چالش ایران با کاهش بارش و گرمایش ۲ درجه‌ای؛ آیا بازار کربن نجات‌دهنده است؟

احمد طاهری، در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی خبرگزاری آنا با اشاره به پیامد‌های گسترده تغییر اقلیم در کشور گفت: چالش‌هایی که امروز ایران با آن مواجه است، بخشی از روندی جهانی است، اما اثرات آن در کشور ما به‌صورت مستقیم در حوزه‌هایی مانند ناترازی انرژی، تهدید امنیت غذایی و کاهش شدید بارش‌ها خود را نشان داده است.

وی با بیان اینکه تغییر اقلیم طی دهه‌های اخیر آثار ملموسی بر شرایط اقلیمی ایران گذاشته، افزود: طی حدود ۵۰ سال گذشته، میانگین بارش سالانه کشور هر سال نزدیک به یک میلی‌متر کاهش یافته که در مجموع به معنای از دست رفتن حدود ۵۰ میلی‌متر بارش در سطح کشور است؛ رقمی که برای میانگین اقلیمی ایران بسیار قابل توجه محسوب می‌شود.

شیب افزایش دما در کشور

سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم ادامه داد: در همین بازه زمانی، دمای متوسط کشور نیز حدود دو درجه سانتی‌گراد افزایش یافته و نکته نگران‌کننده این است که شیب این افزایش دما در ۲۰ سال اخیر شدت بیشتری پیدا کرده و همین مسئله کشور را به شرایط کنونی رسانده است.

طاهری با اشاره به آخرین آمار انتشار گاز‌های گلخانه‌ای در کشور گفت: حدود ۸۶ درصد از کل انتشار گاز‌های گلخانه‌ای ایران به بخش انرژی مربوط می‌شود که در این میان، سهم صنعت حدود ۳۹ درصد، حمل‌ونقل ۱۸ درصد و سایر زیربخش‌های انرژی حدود ۲۴ درصد است. همچنین در بخش فرایند‌های صنعتی، صنایع معدنی و فولادی به‌ترتیب با سهم ۳۳ و ۳۲ درصدی، نقش قابل توجهی در انتشار دارند.

وی تأکید کرد: بخش‌های مهم اقتصادی کشور از جمله نفت، گاز، پتروشیمی، فولاد، سیمان و صنایع معدنی، سهم بالایی در سبد انتشار گاز‌های گلخانه‌ای دارند و با توجه به سیاست‌گذاری‌ها و قوانین جدید بین‌المللی در حوزه اقلیم، در صورت بی‌توجهی به کاهش انتشار، این بخش‌ها با چالش‌های جدی مواجه خواهند شد.

ایجاد بازار کربن داخلی

سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم با بیان اینکه جامعه جهانی به سمت اعمال الزامات اقلیمی حرکت کرده است، گفت: اگر کشور‌ها به‌صورت داوطلبانه در این حوزه اقدام نکنند، ناچار خواهند شد تحت فشار قوانین و سازوکار‌های بین‌المللی، فرایند‌های کاهش انتشار را اجرا کنند. بر همین اساس، ایجاد بازار کربن داخلی به‌عنوان یکی از مطالبات بخش خصوصی و با پیگیری سازمان حفاظت محیط‌زیست در دستور کار قرار گرفته است.

طاهری تدوین «برنامه مدیریت تغییر اقلیم کشور» در چارچوب بند «ت» ماده ۲۲ قانون برنامه هفتم را یکی از مهم‌ترین اقدامات انجام‌شده دانست و افزود: این برنامه با وجود محدودیت زمانی و فرصت چندماهه، به‌عنوان یک چارچوب و شالوده اولیه برای مدیریت تغییر اقلیم کشور تدوین شده و هرچند خالی از ایراد نیست، اما مبنای مناسبی برای تکمیل و بهبود در آینده فراهم کرده است.

وی در ادامه به چالش‌های اصلی اجرای سیاست‌های کاهش انتشار اشاره کرد و گفت: قیمت پایین انرژی، مشکلات تامین مالی پروژه‌ها، تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت انتقال فناوری، نبود نظام ملی پایش، گزارش‌دهی و راستی‌آزمایی (MRV)، نبود هماهنگی بین‌بخشی و فقدان بازار تبادل کربن از مهم‌ترین موانع پیش‌رو هستند.

ضرورت تدوین راهبرد‌های اصلی در برنامه مدیریت تغییر اقلیم کشور

سرپرست مرکز ملی هوا و تغییر اقلیم خاطرنشان کرد: با این حال، موضوع ایجاد بازار ملی کربن و استقرار نظام MRV به‌عنوان راهبرد‌های اصلی در برنامه مدیریت تغییر اقلیم کشور ثبت شده و پیش‌نویس مصوبه بازار کربن با همکاری دستگاه‌هایی از جمله وزارت نیرو تدوین شده که به‌زودی برای تصویب نهایی به هیئت دولت ارسال خواهد شد.

طاهری در پایان با تاکید بر لزوم اتصال بازار کربن داخلی به بازار‌های داوطلبانه بین‌المللی گفت: این اتصال می‌تواند ارزش گواهی‌های کاهش انتشار را افزایش داده و مشوق مهمی برای ورود سرمایه‌گذاران بخش خصوصی باشد؛ مسیری که در نهایت به کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای و افزایش تاب‌آوری کشور در برابر تغییر اقلیم منجر خواهد شد.