رمزگشایی اهمیت راهبردی تنگه هرمز در معادلات انرژی جهان دست ایران است

به گزارش خبرگزاری آنا، خلیج فارس یکی از مهم‌ترین مناطق ژئوپلیتیکی جهان در حوزه انرژی است. تمرکز بخش بزرگی از ذخایر نفتی و ظرفیت تولید جهانی در این منطقه، آن را به یکی از محور‌های اصلی رقابت قدرت‌های جهانی تبدیل کرده است. در این میان، تنگه هرمز به عنوان مهم‌ترین گذرگاه انتقال نفت از خلیج فارس به بازار‌های جهانی، جایگاهی راهبردی در امنیت انرژی بین‌المللی دارد. هرگونه بی‌ثباتی یا اختلال در این منطقه می‌تواند آثار گسترده‌ای بر بازار انرژی، اقتصاد جهانی و موازنه قدرت میان بازیگران بین‌المللی داشته باشد.

خلیج فارس به عنوان مرکز ثقل انرژی جهان

تمرکز منابع عظیم نفتی در منطقه خلیج فارس سبب شده است که این منطقه همچنان یکی از ارکان اصلی تأمین انرژی جهان باقی بماند. سهم قابل توجه این منطقه در تولید و صادرات نفت، باعث شده اقتصاد جهانی به شدت به ثبات سیاسی و امنیتی آن وابسته باشد. به همین دلیل، تحولات امنیتی یا نظامی در خلیج فارس تنها یک مسئله منطقه‌ای نیست، بلکه مستقیماً بر نظام اقتصادی جهانی اثر می‌گذارد.

از منظر ژئواکونومیک، کشور‌هایی که به منابع انرژی این منطقه وابسته‌اند، تلاش می‌کنند مسیر‌های انتقال انرژی را امن نگه دارند. به همین دلیل، حضور و توجه قدرت‌های بزرگ در خلیج فارس همواره پررنگ بوده است.

تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی انرژی

علیرضا سلطانی، کارشناس انرژی، در گفتگو با خبرنگار اقتصادی آنا، با اشاره به جایگاه راهبردی تنگه هرمز گفت: اهمیت استراتژیک تنگه هرمز از آنجا ناشی می‌شود که بخش عمده صادرات نفت خلیج فارس از این گذرگاه عبور می‌کند. در ادبیات ژئوپلیتیکی، چنین مسیر‌هایی به عنوان «گلوگاه‌های راهبردی انرژی» شناخته می‌شوند؛ نقاطی که کنترل یا اختلال در آنها می‌تواند بر کل بازار جهانی انرژی تأثیر بگذارد.

وی افزود: تنگه هرمز در واقع نوعی ابزار ژئوپلیتیکی نیز محسوب می‌شود و هر کشوری که توانایی تأثیرگذاری بر امنیت یا عبور و مرور در این منطقه را داشته باشد، به نوعی اهرم فشار در برابر اقتصاد جهانی و بازیگران بزرگ در اختیار دارد. به همین دلیل موضوع امنیت تنگه هرمز همواره یکی از دغدغه‌های اصلی قدرت‌های اقتصادی جهان بوده است.

تاثیرافزایش قیمت نفت یا کاهش عرضه

این کارشناس انرژی با اشاره به وابستگی اقتصاد‌های نوظهور به نفت خاورمیانه گفت: در دهه‌های اخیر مرکز ثقل رشد اقتصادی جهان تا حد زیادی به سمت آسیا منتقل شده است و اقتصاد‌هایی مانند چین و هند که رشد صنعتی و مصرف انرژی بالایی دارند، به واردات گسترده نفت از خاورمیانه وابسته‌اند.

 وی افزود: این وابستگی سبب شده است که هرگونه اختلال در انتقال نفت از خلیج فارس به طور مستقیم بر روند رشد اقتصادی این کشور‌ها تأثیر بگذارد. افزایش قیمت نفت یا کاهش عرضه می‌تواند هزینه تولید، حمل‌ونقل و انرژی در این اقتصاد‌ها را افزایش دهد و در نهایت بر رشد اقتصادی جهانی نیز اثرگذار باشد.

چند دهه آینده نفت و گاز

این کارشناس انرژی درباره آینده بازار انرژی نیز گفت: اگرچه جهان به تدریج در حال حرکت به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر است، اما این گذار فرآیندی بلندمدت و تدریجی محسوب می‌شود و تا چند دهه آینده نفت و گاز همچنان بخش مهمی از سبد انرژی جهان را تشکیل خواهند داد.

وی افزود: بر همین اساس منطقه خلیج فارس در آینده قابل پیش‌بینی همچنان نقش مهمی در معادلات انرژی جهان خواهد داشت و انتظار نمی‌رود اهمیت ژئوپلیتیکی این منطقه در کوتاه‌مدت و میان‌مدت کاهش چشمگیری پیدا کند.

سلطانی گفت: اهمیت خلیج فارس و تنگه هرمز را می‌توان در سه سطح تحلیل کرد؛ نخست در سطح اقتصادی که این منطقه یکی از مهم‌ترین منابع تأمین انرژی جهان محسوب می‌شود، دوم در سطح ژئوپلیتیکی که کنترل یا امنیت آن می‌تواند بر موازنه قدرت در نظام بین‌الملل اثر بگذارد و سوم در سطح ژئواکونومیک که وابستگی اقتصاد‌های بزرگ به انرژی این منطقه آن را به نقطه‌ای حساس در اقتصاد جهانی تبدیل کرده است.

وی افزود: از این رو ثبات و امنیت در خلیج فارس نه تنها برای کشور‌های منطقه بلکه برای کل اقتصاد جهانی اهمیت اساسی دارد و هرگونه تنش در این منطقه می‌تواند پیامد‌هایی فراتر از مرز‌های جغرافیایی آن داشته باشد.