جامعیت و نگاه مردم‌محور؛ دو ویژگی برجسته پیام نوروزی رهبر انقلاب/ ایشان نگاهی جامع به مسائل کشور دارد

حجت الاسلام محسن الویری،  مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقر العلوم علیه السلام در گفتگو با خبرنگار آنا درباره واکاوی ابعاد پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب اظهار کرد: پیام نوروزی رهبر معظم انقلاب همانند نخستین پیام صادر شده از سوی ایشان از دو جنبه شایسته توجه است؛ یکی وجه قالبی و دیگری وجه محتوایی آن.

وی اولین ویژگی این پیام را جامعیت و همه‌جانبه‌نگری دانست و بیان کرد: این پیام به خوبی و متناسب با یک پیام نوروزی نگاهی جامع به مسائل مختلف داشت؛ هم توجه به گذشته و مرور رویداد‌های سال ۱۴۰۴ در آن بود و هم چشم‌انداز آینده، هم به مسائل داخلی توجهی شایسته داشت و هم به مسائل خارجی و فرامرزی، هم به خردترین و جزئی‌ترین لایه‌های زندگی مردم مانند آداب دید و بازدید‌های نوروزی متناسب با ایام عزا اشاره داشت و هم به کلان‌ترین سیاست‌های کشور، هم رویکرد دینی در پیام پررنگ بود و هم توجه به عنصر هویت ملی. افزون بر اینها، دوگانه‌های دیگری را هم می‌توان در این پیام پیدا کرد.

الویری با تاکید وجه اقناعی حاکم بر پیام گفت: ریتوریک این پیام به گونه‌ای است که بی‌این که نیاز به استدلال باشد، حسی که با شنیدن این پیام به انسان دست می‌دهد، یک حس رضایت و قانع شدگی است. مرادم از ریتوریک وجه خطابی و بیانی نیست، بلکه مرادم همین وجه اقناعی است، شاید یک منتقد ادبی بتواند پیام را از این نظر تجزیه و تحلیل  کند و چرایی این وجه اقناعی را از نظر علمی تبیین کند، ولی بنده در اینجا با تکیه بر حس شخصی خودم و پرس و جویی که از چند تن از اطرافیان داشتم، این احساس قانع شدن یعنی بر دل نشستن محتوای پیام و آرام‌بخش و جذاب بودن آن را به عنوان یکی از ویژگی‌های آن خیلی برجسته می‌دانم. تأکید می‌کنم که بنده برای این داوری و نیز محور‌های دیگر داوری خودم، نظرسنجی و بررسی آماری نکرده‌ام و تنها مستند به برداشت شخصی و مشاهده واکنش دیگران سخن می‌گویم، و شاید بد نباشد که این احساس به مثابه یک فرضیه از سوی افراد و مراکز صاحب‌نظر در این زمینه مورد سنجش و ارزیابی قرار گیرد.

 مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقر العلوم علیه السلام با اشاره به سادگی بیان در عین ژرفای مضامین در پیام نوروزی رهبر انقلاب عنوان کرد: وجه دیگر این پیام که اگر نگران متهم شدن به اغراق نبودم در این باره بیشتر سخن می‌گفتم، بیان ساده دور از تصنع و پیچیدگی آن برای بیان مضامین بلند است. این ویژگی سبب شده که این پیام هم برای توده مردم و هم برای نخبگان جامعه قابل درک و دلنشین باشد.

وی اضافه کرد: در جنبه محتوایی پیام هم سخن بسیار است و طبعا صاحب‌نظران از منظر‌های مختلف می‌توانند به آن بپردازند. به نظر بنده در باره محتوای این پیام دست کم می‌توان به چهار نکته اساسی اشاره کرد: نخست بعد معنوی این پیام با تأکید بر نوع نگاهی که به نعمت، شکر، لیلة القدر، خوف و رجا، سنت‌های الهی و پیوند با امام زمان عجل الله تعالی فرجه الشریف در این پیام وجود دارد، دوم دلالت‌های شعار انتخاب شده برای سال ۱۴۰۵، سوم دلالت‌ها و بشارت‌های "نسخه علاجی کارساز و کارشناسی شده اقتصادی و مدیریتی جامع الاطراف که تدوین شده و آماده عمل از سوی مسؤولان" است و چهارم جایگاه مردم.

الوی ادامه داد: در این جا تنها به مسأله مردم و جایگاه مردم که در نخستین پیام ایشان هم به صورتی برجسته وجود داشت، اشاره می‌کنم. زیرا موضوع مردم را از آن جهت مهم می‌دانم که به نظرم محور اصلی بسیاری از چالش‌های سال‌های اخیر در کشور ما نوع نگاه به جایگاه مردم بوده است و مهمترین مسأله ما در دوره پس از جنگ هم نوع نگاه به مردم است و از سویی دیگر رکن اصلی مقاومت حماسی کنونی ایران عزیز در برابر هیمنه دشمن خارجی باز همین مردم هستند. در باره جایگاه مردم در این پیام چهار نکته شایسته توجه به نظر می‌رسد:

وی ویژگی دیگر پیام را تصریح و تأکید بر جایگاه بسیار برجسته مردم عنوان کرد و گفت: در جای جای این پیام به ویژه در تحلیل جنگ دوازده روزه و جنگ شهری دی ماه و جنگ تحمیلی کنونی به صراحت، جایگاه بسیار برجسته مردم مورد تأکید قرار گرفته است و در حقیقت تعبیر بسیار مهم و بلندی که در نخستین پیام، با کلید واژه رهبری انقلاب به دست مردم بیان شده بود، در این پیام تفسیر و تبیین شده است و ابعاد آن بیشتر توضیح داده شده است.

الوی با اشاره به جنبه توجه دادن به تنوع سلیقه‌ها و گرایش‌های مردم با وجود وحدت عجیب آنها در این پیام بیان کرد: در این پیام، مردم به گروه خاصی اطلاق نشده است و همه "هموطنان" مصداق مردم شمرده شده‌اند، و از تک تک مردم به خاطر خلق حماسه عظیم تشکر شده است. نکته مهمتر این که به "تفاوت خاستگاه‌های مذهبی، فکری، فرهنگی و سیاسی" و "تفاوت‌های فکری، سیاسی و فرهنگی" مردم به صورت آشکار تأکید شده است. این سخن دربردارنده ظرفیتی بسیار بالا و حتی شاید در بردارنده نوعی مطالبه‌گری برای تغییر در برخی سیاست‌گذاری‌های انتخاباتی، روش‌های مدیریتی و روش‌های مواجهه با افکار عمومی در آینده پساجنگ است که می‌تواند ضامن بقای همراهی مردم با نظام در آینده باشد. در این باره نیز باید بسیار بیشتر نوشت و سخن گفت.

وی با اشاره به ضرورت ارتباط بی‌واسطه با مردم به مثابه یک معیار حکمرانی ادامه داد: نکته دیگری که در باره مردم در این پیام به چشم می‌خورد، پرداختن به و تأکید بر یکی از ارزش‌های انقلاب یعنی پیوند بی‌واسطه با مردم است. به نظر می‌رسد تأکید بر صفت "مردمی" بودن رئیس جمهور شجاع و صادق و ستودن او و دیگر مسؤولان برای حضور بدون تشریفات در راهپیمایی روز قدس و بیان خاطره نشستن در تاکسی برای شنیدن بدون واسطه انتقاد‌های مردم و تأکید بر این که به دنبال یادگیری جدید از مردم هستند و بیان آرزوی این که این نعمت از ایشان سلب نشود، تأکید بر یک ارزش تردیدناپذیر انقلاب یعنی سست نشدن ارتباط کارگزاران جامعه با توده مردم و کمرنگ نشدن حس خدمتگزاری برای توده مردم است که در آینده هم باید برای همه مسؤولان نصب العین قرار گیرد.

مدیر گروه تاریخ دانشگاه باقر العلوم علیه السلام با اشاره به توجه ویژه به سنت‌های ایرانی اضافه کرد: یکی دیگر از وجوه توجه به مردم به نظر بنده، توجه ویژه‌ای است که در این پیام به سنت‌های رایج نزد مردم شده است. به دلیل تنگی وقت فرصت توضیح تفصیلی در این باره نیست، ولی به همین مقدار بسنده کنم که تأکید بر محور‌هایی مانند محله‌محوری، تداوم سنت دیرینه دید و بازدید در ایام نوروز، حفظ حرمت صاحبان عزا در آیین‌های نوروزی، تأکید بر برگزاری مراسم ازدواج که در ادب اجتماعی ایرانیان به احترام صاحبان عزا معمولا تا چلهم درگذشتگان این مراسم برگزار نمی‌شود مگر این که بزرگ خاندان این اجازه را صادر کند نمونه‌هایی است که بازتاب‌دهنده روح مردمی این پیام است.