاد اسلامی و واحد فرشچیان در چه حوزه‌هایی موفق عمل کرده است؟

واحد استاد فرشچیان با ایجاد زیرساخت‌های لازم به صورت عملیاتی، شبکه سازی اعضای هیات علمی، نخبگان و پژوهشگران و هنرمندان در قالب انجمن‌های تخصصی، با هدف تقویت ارتباطات شبکه‌ای میان رشته‌های مختلف با استفاده از فرصت‌های ایجاد شده در این واحد با تقویت و ارتقاء فرهنگ خردورزی و حس مسئولیت پذیری به ترویج و فرهنگ سازی کسب و کار‌های مبتنی بر نوآوری در محیط دانشگاه می‌پردازد.

انجمن‌های علمی دانشجویی در باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان هنر واحد استاد فرشچیان با ارتقاء قانون مداری، افزایش روحیه کرامت، خودباوری و تعلق به دانشگاه، سخت کوشی و داشتن روحیه‌ی جهادی گامی ارزنده‌ای در این مسیر برداشته است و با ترویج ارزش‌های مطلوب فرهنگ سازمان دانشــگاهی یادگیرنده به اجرای کارگاه‌های آموزشی تعاملی با رویکرد تبادل دانش، تولید محتوا، برگزاری خانه خلاق، فعالیت در زمینه‌ی آموزش معکوس، برگزاری نشست‌های علمی، تشکیل پاتوق علمی و هنری، تهیه پادکست و ... با رویکرد اخلاق محوری به پرورش تفکر سیستمی و بهبود مستمر می‌پردازد و زمینه‌ی یادگیری عمیق را برای همه‌ی دانشجویان، اساتید و کارکنان دانشگاه آزاد اسلامی را فراهم آورده است.

دانشگاه آزاد از نگاه شما چگونه توانسته است عدالت آموزشی را در مناطق محروم کشور برقرار کند؟

واحد استاد فرشچیان با استفاده از آموزش معکوس و تولید محتوای آموزشی و هنری با هدف اقتصاد چرخشی و با استفاده از فناوری‌های نوین در رشته معماری داخلی و انیمنشن در زمینه‌ بازیافت و حفظ محیط زیست به یادگیری عمیق در رشته‌های مختلف، بسته‌های آموزشی تولید و به مناطق محروم ارسال می‌کند.

چه پیامی برای دانشجویان و اساتید دانشگاه آزاد به مناسبت روز تأسیس دارید؟

با توجه به قابلیت‌های موجود در واحد استاد فرشچیان، این واحد زمینه و بستر لازم را برای یادگیری سازمانی در همه‌ واحد‌های دانشگاهی فراهم کرده است، بدین منظور از همه‌ دانشجویان، اساتید و کارکنان استقبال می‌شود تا از ظرفیت‌های یادگیری که در این واحد دانشگاهی فراهم شده بهره ببرند، تا با کنشگری فعال در پیشرفت علم و هنر، مقوم جریان ملی دانش با رویکرد تقویت هم افزایی علمی و اثرگذاری بر جریان جهانی علم و هنر باشیم. در راستای سند تحول و تعالی دانشگاه آزاد اسلامی از همه‌ دانشجویان در سایر واحد‌های دانشگاهی دعوت می‌شود به منظور ایجاد انجمن شبکه‌ای به انجمن‌های علمی دانشجویی این واحد بپیوندند.

همچنین با رویکرد حمایتی و با هدف ماندگاری دانشجویان فارغ التحصیل، بسط عدالت آموزشی، مدیریت بحران و یادگیری مداوم در نظر داریم با تشکیل انجمن فارغ‌التحصیلان به تکمیل فرایند آموزش بپردازیم، بدین منظور با هدف استمرار ارتباط و رویه با دانشجو و یادگیری تلفیقی پذیرای فارغ التحصیلان این واحد و سایر دانشگاه‌ها نیز با رویکرد داشتن روابط بین فردی، و ارتباط با جامعه خواهیم بود. تا جایی که، حفظ ارتباط با فارغ التحصیلان به یک فرهنگ تبدیل شود و چنین فرهنگی، زمینه ساز رشد حرفه‌ای دانشگاه‌ها خواهد بود و فضایی را ایجاد می‌کند که اعتماد و همکاری رونق یافته و یادگیری مداوم و آموزش مداوم صورت می‌پذیرد.