نقش دانشگاه در مهار اغتشاشات؛ از شنیدن مطالبات اقتصادی تا جهاد تبیین
در پی وقوع حوادث و ناآرامیهای روزهای ۱۸ و ۱۹ دیماه و تلاش جریانهای معاند برای تبدیل مطالبات اقتصادی مردم به اغتشاش و ناامنی، بررسی ریشهها و پیامدهای این وقایع از منظر نهادهای علمی و دانشگاهی بیش از پیش اهمیت یافته است. دانشگاه بهعنوان یکی از ارکان اثرگذار اجتماعی، نقشی تعیینکننده در تحلیل، تبیین و ارائه راهکار برای مواجهه با بحرانهای اجتماعی و امنیتی دارد.
در همین راستا، خبرگزاری آنا بهمنظور واکاوی ابعاد این حوادث، بررسی فرامتن اغتشاشات اخیر، نقش دشمنان خارجی و داخلی، جایگاه دانشگاهیان در این تحولات و همچنین مسئولیت اجتماعی دانشگاه در شرایط بحرانی، گفتوگویی با غلامرضا بختیاری، استاد دانشگاه فرهنگیان انجام داده است. بختیاری در این گفتوگو با نگاهی تحلیلی و مبتنی بر تجربه آموزشی و اجتماعی، به تشریح ابعاد مختلف این وقایع، نقش رهبری و مردم در خنثیسازی توطئهها، جایگاه دانشگاه در جهاد تبیین و ضرورت تداوم آموزش در شرایط بحرانی پرداخته است که در ادامه میخوانید.
تحلیل شما از اتفاقات ناگواری که در روزهای اخیر، بهویژه ۱۸ و ۱۹ دیماه رخ داد؛ چیست؟ بهعبارت دیگر، فرامتن این اتفاقات چه بوده و چگونه باید آنها را تحلیل کرد؟
این حوادث، آزمونی سخت برای ملت بزرگ ایران بود و وقایع تلخی را رقم زد. پس از جنگ دوازدهروزه نظامی علیه ایران، شهادت سرداران، دانشمندان هستهای و جمعی از مردم عزیز کشورمان و همچنین تحمیل خسارتهای اقتصادی، دشمنان جمهوری اسلامی از جمله آمریکا و رژیم صهیونیستی، بههمراه برخی عناصر فریبخورده داخلی، با تغییر تاکتیک وارد مرحله جدیدی از تقابل شدند. هدف اصلی آنان، تضعیف انسجام ملی و درهمشکستن اراده ملت ایران بود.
در این مسیر، با بهرهگیری از هستههای آشوب سازمانیافته و آموزشدیده، تلاش شد تجمعات اعتراضی با مطالبات اقتصادی به سمت خشونت و ناامنی سوق داده شود و مسیر اصلی مطالبات مردم تغییر یابد. تخریب اموال عمومی، ایجاد خسارتهای گسترده، حملات مسلحانه، تعرض به اماکن مذهبی از جمله امامزادگان و مساجد و شهادت جمعی از شهروندان، بخشی از این سناریوی طراحیشده به شمار میرفت.
با وجود همه خسارتها و تلخیها، ملت مقاوم، آگاه و زمانشناس ایران با حضوری پرشور و مسئولانه، در دفاع از آرمانهای امام راحل (ره) و با اتکا به هدایتهای حکیمانه مقام معظم رهبری، پاسخ قاطعی به دشمنان خارجی و عوامل داخلی آنان دادند. در کنار این حضور مردمی، نیروهای امنیتی و انتظامی نیز با هوشیاری و اقدام بهموقع، عناصر اصلی اغتشاش را شناسایی کرده و مانع گسترش ناامنی شدند. این حوادث بار دیگر نشان داد که ایران اسلامی، با تکیه بر سرمایه اجتماعی خود، همواره از مقاطع سخت عبور کرده و مسیر عزت و استقلال را ادامه خواهد داد.
مسئلهای که این حوادث را پیچیده میکند این است که در ابتدا با مطالبات اقتصادی همراه بود؛ مطالباتی که میبایست شنیده میشدند. اما این اعتراضات چگونه به اغتشاش تبدیل شدند؟
به نظر میرسد در وهله نخست، کمتوجهی و در برخی موارد بیتوجهی به اقشار آسیبدیده جامعه، موجب تشدید هیجانات در این اعتراضات شد. ضروری بود بستری فراهم شود تا مطالبات معیشتی مردم بهدرستی شنیده شود و دستگاههای مسئول و نهادهای حاکمیتی پیش از بروز بحران، با ثبت و پیگیری عملی خواستههای مردم، مانع از سوءاستفاده دشمنان شوند و فرصت اظهار نظر و دخالت را از آمریکا و رژیم صهیونیستی سلب کنند.
از سوی دیگر، رفتارهای هیجانی برخی نوجوانان و جوانان و نداشتن اطلاعات دقیق از مسائل سیاسی و اقتصادی، به پیچیدهتر شدن فضا دامن زد. در چنین شرایطی، تشخیص مرز میان دشمن بیرونی و عوامل داخلی دشوار شد و همین مسئله زمینه تبدیل اعتراض به اغتشاش را فراهم کرد. همچنین نقش فضای مجازی در تحریک احساسات و تهییج افکار عمومی، نقشی پررنگ و تأثیرگذار در این روند داشت.
دلیل شکست دشمن چه بود؟ چه عواملی باعث شد پازل دشمن و رسانههای معاند تکمیل نشود؟
بر اساس رصدهای میدانی و اطلاعات دریافتی، ملت ایران همواره در شرایط پیچیده سیاسی، امنیتی و اجتماعی، تصمیمهای درست و بهموقع اتخاذ کردهاند. در این مقطع نیز با رهبری مقام معظم رهبری، هماهنگی مسئولان، انسجام ملی مردم و از همه مهمتر با خدامحوری و ایمان به خدای متعال، اهداف متجاوزان نقش بر آب شد.
عوامل خارجی و عناصر فریبخورده داخلی نتوانستند به اهداف شوم خود دست یابند و ملت ایران بار دیگر نشان داد هر زمان که لازم باشد، با هوشیاری و وحدت، از کشور خود دفاع خواهد کرد و اجازه تحقق توطئههای دشمنان را نخواهد داد.
به نظر شما در این حوادث، چه عاملی ورق را به نفع ایران برگرداند؟
هوشیاری ملت ایران، هدایتها و تدابیر حکیمانه مقام معظم رهبری، توکل به خداوند متعال و توسل به ائمه اطهار علیهمالسلام، و همچنین حس عمیق وطندوستی در میان همه اقشار و اقوام ایرانی، از مهمترین عواملی بود که پیوندی ناگسستنی در جامعه ایجاد کرد و قدرتهای خارجی را وادار به عقبنشینی ساخت.
ملت ایران قدر و منزلت خون شهدای انقلاب اسلامی را بهخوبی میداند و همواره در کنار خانوادههای معظم شهدا ایستاده است. همچنین مردم، نیروهای امنیتی و انتظامی را فرزندان خود میدانند و در مقاطع مختلف، این همراهی و حمایت را بهروشنی به اثبات رساندهاند.
در این حوادث معمولاً نقش دانشگاه نیز پررنگ است و اینبار هم شاهد تأثیرگذاری ویژه آن بودیم. متأسفانه برخی استادان و دانشجویان در این حوادث به شهادت رسیدند. پیام شما به دانشگاهیان چیست؟
«وَلا تَحسَبَنَّ الَّذینَ قُتِلوا فی سَبیلِ اللَّهِ أَمواتًا بَل أَحیاءٌ عِندَ رَبِّهِم یُرزَقون» شهادت در راه خدا، بالاترین سعادت انسان است. از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تاکنون، بیش از ۳۶ هزار شهید دانشآموز و بیش از ۵ هزار شهید استاد و معلم به ایران اسلامی تقدیم شدهاند. این ایثارگریها نقش مهمی در تقویت ایمان، اعتقادات و انسجام ملی جامعه داشته است.
بر همین اساس، وظیفه همگان، بهویژه فرهیختگان، استادان و دانشجویان آن است که تداوم راه شهدا را بهصورت عملی سرلوحه زندگی فردی و فعالیتهای علمی و آموزشی خود قرار دهند تا آیندهای روشنتر از گذشته رقم بخورد و مسیر دستیابی به قلههای پیشرفت در همه عرصهها هموار شود.
رئیسجمهور آمریکا در این مقطع با انتشار توییتی از اغتشاشگران حمایت کرد و مدعی شد «ادامه دهید، کمک در راه است». این موضعگیری را چگونه معنا میکنید؟
رئیسجمهور آمریکا بهجای دامنزدن به تنشها، سودجویی از منابع ملتها و نمایش قدرت، باید احترام به کشوری کهن و ریشهدار همچون ایران را جایگزین سناریوهای شکستخورده خود کند. مسیر صحیح، دیپلماسی و گفتوگوی مسالمتآمیز با ملت ایران است، نه تحریم، حملات سایبری و نظامی و اقدامات تروریستی.
ملت ایران، ملتی آگاه و هوشیار است و اشراف کامل به توانمندیهای کشور، بهویژه در حوزههای دفاعی و موشکی دارد. چنین مواضع و اظهاراتی نهتنها خللی در اراده ملت ایجاد نمیکند، بلکه بر عزم و هوشیاری مردم میافزاید.
در شرایط بحرانی، با توجه به محدودیتهایی که حتی برای برنامهها و زیرساختهای داخلی نیز ایجاد میشود، آموزش مجازی با چالشهایی همراه بود. به نظر شما آموزش در چنین شرایطی باید چگونه مدیریت شود؟
استفاده از سامانههای داخلی معرفیشده از سوی دانشگاهها و نهادهای آموزشی میتواند راهکاری مناسب برای تداوم آموزش باشد. بهعنوان نمونه، در آموزشوپرورش از سامانه «شاد» برای آموزش مجازی استفاده میشود تا در شرایط خاص، روند آموزش متوقف نشود.
هرچند هیچ جایگزینی نمیتواند اثربخشی آموزش حضوری را بهطور کامل تأمین کند، اما در شرایط بحرانی ناگزیر به استفاده از بسترهای مجازی هستیم و باید با برنامهریزی دقیق، از ظرفیت پلتفرمهای داخلی به بهترین شکل بهره ببریم.
با توجه به مسئولیت اجتماعی نهاد دانشگاه در حل مسائل کشور، چه راهها و شیوههایی را برای مواجهه با این پدیده پیشنهاد میدهید؟
جامعه دانشگاهی نقش مهمی در جهاد تبیین و هدایت فکری نسل جوان بر عهده دارد و میتواند با اتخاذ رویکردهای صحیح، اثرگذاری عمیقی در جامعه داشته باشد. نیاز امروز نسل جوان، محبت حلال، رفتار درست و آموزش اخلاق انسانی است؛ مسیری که میتواند بسیاری از بحرانها را مهار کند و مانع از تبدیل اعتراض به اغتشاش شود.
تقویت کنترل درونی میتواند جایگزین کنترل بیرونی شود. جامعه بیش از هر زمان، نیازمند شخصیتهای بلند انسانی است که در برابر هجمههای نفسانی و فکری، تابآوری داشته باشند. جوان امروز باید عدالت را در رفتار خانواده و دانشگاه مشاهده کند، حضور فعال دانشگاهیان را در مساجد و محافل معنوی ببیند و به این فضاها ترغیب شود. راه نجات جامعه، تربیت انسان معنوی است؛ چراکه با تقویت معنویت، خشونت و ناهنجاریها بهصورت طبیعی کاهش مییابد و جامعهای آرام، پایدار و امن شکل میگیرد.
انتهای پیام/