رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد:
تحولات تنگه هرمز و بازتعریف نظم اقتصاد/ کاهش کارایی دلار و تغییر رفتار اقتصادهای جهانی
به گزارش خبرگزاری آنا؛ در پی تحولات اخیر در منطقه بهویژه در تنگه هرمز، تحلیلها درباره ورود جهان به مرحلهای جدید از نظم اقتصادی بینالمللی شدت گرفته است؛ مرحلهای که به باور بسیاری از کارشناسان، با کاهش تدریجی سلطه اقتصادی ایالات متحده و افزایش نقشآفرینی قدرتهای نوظهور همراه خواهد بود. در این میان، جمهوری اسلامی ایران با اتکا به ظرفیتهای ژئوپلیتیکی و اقتصادی خود، میتواند به یکی از بازیگران تعیینکننده این نظم در حال شکلگیری تبدیل شود.
عبدالله رحیم لوی بنیس، مدرس دانشگاه و کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با خبرنگار اقصادی آنا با تأکید بر اهمیت تحولات اخیر منطقه اظهار کرد: اتفاقات رخداده در تنگه هرمز را نباید صرفاً در قالب یک تنش مقطعی تحلیل کرد، بلکه این رخدادها نشانههایی از یک جابهجایی تدریجی در موازنه قدرت اقتصادی جهان است؛ جایی که نشانههای افول هژمونی اقتصادی آمریکا بیش از گذشته نمایان شده است.
افزایش شکنندگی اقتصاد آمریکا در سایه سیاستهای پرهزینه
وی با اشاره به وضعیت اقتصادی ایالات متحده تصریح کرد: اقتصاد آمریکا در سالهای اخیر تحت فشار مجموعهای از عوامل ساختاری و سیاستی از جمله کسری تراز تجاری، بدهیهای انباشته، رشد هزینههای نظامی و اتخاذ سیاستهای تنشزا در عرصه بینالملل قرار گرفته است؛ این عوامل در کنار هم، موجب افزایش آسیبپذیری اقتصاد این کشور شده است.
این کارشناس اقتصادی افزود: سیاستهای تعرفهای، تشدید تحریمها و رویکردهای سختگیرانه در حوزه مهاجرت، نهتنها به تقویت بنیانهای اقتصادی آمریکا منجر نشده بلکه موجب بروز بیثباتی در اقتصاد جهانی شده است. در چنین شرایطی، هرگونه شوک در بازار انرژی، مانند آنچه در پی تحولات تنگه هرمز رخ داد، میتواند پیامدهای قابل توجهی برای اقتصاد آمریکا به همراه داشته باشد.
وی ادامه داد: افزایش قیمت انرژی، روند کنترل تورم در آمریکا را با اختلال مواجه کرده و حتی موجب غافلگیری سیاستگذاران پولی این کشور شده است. این مسئله احتمال ورود اقتصاد آمریکا به یک دوره رکودی را بیش از گذشته تقویت میکند؛ رکودی که نشانههای آن از ماهها پیش قابل پیشبینی بوده است.
کاهش کارایی دلار و تغییر رفتار اقتصادهای جهانی
رحیم لوی بنیس با اشاره به جایگاه دلار در اقتصاد جهانی گفت: یکی از مهمترین ابزارهای سلطه اقتصادی آمریکا، استفاده از دلار در مبادلات بینالمللی بوده است؛ اما استفاده ابزاری و سیاسی از این ارز، موجب شده بسیاری از کشورها بهدنبال کاهش وابستگی خود به دلار باشند.
وی افزود: در سالهای اخیر شاهد افزایش تلاشها برای استفاده از ارزهای ملی در مبادلات دوجانبه و منطقهای بودهایم. این روند، در کنار کاهش جذابیت اوراق مالی آمریکا، میتواند به تضعیف تدریجی جایگاه دلار در اقتصاد جهانی منجر شود.
این کارشناس اقتصادی همچنین به شکافهای ایجادشده میان آمریکا و متحدان سنتیاش اشاره کرد و گفت: اختلافات میان آمریکا و اروپا، بهویژه در حوزههای امنیتی و اقتصادی، نشانهای از تغییر در ساختار ائتلافهای جهانی است. این شکافها بهطور طبیعی در حوزه اقتصاد نیز خود را نشان خواهد داد.
فرصتسازی برای قدرتهای نوظهور و اقتصادهای آسیایی
وی با تأکید بر نقش قدرتهای نوظهور تصریح کرد: در شرایطی که آمریکا با چالشهای داخلی و خارجی مواجه است، کشورهایی مانند چین و برخی اقتصادهای شرق آسیا، فرصت مناسبی برای افزایش سهم خود در اقتصاد جهانی یافتهاند. این کشورها با بهرهگیری از ثبات نسبی و برنامهریزی بلندمدت، میتوانند در این دوره گذار، جایگاه خود را ارتقا دهند.
تنگه هرمز؛ مزیت ژئوپلیتیکی و اهرم دیپلماسی اقتصادی ایران
رحیم لوی بنیس در ادامه با اشاره به اهمیت راهبردی تنگه هرمز اظهار کرد: تنگه هرمز یکی از حیاتیترین گذرگاههای انرژی و تجارت در جهان است. بخش قابل توجهی از نفت، گاز و محصولات پتروشیمی جهان از این مسیر عبور میکند و این موضوع، بهخودیخود یک مزیت ژئوپلیتیکی کمنظیر برای ایران ایجاد کرده است.
وی تأکید کرد: ایران میتواند با مدیریت هوشمندانه این ظرفیت، از تنگه هرمز بهعنوان یک اهرم مؤثر در دیپلماسی اقتصادی استفاده کند. این اهرم میتواند در جهت کاهش فشار تحریمها، افزایش قدرت چانهزنی و تثبیت جایگاه ایران در معادلات منطقهای و جهانی به کار گرفته شود.
تقویت جایگاه ایران در نظم اقتصادی جدید
این مدرس دانشگاه با اشاره به ظرفیتهای داخلی کشور گفت: ایران با برخورداری از منابع طبیعی گسترده، موقعیت جغرافیایی ممتاز، جمعیت قابل توجه و دسترسی به بازارهای منطقهای، از ظرفیتهای کمنظیری برای تبدیل شدن به یک قدرت اقتصادی برخوردار است.
وی افزود: تحولات اخیر موجب شده کشورهای پیرامونی و شرکای بالقوه اقتصادی، نگاه متفاوتتری به ایران داشته باشند. این تغییر نگرش میتواند به گسترش همکاریهای اقتصادی و افزایش نقش ایران در زنجیرههای تأمین منطقهای منجر شود.
ابعاد حقوقی و اقتصادی اخذ عوارض از تنگه هرمز
رحیم لوی بنیس درباره موضوع اخذ عوارض از تردد در تنگه هرمز نیز گفت: در بسیاری از نقاط جهان، کشورها در چارچوب استانداردهای زیستمحیطی، ایمنی و خدمات دریایی، اقدام به دریافت عوارض از مسیرهای آبی میکنند. این اقدام نهتنها غیرمعمول نیست بلکه میتواند به بهبود مدیریت این مسیرها کمک کند.
وی ادامه داد: در صورت طراحی سازوکارهای مناسب و رعایت ملاحظات حقوقی بینالمللی، ایران نیز میتواند از این ظرفیت برای تأمین منافع ملی، ارتقای ایمنی و حفاظت از محیط زیست دریایی استفاده کند.
پیامدهای جهانی تنش در خلیج فارس
این کارشناس اقتصادی با اشاره به تأثیرات گسترده تحولات منطقه بر اقتصاد جهانی تصریح کرد: اقتصاد جهانی بهشدت به انرژی منطقه خلیج فارس وابسته است و هرگونه اختلال در این منطقه، آثار مستقیمی بر قیمت انرژی، حملونقل و حتی قیمت کالاهای اساسی در سراسر جهان دارد.
وی افزود: تحولات اخیر نشان داد که رفتارهای تنشزا از سوی برخی قدرتها، نهتنها به منافع منطقه آسیب میزند بلکه هزینههای سنگینی را به اقتصاد جهانی تحمیل میکند؛ موضوعی که حتی متحدان سنتی آمریکا نیز نسبت به آن انتقاد دارند.
لزوم بازنگری در سیاستهای جهانی و درسآموزی از تحولات اخیر
رحیم لوی بنیس در پایان با اشاره به پیامدهای اجتماعی و سیاسی این تحولات گفت: فشارهای اقتصادی ناشی از این شرایط، حتی در داخل آمریکا نیز بهوضوح قابل مشاهده است. این مسئله میتواند زمینهساز بازنگری در سیاستها و رویکردهای آینده این کشور شود.
وی خاطرنشان کرد: امید است که تحولات اخیر، بهعنوان یک تجربه مهم، موجب حرکت بهسمت تعاملات سازندهتر، کاهش تنشها و شکلگیری نظمی عادلانهتر در اقتصاد جهانی شود؛ نظمی که در آن، کشورهایی مانند ایران بتوانند با تکیه بر ظرفیتهای خود، نقشآفرینی مؤثرتری داشته باشند.
انتهای پیام/
