پشت پرده سفر ترامپ به چین/ پکن در پرونده ایران، با آمریکا همراه نمیشود
«حمیدرضا ترقی»، عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا به بررسی ابعاد مختلف روابط چین و آمریکا، اهداف احتمالی سفر دونالد ترامپ و تأثیر این تحولات بر روابط پکن و تهران پرداخت و اظهار کرد: ساختار سیاست خارجی چین بر پایه منافع راهبردی بلندمدت شکل گرفته و به همین دلیل بعید است این کشور به سادگی در پرونده ایران با آمریکا همراه شود.
به گفته وی، در سالهای اخیر روابط واشنگتن و پکن وارد مرحلهای متفاوت شده و دیگر نمیتوان مناسبات دو کشور را صرفاً در چارچوب روابط اقتصادی تعریف کرد. رقابت در حوزه فناوری، تجارت، امنیت و نفوذ منطقهای موجب شده اختلافات دو کشور ابعاد گستردهتری پیدا کند و همین مسئله بر سایر پروندههای بینالمللی نیز اثرگذار باشد.
روابط آمریکا و چین؛ از رقابت اقتصادی تا تقابل راهبردی
ترقی با اشاره به روند تحولات در روابط دو کشور بیان کرد: آنچه امروز در مناسبات چین و آمریکا مشاهده میشود، صرفاً اختلاف بر سر تعرفههای تجاری یا مسائل اقتصادی نیست، بلکه رقابتی گستردهتر میان دو قدرت بزرگ جهانی شکل گرفته است.
وی افزود: در سالهای اخیر آمریکا تلاش کرده با اعمال تعرفههای سنگین، محدودیتهای تجاری و برخی سیاستهای اقتصادی، فشار بیشتری بر چین وارد کند. در کنار این مسائل، موضوعاتی مانند محدودیت در حوزه فناوری، رقابت بر سر بازارهای جهانی و همچنین مسائل ژئوپلیتیکی به اختلافات دو کشور اضافه شده است.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی ادامه داد: موضوع تایوان نیز یکی از مهمترین محورهای اختلاف میان پکن و واشنگتن به شمار میرود. چین همواره تأکید کرده که مسئله تایوان بخشی از حاکمیت و تمامیت ارضی این کشور است و هرگونه مداخله خارجی در این موضوع را حساس و غیرقابل پذیرش میداند.
وی تصریح کرد: به همین دلیل مجموعه اقدامات آمریکا در سالهای اخیر موجب نارضایتی جدی چین شده و طبیعی است که این شرایط بر سطح تعاملات سیاسی میان دو کشور نیز تأثیر بگذارد.
ترقی گفت: در چنین فضایی اگر دیدارها یا مذاکراتی میان مقامات دو کشور برگزار شود، هر طرف تلاش خواهد کرد با دست پر وارد گفتوگو شود و امتیازات بیشتری به دست آورد.
وی افزود: در شرایط فعلی به نظر میرسد چین تلاش میکند از موضع قدرت وارد مذاکرات شود، زیرا معتقد است تحولات اخیر در عرصه جهانی تا حدودی موازنههای گذشته را تغییر داده است.
جایگاه ایران در راهبرد منطقهای و اقتصادی چین
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی با اشاره به روابط تهران و پکن بیان کرد: ایران در نگاه چین صرفاً یک شریک اقتصادی یا تجاری معمولی نیست، بلکه جایگاهی فراتر از یک رابطه مقطعی دارد.
وی افزود: ایران از نظر موقعیت جغرافیایی، ظرفیتهای انرژی، دسترسی به مسیرهای ترانزیتی و همچنین نقش منطقهای، اهمیت ویژهای برای چین دارد و همین مسئله موجب شده روابط دو کشور در سالهای اخیر توسعه پیدا کند.
ترقی ادامه داد: توافق همکاری بلندمدت میان ایران و چین نیز در همین چارچوب قابل تحلیل است. این توافق تنها به مبادلات اقتصادی محدود نمیشود، بلکه حوزههای مختلفی از جمله همکاریهای زیرساختی، امنیتی، فرهنگی و توسعهای را شامل میشود.
وی گفت: چین طی سالهای اخیر تلاش کرده حضور اقتصادی و سیاسی خود را در منطقه غرب آسیا گسترش دهد و ایران در این میان یکی از حلقههای مهم این راهبرد محسوب میشود.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی تصریح کرد: پکن برای اجرای پروژههای کلان خود نیازمند مسیرهای متنوع ارتباطی و اقتصادی است و ایران به دلیل موقعیت ژئوپلیتیکی خاص خود میتواند نقش مهمی در این زمینه ایفا کند.
وی افزود: در سالهای گذشته چین سرمایهگذاریهای مختلفی در بخشهای زیرساختی و ترانزیتی انجام داده و تلاش کرده مسیرهای ارتباطی جدیدی میان شرق و غرب ایجاد کند.
ترقی تاکید کرد: به همین دلیل ایران برای چین صرفاً یک تأمینکننده انرژی نیست، بلکه بخشی از زنجیره گستردهتر اقتصادی و راهبردی این کشور به شمار میرود.
تلاش آمریکا برای تغییر معادلات میان تهران و پکن
وی درباره احتمال تلاش واشنگتن برای ایجاد فاصله میان ایران و چین گفت: آمریکا همواره تلاش کرده از ابزارهای مختلف برای تغییر موازنههای منطقهای استفاده کند و در این میان ممکن است پرونده روابط تهران و پکن نیز مورد توجه قرار بگیرد.
ترقی افزود: احتمال دارد واشنگتن با استفاده از ابزارهایی مانند فشارهای سیاسی، امتیازات اقتصادی یا حتی برخی توافقات دوجانبه تلاش کند رویکرد چین نسبت به ایران را تغییر دهد.
وی ادامه داد: با این حال باید توجه داشت که تصمیمات راهبردی کشورهایی مانند چین بر اساس منافع بلندمدت اتخاذ میشود و صرفاً تحت تأثیر تحولات کوتاهمدت قرار نمیگیرد.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی گفت: چین در سیاست خارجی خود بر اصل چندجانبهگرایی تأکید دارد و تلاش میکند روابط گستردهای با کشورهای مختلف برقرار کند.
وی افزود: این کشور همکاریهای مختلفی با ایران، روسیه، هند و برخی دیگر از قدرتهای منطقهای و بینالمللی دارد و همین مسئله بخشی از راهبرد کلان پکن به شمار میرود.
ترقی تصریح کرد: به همین دلیل بعید به نظر میرسد چین بخواهد به آسانی از روابط خود با ایران فاصله بگیرد یا در ازای برخی امتیازات کوتاهمدت سیاستهای بلندمدت خود را تغییر دهد.
وی اظهار کرد: ایران برای چین دارای اهمیت اقتصادی، انرژی و ترانزیتی است و مجموعه این عوامل باعث میشود روابط دو کشور از سطح یک همکاری عادی فراتر برود.
تنگه هرمز، تجارت جهانی و محاسبات جدید پکن
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی در ادامه سخنان خود به موضوع تنگه هرمز و تأثیر تحولات این منطقه بر منافع چین اشاره کرد و گفت: تنگه هرمز یکی از مهمترین گذرگاههای انرژی در جهان به شمار میرود و هرگونه تنش در این منطقه میتواند پیامدهای گستردهای برای اقتصاد جهانی داشته باشد.
وی افزود: چین به عنوان یکی از قدرتهای اقتصادی جهان طبیعتاً نسبت به امنیت مسیرهای انرژی و تجارت جهانی حساسیت دارد، اما در سالهای اخیر تلاش کرده وابستگی خود را به مسیرهای محدود کاهش دهد.
ترقی ادامه داد: پکن برای این منظور پروژههای متعددی را در حوزه زیرساخت و حملونقل تعریف کرده و تلاش کرده مسیرهای جایگزین متعددی در اختیار داشته باشد.
وی گفت: مسیرهای زمینی از طریق آسیای مرکزی، افغانستان، پاکستان و برخی کریدورهای منطقهای از جمله اقداماتی است که چین برای کاهش ریسکهای احتمالی دنبال کرده است.
عضو شورای مرکزی حزب مؤتلفه اسلامی اظهار کرد: ایجاد این مسیرها به معنای بیاهمیت بودن تنگه هرمز برای چین نیست، بلکه نشان میدهد پکن تلاش میکند در برابر تحولات احتمالی انعطافپذیری بیشتری داشته باشد.
وی افزود: هرگونه اختلال گسترده در مسیرهای دریایی میتواند بر اقتصاد جهانی تأثیرگذار باشد، اما کشورها تلاش میکنند با ایجاد مسیرهای جایگزین از میزان آسیبپذیری خود بکاهند.
ترقی در پایان خاطرنشان کرد: با توجه به مجموعه شرایط موجود، به نظر میرسد سیاست چین در قبال ایران و منطقه غرب آسیا دستخوش تغییرات اساسی نخواهد شد و پکن همچنان در چارچوب منافع راهبردی خود حرکت خواهد کرد؛ موضوعی که میتواند بر آینده معادلات منطقهای و بینالمللی نیز تأثیرگذار باشد.
انتهای پیام/
