احتمال تشدید دیپلماسی منطقهای از اواخر هفته وجود دارد/ عوامل دخیل در تعیین طول جنگ
«غلامرضا کریمی» کارشناس روابط بینالملل، در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، درمورد حمله رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران اظها کرد: جنگی که از شنبه نهم اسفند آغاز شد، تجاوزی آشکار علیه تمامیت ارضی ایران بود و سوءقصد به جان رهبر یک کشور و سایر فرماندهان عالیرتبه آن، نقض صریح تمامی تعهدات بینالمللی محسوب میشود.
وی ادامه داد: ایران پیشتر نیز اعلام کرده بود که در برابر هرگونه حمله نظامی، گستردهترین واکنشها را نشان خواهد داد.
کریمی با اشاره به راهبرد مقاومت و بازدارندگی ایران بیان کرد: برخلاف سالهای گذشته که ایران در مواجهه با بحرانهای منطقهای واکنشهای محدود و نوعی صبر استراتژیک در پیش میگرفت، این بار وارد نوعی دفاع منطقهای شده است.
به گفته استاد دانشگاه خوارزمی، واکنشهای محدود گذشته این تصور را در محیط بینالمللی ایجاد کرده بود که ایران ضعیف شده و بخشی از توان راهبردی خود را از دست داده است. بهویژه در جریان جنگ ۱۲روزه اینگونه القا شد که سامانههای پدافندی ایران نابود شده، مراکز هستهای مورد حمله قرار گرفته و برخی فرماندهان ارشد کشته شدهاند. در نتیجه چنین فضایی، این تصور غلط در سطح بینالمللی شکل گرفته بود که ایران توان واکنش فوری ندارد.
پاسخ ایران متناسب و راهبردی است
کریمی با یادآوری فرمایشات رهبر شهید مبنی بر اینکه هرگونه تجاوز به ایران با واکنش منطقهای مواجه خواهد شد، گفت: بر همین اساس، پاسخی که ایران در طول یک هفته گذشته داده، پاسخی گسترده به پایگاههای آمریکا در کشورهای مختلف خاورمیانه و همچنین به اسرائیل بوده است.
این کارشناس روابط بینالملل تاکید کرد: در روند جنگ هیچ قدرت بزرگی به شکل گسترده از ایران حمایت نمیکند؛ بنابراین واکنش ایران در این مرحله، تلاشی برای افزایش هزینههای جنگ برای آمریکا و اقتصاد جهانی بوده است.
وی با تأکید بر متناسب بودن پاسخ ایران افزود: حمله به رهبری نظام و فرماندهان ارشد به منزله حمله به بقای کشور تلقی میشود؛ بنابراین طبیعی است که پاسخ نیز گسترده و قاطع باشد.
تلاشهای محدود دیپلماتیک برای مهار بحران
کریمی در پاسخ به این پرسش که آیا تلاش معناداری از سوی بازیگران منطقهای و بینالمللی برای توقف درگیریها صورت گرفته است؟، گفت: در سطح منطقه برخی تلاشها در حال انجام است. به عنوان مثال عربستان گفتوگوهایی با مقامات اروپایی داشته و کشورهای اروپایی نیز به دلیل فشارهای ناشی از مسائل انرژی از دیپلماسی حمایت کردهاند. همچنین گفتوگوهایی میان ولادیمیر پوتین و مسعود پزشکیان انجام شده است.
با این حال، در شرایط فعلی هر دو طرف درگیری در تلاش هستند موقعیت خود را در میدان تثبیت کنند. نه آمریکا و اسرائیل در این مرحله تمایلی به توقف عملیات دارند و نه ایران، با توجه به تلفات و خسارتهایی که متحمل شده، بهراحتی میتواند روند دیپلماسی را در اولویت قرار دهد.
دیپلماسی باید همزمان با میدان ادامه یابد
این استاد روابط بینالملل تصریح کرد: چنین شرایطی به معنای توقف دیپلماسی نیست. دیپلماسی ایران باید همزمان با اقداماتی که نیروهای مسلح در میدان انجام میدهند پیش برود تا هر زمان شرایط مناسب فراهم شد، امکان استفاده از فرصتهای سیاسی برای پایان دادن به جنگ وجود داشته باشد.
کریمی ادامه داد: ایران باید از هماکنون سناریوهای مختلف دیپلماتیک را بررسی و برای آنها برنامهریزی کند تا در صورت فراهم شدن شرایط، بتواند مسیر خاتمه جنگ را پیگیری کند.
پیشبینی حداقل دو تا سه هفتهای جنگ
وی در ارزیابی مدت زمان احتمالی درگیری عنوان کرد: به نظر میرسد این جنگ کمتر از دو تا سه هفته به پایان نخواهد رسید. اینکه درگیری دقیقاً چه مدت ادامه پیدا کند، به مجموعهای از عوامل منطقهای و بینالمللی بستگی دارد و باید دید چه متغیرهایی میتواند روند جنگ را کوتاهتر یا طولانیتر کند.
کریمی توضیح داد: یکی از مهمترین عوامل، میزان فشار بر اقتصاد جهانی و بازیگران مؤثر در نظم بینالمللی است. برای مثال اگر قیمت نفت به شکل قابل توجهی افزایش پیدا کند، این مسئله میتواند بسیاری از کشورها را به سمت افزایش فشار برای پایان دادن به درگیریها سوق دهد.
وی افزود: در عین حال رفتار قدرتهای بزرگ نیز در این روند اهمیت دارد. به عنوان نمونه، روسیه که بخشی از نفت خود را روی آب و در دریا ذخیره کرده، در حال انجام توافقهایی با آمریکا، هند و برخی کشورهای دیگر است تا این نفت را وارد بازار کند و حداقل در کوتاهمدت از افزایش شدید قیمتها جلوگیری شود.
کریمی همچنین به پیامدهای اقتصادی جنگ اشاره کرد و گفت: در همین مدت کوتاه میلیاردها دلار خسارت به صنعت هوانوردی جهان وارد شده و هزاران پرواز در کشورهای مختلف متوقف شده است. چنین پیامدهایی فشار قابل توجهی بر زنجیره تأمین جهانی وارد میکند و اگر این فشارها افزایش پیدا کند، احتمال حرکت سریعتر کشورها به سمت دیپلماسی بیشتر خواهد شد.
وی تأکید کرد: اما اگر سطح درگیریها در همین حد باقی بماند و حملات متقابل ایران و اسرائیل ادامه پیدا کند، در حالی که منافع برخی بازیگران بینالمللی نیز در این شرایط تأمین میشود، ممکن است تلاشهای جدی برای پایان سریع جنگ شکل نگیرد.
کاهش تنش در کوتاهمدت بعید است
کریمی در جمعبندی این بحث یادآور شد: در شرایط کنونی باید به موضوع شکلگیری نوعی اجماع بینالمللی علیه ایران توجه کرد؛ اجماعی که به واسطه حمله به برخی پایگاههای آمریکایی در کشورهای عربی مطرح شده است. به همین دلیل، روایتسازی درباره این مسئله باید با دقت انجام شود.
وی ادامه داد: در این زمینه هماهنگی مناسبی با نیروهای مسلح شکل گرفته و بهطور صریح اعلام شده است که ایران قصد تقابل با کشورهای همسایه را ندارد و حملات صرفاً متوجه پایگاههای آمریکایی است که در این کشورها مستقر هستند.
کریمی در واکنش به احتمال مخالفت کشورهای عربی با استفاده آمریکا از پایگاههای منطقهای نیز گفت: در عمل چنین اتفاقی بعید به نظر میرسد، زیرا کشورهای عربی در موقعیتی نیستند که بتوانند به آمریکا بگویند از پایگاههای آنها استفاده نکند. طبیعی است که آمریکا همچنان از این پایگاهها استفاده خواهد کرد، چرا که سالها برای ایجاد و توسعه آنها سرمایهگذاری کرده است.
استاد دانشگاه خوارزمی در پایان خاطرنشان کرد: به نظر میرسد تنشهای منطقهای در کوتاهمدت فروکش نکند و احتمالاً فشار بر زنجیره تأمین جهانی، بهویژه در حوزه انرژی، افزایش یابد. با این حال ممکن است از اواخر هفته تلاشهای جدیتری برای حرکت به سمت دیپلماسی منطقهای آغاز شود.
وی افزود: در صورت دستیابی به آتشبس نیز باید شرایطی فراهم شود که وضعیت مبهم «نه جنگ و نه صلح» تکرار نشود و زمینه برای گشایشهای واقعی در عرصههای مختلف برای کشور فراهم شود.
انتهای پیام/
