از جشنواره فرهیختگان جوان تا المپیادها؛ روایتی از برنامه‌های باشگاه پژوهشگران در شرایط پساجنگ

شهاب خاقانی معاون دانش‌آموزی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان و دبیر هشتمین جشنوارهٔ ملی پروژه‌های دانش آموزی «فرهیختگان جوان»،در گفت و گو با خبرنگار آنا، با اشاره به این جشنواره بیان کرد: هشتمین دوره جشنوارهٔ فرهیختگان جوان، بخشی از زنجیرهٔ پیوستهٔ رویداد‌های علمی است که تا پیش از امسال، نام‌گذاری خاصی نداشت. اما امسال، به دلیل شرایط ویژهٔ کشور و نیز برای گرامیداشت یاد شهدای میناب – که واقعهٔ آن جراحتی عمیق بر قلب همهٔ هموطنان ما وارد کرد – تصمیم گرفتیم این جشنواره را با نگاه به آن حادثه برگزار کنیم. جالب اینجاست که چه دوست و چه دشمن، هنگامی که جنایت میناب را مورد قضاوت قرار می دهند، حق را به جمهوری اسلامی ایران می‌دهند.

فرهیختگان جوان؛ روایتی از علم، ایثار و امید در شرایط پساجنگ

وی تاکید کرد: یکی از وظایف ما زنده نگه‌داشتن یاد و خاطرهٔ شهدای میناب بود؛ به‌ویژه آنکه این جشنواره یک رویداد علمی محسوب می‌شود. از این رو کوشیدیم از طریق این رویداد، صدای مظلومیت خود را به جهانیان برسانیم و اثری ماندگار از مظلومیت ایران اسلامی بر جای بگذاریم.

دبیر هشتمین جشنوارهٔ ملی پروژه‌های دانش آموزی «فرهیختگان جوان» تصریح کرد: شاید این پرسش مطرح شود که چرا دانشگاه آزاد باید در حوزهٔ مدرسه و برای دانش‌آموزان رویدادی برگزار کند؟ پاسخ آن است که ما این کار را بر اساس اسناد و ضوابط بالادستی خود انجام می‌دهیم. یکی از این اسناد، اساسنامهٔ باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی است که به روشنی در آن تأکید شده: شناسایی، جذب، حمایت و هدایت از نخبگان باید انجام شود.اگر بخواهیم این استعداد‌ها را فقط در دورهٔ دانشگاه شناسایی کنیم، شاید دیرهنگام باشد. به همین دلیل، استعداد‌ها را از مدارس ابتدایی و متوسطه شناسایی و شبکه‌سازی می‌کنیم تا به اهداف سازمانی خود در این زمینه دست یابیم.

معاون دانش‌آموزی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد در ادامه افزود: جشنوارهٔ فرهیختگان جوان چهار محور اصلی دارد که پس از هفت دوره برگزاری، دقیق‌تر و تخصصی‌تر شده است. در عین حفظ حال و هوای دانش‌آموزی، بخش‌هایی از این رویداد نیز علمی‌تر طراحی گردیده است. محور‌های اصلی ما در این جشنواره عبارتند از: نمایشگاه دست‌سازه‌ها، سخنرانی‌های علمی، مسابقات علمی و مناظره.

وی تصریح کرد: در بخش پیوست‌های رویداد، سخنرانی‌ها، مناظره‌ها و نشست‌های علمی با حضور خبرگان حوزهٔ فناوری و صنعت برگزار می‌شود. در سال‌های گذشته، آزمایش‌های جذابی را برای دانش‌آموزان به صورت حضوری داشتیم. امسال نیز این بخش را برای دانش‌آموزان داریم، اما با توجه به شرایط کنونی، به صورت مجازی انجام می‌شود. البته این آزمایش‌ها عیناً مشابه سال‌های پیش نیستند؛ بلکه آزمایش‌های جدیدی هستند که در آزمایشگاه‌های دانشگاه آزاد و نیز آزمایشگاه‌های مدارس فیلمبرداری و بارگذاری می‌شوند.

خاقانی تاکید کرد: بخش دیگری از فعالیت‌هایی که سال گذشته در جشنواره به صورت حضوری برگزار می‌کردیم و امسال مجازی خواهد شد، "تور شناسایی توانمندی‌های دانشگاه" است. وظیفهٔ ما این است که امکانات، توانمندی‌ها، کاستی‌ها و هرآنچه از نظر زیرساخت فیزیکی و توان علمی در دانشگاه آزاد وجود دارد، به دانش‌آموزان نشان دهیم. این بخش نیز به صورت مجازی و در هر واحد دانشگاهی برگزار می‌شود؛ به این شکل که هر استان یک فیلم تهیه و بارگذاری می‌کند تا شرکت‌کنندگان در صورت تمایل برای آشنایی با یک واحد دانشگاهی و زیرمجموعه‌های آن، بتوانند فیلم‌های مربوطه را مشاهده کنند. یکی دیگر از برنامه‌های جشنواره، که به پیشنهاد دکتر حمیدی‌فر – معاون تحول و تعالی مدارس سما – مطرح شده، بحث مهارت‌افزایی مربیان پژوهشی است. این برنامه شامل کارگاه‌های مسئله‌محور (Problem‑Based Learning) می‌شود. در این زمینه جلسه‌ای با حضور دکتر رزازی و دکتر حمیدی‌فر برگزار خواهد شد تا دربارهٔ این بخش تصمیم‌گیری، سرفصل‌های آن استخراج و مدرس مربوطه مشخص شود.

معاون دانش‌آموزی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد در ادامه با اشاره به شکل برگزاری جشنواره تصریح کرد: این جشنواره به صورت مجازی برگزار خواهد شد. انجام یک رویداد به این شکل، کاملاً متفاوت از رویدادی است که به صورت حضوری و فیزیکی برای دانش‌آموزان برگزار می‌شود؛ جایی که دانش‌آموز لمس و درک فیزیکی مستقیمی از اتفاقات دارد. با این حال، تمام زیرساخت‌های لازم را آماده کرده‌ایم. شاید اینترنت کمی دچار لختی شود، اما ان‌شاالله با اطلاع‌رسانی به مدارس و شبکه‌سازی‌های انجام‌شده، انتظار داریم دانش‌آموزان حضور بسیار خوبی داشته باشند.

وی تصریح کرد: داوری این رویداد نیز به صورت مجازی انجام می‌شود. تمام آثار در سامانه‌ای به نام "سامانه پایش دانشگاه آزاد اسلامی" ثبت می‌شود و حتی به‌روزرسانی‌هایی در خصوص پژوهش‌های جاری در آن سامانه انجام خواهد شد. این امکان برای همهٔ ما و حتی افراد خارج از مجموعه فراهم است که پس از دریافت آثار و انجام غربالگری اولیه، آثار قابل مشاهده برای همه باشد. دکتر رزازی نیز زحمت کشیدند و بخشی را طراحی کردند که مخاطب به عنوان یک ناظر بیرونی، بتواند آثار مورد علاقه‌اش را لایک کند، نظر بگذارد یا سوال بپرسد. نهایتاً این رسوب دانشی را در آن سامانه خواهیم داشت.

خاقانی تاکید کرد: بحث رقابتی در این جشنواره برای ما چندان پررنگ نیست؛ نگاه ما به این رویداد بیشتر شبیه کنفرانس‌هایی است که در آن همه مقالهٔ خود را ارائه می‌دهند. در این رویداد، پس از انجام غربالگری اولیه و ارائهٔ مقاله، افراد یک مدرک دریافت می‌کنند و در گوشهٔ همین همایش به دو مقاله نیز به عنوان مقالات برتر جایزه تعلق می‌گیرد. در این رویداد، صِرف پشت سر گذاشتن غربالگری اولیه توسط مقالات به این معناست که آن آثار حائز اهمیت هستند، استانداردهای اولیهٔ یک جشنواره را دارند و شایستهٔ تأمل می‌باشند. برای هر بخش از جشنواره، دستورالعمل خاصی نوشته شده و در سامانه قرار داده شده است. برای نحوهٔ نمایش (اکسپوزیشن) دست‌سازه‌ها، در قانون مربوطه آمده که باید سه عکس از زوایای مختلف از دست‌سازه گرفته شود و یک فیلم کوتاه با حداکثر حجم ۱۵۰ مگابایت بارگذاری گردد. همچنین توضیحات لازم ارائه می‌شود و حتی صاحبان اثر می‌توانند فایل پی‌دی‌اف یا وردی به صورت کامنت برای راهنمایی بهتر داور در سامانه قرار دهند.

معاون دانش‌آموزی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد درباره برنامه‌ریزی برای نفرات برتر جشنواره،عنوان کرد: تجربه موفق استفاده از مدال‌آوران المپیاد پزشکی به عنوان منتور برای دوره‌های جدید نشان داد بهره‌گیری از ظرفیت‌های نخبگانی دانش‌آموزان اثربخش است. در جشنواره فرهیختگان جوان نیز علاوه بر حمایت‌های پس از برگزیده شدن، برنامه تخصیص بورس‌های تحصیلی و گرنت‌های پژوهشی در نظر گرفته شده است. سما نیز آمادگی خود را برای حمایت مالی و تأمین تجهیزات آزمایشگاهی و امکانات دانشگاهی اعلام کرده است تا دانش‌آموزان منتخب بتوانند پژوهش‌های خود را توسعه دهند.

وی در ادامه افزود: برخی از دستیاران پژوهشی منتخب به عنوان منتور در کنار دانش‌آموزان فعالیت خواهند کرد، و همچنین پیشنهاد توان‌افزایی پیوسته معلمان پژوهشی تیم‌ها تا سال‌های آینده در دستور کار قرار گرفته است. به این ترتیب، ارتباط موثر بین باشگاه و معلمان پژوهشی حفظ خواهد شد و برنامه‌های ارتقاء دانش و مهارت آنان تداوم خواهد یافت.

خاقانی به بخش ویژه جشنواره نیز اشاره کرد و گفت: با توجه به شرایط ویژه و یاد شهدای مظلوم میناب، دو بخش ویژه امسال پیش‌بینی شده است. نخست، جایزه ویژه آثار مرتبط با "دفاع میهنی و اقتدار ملی" که به بهترین آثار با مضامین دفاع میهنی و غرور ملی تعلق می‌گیرد، و دوم، جایزه اختصاصی برای معلمانی که بیشترین آثار را ارائه کرده و بیشترین تیم‌های پژوهشی مرتبط با دفاع میهنی را تشکیل داده‌اند.

معاون دانش‌آموزی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد با قدردانی از اهتمام معلمان و دانش‌آموزان، بار دیگر بر اهمیت جشنواره در شناسایی و پرورش استعداد‌های جوان و ایجاد بستری برای ارتقاء علمی و فرهنگی کشور تاکید کرد و حضور همه فعالان عرصه علمی را به مشارکت در این رویداد فرا خواند.

جزئیات المپیادها؛ از گروه‌بندی پزشکی تا کلاس‌های توانمندسازی غیرپزشکی

خاقانی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به المپیادها و برنامه‌های آتی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد اسلامی افزود: المپیاد علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی، کمافی‌السابق گروه‌بندی شده است. دوستانی که علاقه‌مند به شرکت در المپیاد هستند، در دوره‌های پودمانی شرکت می‌کنند تا توان‌افزایی آنها تکمیل شود. برای المپیادهای غیرپزشکی دانشگاه آزاد که متولی آن وزارت علوم است، دسته‌بندی‌های کشوری انجام شده، احکام سرپرستان صادر شده و درصدد هستیم کلاس‌های توانمندسازی و توان‌افزایی علاقه‌مندان این حوزه را نیز برگزار کنیم تا امسال ان‌شاالله بتوانیم نتایج ثمربخشی داشته باشیم.

از «فرهیختگان دانش آموزی» تا «فرهیختگان دانشجویی»

وی تصریح کرد: پس از اتمام پروژه‌های دانش‌آموزی که در حال اجرای آن هستیم، رویدادها و پروژه‌های دانشجویی را خواهیم داشت. یعنی "فرهیختگان دانشجویی" را پس از "فرهیختگان جوانِ دانش‌آموزی" اجرا خواهیم کرد. همچنین بسیاری از رویدادهای ویژه‌ای که سال‌هاست باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان دانشگاه آزاد متولی برگزاری آنهاست، عین هر سال و با توجه به شرایط موجود، انجام خواهند شد.

تأکید بر تداوم آموزش در شرایط پساجنگ

معاون دانش‌آموزی باشگاه پژوهشگران جوان دانشگاه آزاد به فعالیت‌های این باشگاه برای استمرار بخش آموزش کشور در شرایط پساجنگ اشاره و بیان کرد: یکی از مواردی که دانشگاه آزاد و معاونت سما پیگیری می‌کنند، این است که فعالیت آموزشی دانشگاه آزاد و مدارس آن به دلیل شرایط پساجنگ متوقف نشود و همچنین فعالیت پژوهشی دانش‌آموزان و دانشجویان ادامه یابد. به همین خاطر، گروه‌های پژوهشی تشکیل شده‌اند و فعالیت خود را به صورت مجازی ادامه می‌دهند. ان‌شاالله در آینده، در صورت اخذ مجوزهای لازم، بخش‌هایی را به صورت حضوری نیز خواهیم داشت.