«مخزن سد» ایلام عامل ثبات و توسعه منطقه غرب ایران؛ از بازدهی اقتصادی تا مهندسی نوین در پهنه لرزهخیز
خبرگزاری آنا ـ حسین بوذری؛ سد مخزن ایلام یکی از پروژههای زیربنایی کلیدی استان ایلام است که درراستای تأمین و مدیریت منابع آب شرب، صنعتی و کشاورزی مناطق مرکزی استان، بهخصوص شهر ایلام، طراحی و ساخته شده است.
این سد با هدف رفع بحران کمآبی ناشی از رشد جمعیت، کاهش بارندگی و افت شدید سطح آبهای زیرزمینی احداث شد و طراحی آن به گونهای است که بتواند حجم قابلتوجهی از جریانهای سطحی را ذخیره کرده و در مواقع مورد نیاز، به نحو بهینهای رهاسازی کند.
از منظر استراتژیک، این سد بخشی از مجموعه طرحهای آبی جنوب غرب کشور بهشمار میرود و نقش مهمی در کنترل سیلابهای فصلی منطقه دارد. همچنین وجود آن موجب کاهش وابستگی شهر ایلام به چاهها و منابع زیرزمینی شده و تأثیر مثبتی بر پایداری زیستمحیطی منطقه گذاشته است.
به بهانه صدور سند رسمی برای سد مخزنی ایلام پس از ۴۳ سال بلاتکلیفی از سوی ادارهکل ثبت اسناد و املاک استان ایلام با محور حدنگاری و صدور سند سد مخزنی ایلام که در سه حوزه ثبتی شهرستانهای مهران، ملکشاهی و منطقه ۲ شهرستان ایلام قرار دارد، در قالب گزارش به معرفی سد مخزن ایلام میپردازیم.
موقعیت جغرافیایی سد مخزن
سد مخزن ایلام در شمال شرق شهر ایلام در محدودهای کوهستانی از رشتهکوههای کبیرکوه واقع شده، رودخانهای که این سد بر روی آن احداث شده، رودخانه کنجانچم نام دارد که از ارتفاعات کبیرکوه سرچشمه میگیرد و مسیر پرآبی دارد.
مختصات جغرافیایی محل سد بهگونهای انتخاب شده که هم از لحاظ زمینشناسی پایدار باشد و هم امکان انتقال آب به مناطق مصرفکننده فراهم شود.
منطقه اطراف سد مخزن دارای توپوگرافی پیچیده و شیبهای تند است که چالشهای ژئوتکنیکی را برای طراحی بدنه سد ایجاد کرده است.
دسترسی به محل سد از طریق جاده ایلام ـ چشمه کبیر ممکن بوده و در محدوده شهرستان ایلام قرار دارد. انتخاب دقیق محل سد نتیجه بررسیهای چندینمرحلهای مهندسی بوده که براساس فاکتورهای زمینشناسی، اقلیم، حوضه آبریز و پتانسیل آبدهی انجام گرفته است.
سد ایلام از نوع خاکی با هسته رسی مرکزی است که در دو جناح خود دارای پوسته سنگریزهای متراکم است و این نوع طراحی برای کنترل تراوش و پایداری بدنه در برابر تغییرات دما، فشار و زلزله مناسب است.
مصالح بهکاررفته عمدتاً از منابع محلی استخراج شده تا هزینه حملونقل کاهش یابد. هسته رسی، لایهای غیرقابل نفوذ ایجاد کرده که عمده فشار آب را تحمل میکند.
زهکشهای افقی و عمودی نیز برای کنترل نفوذ و هدایت تراوشهای احتمالی زیر بدنه تعبیه شدهاند. ضخامت تاج سد و وجود جاده دسترسی بر روی آن موجب شده که علاوه بر کارکرد آبی، نقش ارتباطی نیز ایفا کند. طراحی و مدلسازی سد با نرمافزارهای ژئوتکنیکی پیشرفته انجام شده و تمامی جنبههای پایداری در برابر بارگذاریهای استاتیکی و دینامیکی مورد تحلیل قرار گرفتهاند.
سد مخزن ایلام به روایت تاریخ
مطالعات سد مخزن ایلام در دهه ۱۳۶۰ توسط مشاوران ایرانی آغاز شد، اما بهدلیل محدودیتهای مالی و اولویت پروژههای دیگر در منطقه، اجرای آن تا اوایل دهه ۱۳۸۰ به تعویق افتاد.
با افزایش جمعیت شهر ایلام و بحران تأمین آب شرب، ساخت پروژه در قالب طرح ملی آغاز و طی چندین فاز به اجرا درآمد.
عملیات خاکبرداری، هستهگذاری، احداث سرریز و تونلهای تخلیه از مهمترین مراحل اجرایی بودند.
سد در طول ساخت با نظارت مستمر وزارت نیرو و شرکت آب منطقهای ایلام قرار داشت. اواخر دهه ۱۳۸۰ به مرحله آبگیری آزمایشی رسید و پس از چند دوره ارزیابی ایمنی و پایداری، به بهرهبرداری رسمی رسید. تکمیل سیستم خط انتقال و تصفیهخانه نیز همزمان با آبگیری انجام شد تا چرخه تأمین آب عملیاتی شود.
اهداف احداث سد
اهداف اصلی ساخت سد ایلام چندمنظوره بوده و شامل تأمین آب شرب، کنترل سیلابها، پشتیبانی از توسعه کشاورزی، تغذیه مصنوعی سفرههای زیرزمینی و ایجاد تعادل در منابع آبی منطقه است.
کمبود آب شرب شهر ایلام همواره یکی از دغدغههای اصلی مدیران این استان بوده و با اجرای این سد تا حد زیادی رفع شد.
همچنین کنترل جریانهای تند و فصلی رودخانه کنجانچم خطر تخریب زیرساختهای پاییندست را کاهش داده و سد امکان تنظیم جریان در تمام طول سال را فراهم کرده که در نتیجه کشاورزان پاییندست از جریان مطمئنتری برخوردار شدند.
اهداف زیستمحیطی نیز مورد توجه بوده، بهطوریکه کاهش بهرهبرداری از منابع زیرزمینی اثر مثبتی بر پایداری اکولوژیکی منطقه گذاشته است.
ارتفاع بدنه سد ایلام حدود ۶۵ متر از کف پی و طول تاج آن ۴۵۰ متر است. عرض تاج حدود ۱۰ متر و شیب پوستهها در جناح بالادست ۱:۳ و در پاییندست حدود ۱:۲٫۵ طراحی شده است. حجم کل مصالح مورد استفاده در بدنه و هسته بیش از ۲ میلیون مترمکعب برآورد میشود.
حجم کل مخزن سد حدود ۵۵ میلیون متر مکعب و حجم مفید قابل استحصال نزدیک به ۴۵ میلیون متر مکعب است.
تاج سد دارای جاده دسترسی آسفالته و سیستم زهکش داخلی است و سرریز آزاد بتنی با ظرفیت تخلیه بسیار بالا در جناح سمت راست بدنه طراحی شده تا در مواقع بروز سیلابهای سنگین، امنیت سازه حفظ شود. همه این مشخصات با توجه به اقلیم و زمینشناسی منطقه بهینهسازی شدهاند.
ظرفیت ذخیره مخزن
مخزن سد ایلام ظرفیت کل ۵۵ میلیون متر مکعب دارد که از این مقدار، بخش قابلاستفاده یا مفید حدود ۴۵ میلیون متر مکعب است. این حجم عمدتاً برای تأمین آب شرب سالانه شهر ایلام و چند ناحیه اطراف آن در نظر گرفته شده و به طور متوسط، سالانه بیش از ۱۵ میلیون متر مکعب از ذخیره سد برای مصرف شهری رهاسازی میشود.
طراحی مخزن بهگونهای انجام شده تا با حداقل تبخیر و افت آب عملکرد پایداری داشته باشد. سطح دریاچه در تراز نهایی مخزن بیش از ۲ کیلومتر طول دارد و مساحت سطحی آن نزدیک به ۱٫۵ کیلومتر مربع است. عمق آب در ناحیه نزدیک بدنه به بیش از ۵۰ متر میرسد که شرایط فشار قابل توجهی ایجاد میکند و نیاز به کنترل تراوش در پاشنه سد دارد.
حوضه آبریز سد
مساحت حوضه آبریز سد ایلام حدود ۲۷۰ کیلومتر مربع است و شامل چند شاخه فرعی آبراهه است که از ارتفاعات کبیرکوه به سمت مخزن جریان مییابند.
بارش سالانه در این ناحیه حدود ۵۰۰ تا ۶۰۰ میلیمتر بوده که عمدتاً بهصورت باران در فصلهای زمستان و پاییز رخ میدهد. بهدلیل ویژگی توپوگرافی منطقه، بارشها منجر به رواناب سریع میشوند که اهمیت وجود سد برای تنظیم جریان را دوچندان میکند.
خاکهای سطحی در حوضه عمدتاً آهکی و شیلدار هستند که نفوذپذیری کمتری دارند و جریانهای سطحی زیادی ایجاد میکنند. حجم آورد سالانه رودخانه حدود ۴۰ میلیون متر مکعب برآورد میشود که با طراحی سد همخوانی دارد.
شرایط اقلیمی منطقه
اقلیم منطقه سد مخزن ایلام نیمهمرطوب کوهستانی است با زمستانهای سرد و بارشزا و تابستانهای گرم و خشک. میزان بارندگی عمدتاً از آذر تا اردیبهشتماه متمرکز است و در سایر ماهها تبخیر قابلتوجهی رخ میدهد.
دمای میانگین سالانه حدود ۱۶ درجه سانتیگراد و تبخیر سالانه بیش از ۲ هزار میلیمتر گزارش شده و این شرایط موجب شده تا طراحی مخزن و سیستم بهرهبرداری بهگونهای باشد که در فصول پرآب ذخیرهسازی انجام و در فصول گرم رهاسازی محدود شود. وجود بادهای گرم موسمی نیز بر تبخیر سطحی دریاچه تأثیر دارد، بنابراین پوشش گیاهی اطراف و شکل هندسی دریاچه به نحوی طراحی شده تا تلفات تبخیر کمتر شود.
منبع اصلی آب ورودی به سد ایلام، رودخانه کنجانچم است که از کوههای کبیرکوه سرچشمه میگیرد و جریان دائمی آن بهصورت سطحی و فصلی بخش عمده حجم مخزن را تشکیل میدهد. افزون بر آن، چندین آبراهه فرعی کوچک نیز در فصول بارندگی از ارتفاعات اطراف وارد حوضه سد میشوند.
برآورد سالانه رودخانه با توجه به شرایط اقلیمی متغیر است و بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون متر مکعب نوسان دارد. میزان شفافیت و کیفیت آب ورودی در دورههای بارندگی پایینتر بوده، به همین دلیل در بخش ورودی مخزن، حوضچههای تهنشینی طراحی شدهاند. این ورودیها توسط سازههای ورودی فلزی و بتنی کنترل میشوند تا از ورود رسوب بیش از اندازه به مخزن جلوگیری شود. کیفیت آب رودخانه کنجانچم در مقایسه با دیگر منابع منطقه مطلوب است، چراکه از مناطق غیرصنعتی عبور کرده و آلودگی کمتری دارد.
سیستم تخلیه و سرریز
سد مخزن ایلام مجهز به سرریز آزاد بتنی با ظرفیت عبور بیش از یکهزار متر مکعب در ثانیه است که توانایی تخلیه جریانهای شدید حاصل از سیلابهای فصلی را دارد. نوع سرریز، ثقلی آزاد بوده و در سمت راست بدنه سد ساخته شده است.
سد مخزن ایلام مجهز به سرریز آزاد بتنی با ظرفیت عبور بیش از یکهزار متر مکعب در ثانیه است که توانایی تخلیه جریانهای شدید حاصل از سیلابهای فصلی را دارد. نوع سرریز، ثقلی آزاد بوده و در سمت راست بدنه سد ساخته شده است.
مسیر تخلیه با کانالهای بتنی مستحکم احاطه شده تا از فرسایش سطوح جلوگیری شود. افزون بر سرریز، سیستم تخلیه تحتانی نیز وجود دارد که شامل تونل فولادی به طول حدود ۱۰۰ متر با قطر بیش از دو متر است؛ این بخش برای تنظیم سطح مخزن در مواقع اضطراری استفاده میشود. همچنین دریچههای تحتانی با کنترل نیمهخودکار طراحی شدهاند تا اپراتور بتواند جریان خروجی را بر حسب نیاز شبکه مصرف شهری تنظیم کند و وجود این سامانهها تضمینکننده ایمنی سد و کاهش فشار در زمان پرشدگی کامل است.
تأمین آب شرب ایلام
همانطور که در بالا اشاره شد اهمیت اصلی سد ایلام در تأمین آب شرب شهر ایلام است. پیش از احداث سد، منابع تأمین آب عمدتاً محدود به چشمههای طبیعی و چند حلقه چاه در نواحی اطراف شهر بودند که با رشد جمعیت پاسخگو نبودند. با بهرهبرداری از سد، حجم آب قابل تصفیه برای نیازهای شرب به بیش از ۱۵ میلیون متر مکعب در سال افزایش یافت.
آب خروجی از سد از طریق خطوط انتقال با طول حدود ۲۰ کیلومتر به تصفیهخانه مرکزی ایلام منتقل میشود. در تصفیهخانه، آب از مراحل زلالسازی، فیلتراسیون، گندزدایی و کلرزنی عبور کرده و سپس وارد شبکه توزیع شهری میشود. به لطف این سد، منابع آب ایلام به یکی از پایدارترین نقاط غرب کشور تبدیل شده و کیفیت آب مصرفی شهر در شاخصهای استاندارد ملی قرار گرفته است.
پتانسیل آبیاری کشاورزی
گرچه اولویت اصلی سد ایلام تأمین آب شرب شهری است، اما بخشی از آب ذخیرهشده برای آبیاری زمینهای زراعی و باغات پاییندست اختصاص یافته است. در تابستانها که دبی رودخانه کاهش مییابد، رهاسازی کنترلشده از مخزن امکان ادامه کشت محصولات باغی مانند انار، انگور و گردو را فراهم میآورد.
براساس مطالعات بهرهبرداری، حدود ۵ میلیون مترمکعب آب سالانه برای مصارف کشاورزی تخصیص داده میشود. وجود سد همچنین موجب تثبیت رطوبت خاک در نواحی مجاور و بهبود اقلیم خرد (microclimate) منطقه شده است.
کشاورزان پاییندست از طریق کانالهای انتقال و ایستگاههای برداشت محلی به آب دسترسی دارند و در سالهای اخیر، بهرهوری محصولات بهویژه باغات فصلی افزایش چشمگیری داشته است.
مسائل زیستمحیطی
احداث سد مخزن ایلام تأثیر زیستمحیطی قابلتوجهی داشته که در مطالعات قبل از ساخت و پس از بهرهبرداری بررسی شدهاند؛ ازجمله اثرات منفی اولیه میتوان به تغییر مسیر طبیعی رودخانه، جابهجایی زیستگاه ماهیان بومی و کاهش جریان پاییندست اشاره کرد.
همچنین بخشهایی از زمینهای پوشیده از گیاهان بومی زیر آب رفتند و تنوع گیاهی در حاشیه رودخانه کاهش یافت. در مقابل، شکلگیری دریاچه مصنوعی جدید موجب افزایش رطوبت منطقه و ایجاد محیطی مناسب برای برخی گونههای پرندگان مهاجر شد. همچنین طرحهای احیای پوشش گیاهی اطراف مخزن و توسعه مناطق سبز در اطراف سد اجرا شد تا تعادل اکولوژیکی حفظ شود. در مجموع، اگرچه سد اثرات زیستمحیطی اولیه داشت، اما با مدیریت هوشمندانه توانست ساختار اکوسیستم منطقه را به سمت پایداری سوق دهد.
اثرات اجتماعی و اقتصادی
پروژه سد ایلام از منظر اجتماعی موجب جابهجایی تعدادی از ساکنان روستاهای اطراف شد، چراکه بخشی از اراضی زیرآب گرفت. دولت با پرداخت غرامت و انتقال این خانوارها به مناطق امنتر، خسارات را تا حدی جبران کرد.
بهلحاظ اقتصادی، ساخت سد در دوران اجرا اشتغال گستردهای ایجاد کرد و فعالیتهای پیمانکاری، حملونقل و مصالحسازی موجب رونق صنعت محلی شد. پس از بهرهبرداری نیز، امنیت آبی به توسعه صنایع کوچک و جذب سرمایه در استان کمک کرد.
قیمت زمینها و اراضی اطراف سد افزایش یافت و برخی گردشگران به منطقه جذب شدند. در بلندمدت، این سد یکی از عوامل ایجاد ثبات و توسعه شهری در ایلام محسوب میشود و زیرساختی پایدار برای پیشرفت منطقه فراهم کرده است.
اثرات بر کنترل سیلاب
رودخانه کنجانچم در گذشته شاهد وقوع سیلابهای شدید در فصول زمستان و بهار بود که خسارات زیادی به زمینهای کشاورزی وارد میکرد. احداث سد ایلام این مشکل را بهطور چشمگیر کاهش داده، چراکه مخزن قادر است در زمان بارشهای سنگین، حجم زیادی از آب را ذخیره و به تدریج تخلیه کند.
سیستم سرریز ثقلی توانایی عبور جریانهای تا یکهزار متر مکعب در ثانیه را دارد که مانع از بروز طغیان در پاییندست میشود و این اقدام نهتنها امنیت فیزیکی مناطق مسکونی را افزایش داده، بلکه سبب شد مسیر رودخانه پایدارتر شده و فرسایش کنارهها کمتر شود. در نتیجه، کنترل سیلاب یکی از مهمترین دستاوردهای این پروژه برای حفاظت از زیرساختهای شهری و زیستمحیطی ایلام است.
تصفیهخانه و شبکه انتقال
در پاییندست سد، تصفیهخانهای مدرن احداث شده که استانداردهای فرآیند تصفیه سازمان انرژی و آب را رعایت میکند. این تصفیهخانه شامل حوضچههای زلالسازی، مخزن ذخیره، فیلترهای شن، کربن فعال و سیستم کلرزنی نهایی است.
آب پس از تصفیه از طریق خطوط انتقال فولادی قطر بزرگ به مخازن شهری منتقل میشود. طراحی شبکه انتقال بهگونهای انجام شده که فشار آب در تمام نقاط شهر ایلام یکنواخت باشد و تلفات شبکه به حداقل برسد و سیستم مانیتورینگ فشار و کیفیت بهصورت آنلاین عمل میکند. همچنین پروژه انتقال و تصفیه همراه سد، موجب شد ساخت سد به یک طرح جامع مدیریت آب تبدیل شود نه صرفاً یک سازه ذخیرهسازی.
ازسوی دیگر برای حفظ ایمنی و عملکرد بهینه سد، شرکت آب منطقهای ایلام وظیفه نظارت مستمر بر وضعیت سازه و مخزن را برعهده دارد.
تجهیزات ژئوتکنیکی و هیدرولوژیکی متعددی در بدنه و اطراف سد نصب شدهاند تا فشار آب، تراوش، نشست و تغییر شکلها را پایش کنند.
دادهها بهصورت روزانه ثبت و تحلیل میشوند تا هرگونه رفتار غیرطبیعی شناسایی شود و کمیته ویژه مدیریت بحران نیز در صورت بروز بارشهای شدید آماده عملیات اضطراری است.
عملیات نگهداری شامل لایروبی مخزن، بازبینی دریچهها و رنگکاری سازههای فلزی هر چند سال یکبار انجام میشود و وجود این سیستم پایش تضمین میکند که سد در برابر مخاطرات طبیعی و انسانی، ایمن و پایدار باقی بماند.
چالشهای فنی و ژئوتکنیکی
منطقه ساخت سد دارای زمینشناسی پیچیدهای است که شامل آبرفتهای آهکی و رسوبات نرم میشود. در مراحل اولیه مطالعات، نگرانیهایی در مورد پایداری پی سد وجود داشت، چراکه بخشهایی از لایههای زیرین از خاکهای ریزدانه با نفوذپذیری بالا تشکیل شده بودند. برای حل این مشکل، تزریق سیمان و بنتونیت در قالب پرده آببند در کف سد انجام شد تا تراوش به حداقل برسد.
همچنین زهکشهای عمقی تعبیه شدند تا فشار آب منفذی کنترل شود. لرزهخیزی منطقه ایلام نیز به عنوان چالش اصلی در طراحی مدنظر قرار گرفت و با انجام تحلیلهای دینامیکی، مقاومت بدنه در برابر زلزلههای متوسط و شدید تضمین شد و این ملاحظات موجب شد سد ایلام از نظر ژئوتکنیکی یکی از ایمنترین سازههای خاکی غرب کشور باشد.
کارکرد انرژی و برق
در طراحی اولیه سد ایلام، نیروگاه برقآبی پیشبینی نشده بود، چراکه هدف اصلی تأمین آب شرب بود، اما در مطالعات توسعه بعدی، امکان استفاده از جریان تخلیه برای تولید برق بررسی شد.
توان بالقوه این سامانه حدود ۲ تا ۳ مگاوات برآورد شد که میتواند نیاز برخی تأسیسات محلی را پوشش دهد. اجرای این طرح هنوز عملی نشده، اما ظرفیت فنی آن وجود دارد.
همچنین سیستم روشنایی و پمپهای کنترل فشار سد از برق شبکه سراسری تغذیه میشوند و در مواقع اضطراری از ژنراتورهای مستقل استفاده میکنند. به طور کلی، اگرچه سد فاقد نیروگاه فعال است، اما ظرفیت تبدیلشدن به سد چندمنظوره با تولید برق در آینده را دارد.
پایداری و ایمنی سد
پایداری سازه سد ایلام یکی از محورهای اساسی در طراحی بوده و تحلیلهای استاتیکی و دینامیکی روی بدنه، پی و هسته انجام گرفته تا رفتار سازه در برابر بارهای مختلف بررسی شود.
نتایج این تحلیلها نشان داد ضریب ایمنی سد در برابر زلزله بالاتر از استانداردهای ملی است و سیستم مانیتورینگ تراوش و فشار آب در بدنه فعال است و تاکنون هیچگونه نشتی خطرناک گزارش نشده است.
اقدامات ایمنی شامل مانورهای امدادی فصلی، آزمایش عملکرد دریچهها و بازبینی مسیر خروجی سیلاب نیز در برنامه نگهداری گنجانده شدهاند.
در مجموع، سد ایلام دارای سطح ایمنی بالا، طراحی مطمئن و رفتار پایدار در طول سالهای بهرهبرداری است.
هزینه کل احداث سد و مجموعه تأسیسات جانبی آن در زمان اجرا بیش از ۱۰۰۰ میلیارد ریال برآورد شد که با توجه به شرایط تورمی آن دوران، رقمی قابلتوجه بود.
منابع مالی پروژه از محل اعتبارات ملی وزارت نیرو و برنامه توسعه عمرانی استان تأمین شد و با وجود هزینه بالا، بازده اقتصادی بلندمدت سد بسیار مثبت بوده است، چراکه موجب کاهش هزینههای تأمین آب و خسارات ناشی از سیلاب شد. همچنین تأمین اشتغال در دوران ساخت، ایجاد جادههای دسترسی و رونق گردشگری اطراف سد از منافع اقتصادی جانبی محسوب میشود.
در تحلیل اقتصادی پروژه، نسبت سود به هزینه در بلندمدت بیش از ۲٫۵ تخمین زده شده است که نشانگر بهصرفهبودن طرح است.
چشمانداز آینده و توسعه ظرفیت
در برنامههای توسعه وزارت نیرو، طرحهایی برای افزایش ظرفیت مخزن سد ایلام مطرح است. یکی از گزینهها افزایش ارتفاع بدنه سد تا چند متر برای افزایش حجم ذخیره به حدود ۷۰ میلیون متر مکعب است.
همچنین احداث ایستگاه پمپاژ جدید برای انتقال آب به مناطق دورتر ازجمله شهرستان چرداول و مهران در دست بررسی است. برنامههای آینده شامل بهرهبرداری گردشگری از دریاچه مصنوعی، ایجاد مسیرهای قایقسواری و مناطق تفرجگاهی نیز هستند.
همچنین احتمال اجرای نیروگاه کوچک برقآبی با استفاده از تخلیه طبیعی سد وجود دارد و این طرحها میتوانند در دهه آینده موجب توسعه چندجانبه اقتصادی و زیستمحیطی ایلام شوند.
ارزیابی عملکرد بهرهبرداری
مطالعات پس از بهرهبرداری نشان میدهد سد ایلام عملکردی مطلوب دارد و توانسته تمام اهداف فنی و مدیریتی تعیینشده را برآورده کند.
میزان تبخیر سطحی و تراوش در حدود مقادیر قابلقبول بوده و کیفیت آب در محدوده شاخصهای استاندارد سلامت است.
در دورههای خشک، مدیریت بهرهبرداری بهصورت هوشمند انجام میگیرد تا مصرفکنندگان شهری و کشاورزی دچار کمبود آب نشوند.
عملکرد مخزن از لحاظ تنظیم جریان و کاهش سیلاب نیز رضایتمبخش بوده است. ارزیابیهای دورهای کارکنان وزارت نیرو نشان دادهاند که سد ایلام جزو پروژههای موفق از نظر بهرهبرداری بلندمدت در غرب ایران بهشمار میآید.
در نهایت اینکه سد مخزن ایلام نمادی از ترکیب مهندسی دقیق، مدیریت منابع آب و توسعه پایدار منطقهای است.
این سد با ظرفیت متوسط خود توانسته یکی از مهمترین چالشهای ایلام یعنی کمبود آب شرب و کنترل سیلاب، را بهطور مؤثر حل کند.
علاوه بر نقش فنی، آثار اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی آن نیز قابلتوجه بوده و مسیر توسعه شهری و روستایی را هموار کرده و با وجود برخی محدودیتها مانند تبخیر زیاد و ظرفیت نسبتاً محدود مخزن، عملکرد کلی سد مثبت و قابل دفاع است.
آینده سد مخزن ایلام در گرو مدیریت هوشمند، حفاظت از اکوسیستم اطراف و سرمایهگذاری در زیرساختهای جانبی خواهد بود تا نقش آن در پایداری منابع آب ایلام برای نسلهای آینده تضمین شود.
انتهای پیام/
