امام رضا (ع) آرامش روان جامعه را در گرو تشکیل «خانواده صالح» میبینند/امام رضا (ع) خانواده را «دژ مستحکم» سلامت اجتماعی میدانند/سیره رضوی چگونه میان «رضایت به حلال» و «سلامت رفتاری» پیوند برقرار میکند؟
حجتالاسلام هادی عجمی، کارشناس فقه تربیتی درگفتوگو با خبرنگار خبرگزاری آنا با تحلیل مفهوم سلامت در ادبیات دینی و بینالمللی از ضرورت بازخوانی سیره امام رضا (ع) برای بازطراحی نظام سلامت خانواده در ایران سخن گفت و بیان داشت: سلامت جامعه در نگاه اسلامی بدون سلامت خانواده ممکن نیست و این اصل در سخنان امام رضا (ع) با ظرافتی بینظیر تبیین شده است.
مفهوم سلامت در جهان امروز؛ بازگشت به ابعاد معنوی
وی با اشاره به تعریف سازمان بهداشت جهانی افزود: امروزه مفهوم سلامت تنها نداشتن بیماری جسمی نیست؛ بلکه نداشتن مشکلات روانی، اجتماعی، اقتصادی و حتی معنوی، بخش اصلی مفهوم سلامت است. در این میان سلامت معنوی بهحدی اهمیت یافته که در بسیاری کشورها در کنار سلامت جسمانی، بهعنوان یک شاخص رسمی وارد نظام پزشکی شده است.
حجتالاسلام عجمی ابراز داشت: در ایران نیز گامهایی آغاز شده است؛ مثلاً مؤسسه مکسا در حوزه بیماران سرطانی بهطور تخصصی خدمات سلامت معنوی ارائه میدهد. اینها نشانههایی است از اینکه جهان، پس از تجربههای ناکام، دوباره به ابعاد عمیقتر سلامت برگشته است.
خانواده؛ کلیدواژه اصلی سلامت جهانی و اسلامی
وی ادامه داد: امروزه خانواده در اسناد بینالمللی به کلیدواژه تبدیل شده است. در گذشته جریانهای فمینیستی، با هدف واردکردن زن به بازار کار، خانواده را به حاشیه بردند. نتیجه آن شکلگیری نسلهای بیپناهی بود که حتی در کودکی مادرانشان را کمتر میدیدند.
این کارشناس فقه تربیتی اظهار داشت: اما امروز همان جریانها هم به خانواده بازگشتهاند؛ البته با تعاریف خودشان، یعنی خانوادههایی که گاه از دو همجنس تشکیل میشود. هدف آنها تقویت حلقههای اجتماعی است، نه حفظ ساختار خانواده به معنای الهی آن. این بازگشت، هرچند به ظاهر مثبت است، اما نمیتواند سلامت حقیقی جامعه جهانی را تضمین کند؛ چون از مبانی انسانشناختی صحیح برخوردار نیست.
نگاه امام رضا (ع): ازدواج و خانواده، ریشه سلامت جامعه
وی با اشاره به روایات اهلبیت گفت: در روایات متعدد آنچه از پیامبر (ص) و امام رضا (ع) نقل شده، آمده است که «مَن تَزَوَّجَ فَقَد أحرَزَ نِصفَ دِینِه»؛ این روایت نشان میدهد ازدواج تنها یک عمل اجتماعی نیست؛ بلکه فرآیند وقایه است؛ یعنی نوعی سپر معنوی و اخلاقی.
حجتالاسلام عجمی با تأکید بر اینکه وقتی فرد در خانواده به ثبات رفتاری و معنوی برسد، جامعه نیز در مسیر سلامت قرار میگیرد، تصریح کرد: سلامت خانواده، سلامت جامعه را میسازد؛ و سلامت جامعه، سلامت خانواده را حمایت میکند. این چرخه دوطرفه در تمام سیره رضوی دیده میشود.
سلامت همهجانبه در سیره امام رضا (ع)
وی با بیان اینکه در نگاه امام رضا (ع)، خانواده میدان تحقق تمام ابعاد سلامت است، افزود: در روایت آمده بهترین نعمت برای مؤمن، داشتن همسر صالح است؛ همسری که دیدنش موجب شادمانی شود و در غیاب، حافظ جان و مال شوهر باشد. این یعنی بخش مهمی از سلامت روانی در خانواده تأمین میشود.
اقتصاد مقاومتی در مقیاس خانواده
این کارشناس فقه تربیتی با اشاره به روایت ظریف امام رضا (ع) خاطرنشان کرد: ثامنالائمه (ع) میفرمایند که مرد باید برای خانوادهاش گشایش اقتصادی ایجاد کند تا فرزندانش منتظر مرگ او نباشند! این بیان لطیف و صریح، نشاندهنده پیوند مستقیم اقتصاد خانواده با امنیت روانی و اجتماعی است.
وی ادامه داد: شیخ صدوق از امام رضا (ع) نقل میکند که اگر مرد به رزق حلال اگر کم باشد راضی باشد، خانواده نیز همراهی میکنند. این، شکل اولیه اقتصاد مقاومتی در خانواده است؛ قناعت، اما همراه با تلاش مشروع.
حجتالاسلام عجمی بیان داشت: متأسفانه اخلاق اسلامی در برخی دورهها تحت تأثیر تصوف، فلسفه یونان یا آموزههای وارداتی بوده است. اما در سیره امام رضا (ع) اخلاق خانوادگی پیوند مستقیم با اقتصاد، رفتار، روان و نظم اجتماعی دارد. این یک نگاه کاملاً نظاممند است.
وی گفت: اینکه میگوییم با ازدواج نصف دین کامل میشود، برای همه صدق نمیکند. افرادی که پیش از ازدواج آسیبهای رفتاری، عاطفی یا جنسی داشتهاند، با ازدواج لزوماً درمان نمیشوند. اینجاست که خدمات پیشینی جامعه لازم است؛ همان چیزی که شهید مطهری از آن با عنوان خدمات متقابل خانواده و جامعه یاد میکند.
فلسفه تشکیل خانواده در اندیشه رضوی
این کارشناس فقه تربیتی در پایان ابراز داشت: بر اساس آموزههای امام رضا (ع)، فلسفه تشکیل خانواده، ساختن سلامت اجتماعی است. سلامت معنوی، روانی، اقتصادی و رفتاری فرد در خانواده شکل میگیرد و این سلامت فردی، ستون سلامت جامعه میشود. جامعه سالم نیز دوباره خانواده را حمایت میکند. این حلقه تکمیلکننده، اساس تمدن اسلامی است.
انتهای پیام/
انتهای پیام/
