چرا قیمت آهن در زمستان بالاتر می‌شود؟

به گزارش گروه بازار خبرگزاری آنا، تحلیل نوسانات قیمت در بازار آهن و فولاد ایران، به ویژه در فصول سرد سال، موضوعی است که فراتر از یک تغییر ساده در اعداد و ارقام تابلوهای اعلان قیمت است. این پدیده در واقع برایند پیچیده ای از متغیرهای اقتصاد کلان، محدودیت های زیرساختی، سیاست های انرژی و رفتارهای استراتژیک بازیگران بازار است. 

تحلیل عمیق کاهش فعالیت های عمرانی و پارادوکس تقاضا

در نگاه اول، منطق اقتصادی حکم می کند که با شروع فصل سرما و توقف پروژه های ساختمانی در مناطق وسیعی از کشور، قیمت ها به دلیل کاهش تقاضا افت کند. اما در بازار ایران، این سکون ساخت و ساز با یک تقاضای پیش دستانه جبران می شود. پیمانکاران بزرگ و نهادهای دولتی که بودجه های سالانه خود را در نیمه دوم سال دریافت کرده اند، برای جلوگیری از کاهش ارزش نقدینگی و مقابله با تورم سال جدید، اقدام به خریدهای حجیم در زمستان می کنند. آن ها می دانند که خرید در زمستان، ضامن شروع بدون وقفه پروژه در فروردین ماه است و این هجوم برای خرید، موجودی انبارها را به شدت کاهش می دهد و باعث می شود قیمت ها در بازار بر خلاف انتظار ظاهری، روند صعودی به خود بگیرند.

در این میان، بسیاری از کارگاه های قطعه سازی برای تولید تیغه ها و ابزارهای برش حساس، خرید فولاد ۱.۲۴۳۶ را در دستور کار قرار می دهند. این فولاد ابزار سردکار به دلیل درصد بالای کروم و مقاومت خیره کننده در برابر سایش، کالایی استراتژیک محسوب می شود که تقاضای آن در ماه های پایانی سال برای نوسازی خطوط تولید افزایش یافته و بر التهاب بازار فولادهای خاص می افزاید. 

بحران انرژی: گلوگاه اصلی تولید در ماه های سرد

صنعت فولاد ایران به شدت به گاز طبیعی وابسته است. فرایند احیای مستقیم که روش غالب تولید فولاد در کشور ماست، با قطع یا محدودیت شدید سهمیه گاز کارخانجات در زمستان دچار بحران می شود. دولت برای جلوگیری از افت فشار گاز در بخش خانگی، ابتدا قرعه را به نام صنایع سنگین می زند. این اتفاق باعث می شود تولید آهن اسفنجی به عنوان خوراک اصلی کوره ها متوقف گردد. کمبود آهن اسفنجی مستقیما قیمت شمش را بالا می برد و در نهایت باعث می شود که کارخانه ها با ظرفیت بسیار پایینی به فعالیت خود ادامه دهند که نتیجه ای جز کاهش عرضه ندارد. این کاهش تولید در حالی رخ می دهد که هزینه های ثابت کارخانه ها پا برجا بوده و قیمت تمام شده هر واحد محصول افزایش می یابد.

این محدودیت تولید نه تنها در بخش ساختمانی، بلکه در تولید فولادهای آلیاژی حساس نیز حس می شود. صنایعی که به فولادهای مقاوم در برابر ضربه نیاز دارند، به دلیل بیم از توقف طولانی مدت خطوط تولید، ذخایر خود را افزایش می دهند. به عنوان نمونه، در بخش هایی که نیاز به ساخت قالب های بزرگ و با قابلیت چقرمگی بالا وجود دارد، تقاضا برای خرید فولاد ۱.۲۷۶۷ به شکل چشمگیری رشد می کند. این فولاد آلیاژی که به دلیل وجود نیکل، مقاومت بسیار بالایی در برابر شکست دارد، در زمستان به دلیل اختلال در زنجیره تامین، به سختی در بازار یافت می شود و قیمت آن همگام با سایر مقاطع بالا می رود. این کمبود عرضه در کنار تقاضای ثابت صنایع مادر، بحرانی قیمتی ایجاد می کند که تا انتهای فصل سرما ادامه دارد.

اثرات روانی و پدیده خرید هراس آلود

بازار آهن در ایران به شدت تحت تاثیر روانشناسی جمعی است. معامله گران بر اساس یک تجربه تاریخی می دانند که زمستان فصل گرانی است. این حافظه تاریخی باعث می شود که حتی اگر هیچ دلیل بنیادی برای گرانی وجود نداشته باشد، صرف رسیدن به ماه های پایانی سال، موجی از خریدهای احتیاطی را راه بیندازد. وقتی انبارداران بزرگ کالا را از سطح بازار جمع آوری می کنند تا در قیمت های بالاتر بفروشند، عرضه به شدت محدود می شود. این رفتار باعث می شود که تعادل عرضه و تقاضا در بازار آزاد به طور کامل از بین برود و قیمت ها به صورت مصنوعی رشد کنند. بسیاری از واسطه ها با استفاده از این جو روانی، سیگنال های افزایش قیمت را در بازار پخش می کنند. وقتی اولین جرقه های افزایش قیمت دیده می شود، خریداران خرد که شاهد رشد روزانه قیمت هستند، دچار ترس از عقب ماندن شده و خریدهایی را که قرار بود در بهار انجام دهند، به زمستان منتقل می کنند. 

نوسانات نرخ ارز و دلار در پایان سال

فولاد در تمام دنیا یک کالای قابل معامله بین المللی است و قیمت آن در ایران تابعی از قیمت جهانی و نرخ دلار است. در زمستان، به دلیل بسته شدن حساب های ارزی سالانه و افزایش تقاضا برای واردات کالاهای مصرفی شب عید، نرخ ارز معمولا با فشار صعودی مواجه می شود. با افزایش قیمت دلار، حتی اگر تقاضایی در بازار نباشد، تولیدکننده قیمت خود را بالا می برد تا ارزش دارایی خود را حفظ کند. این موضوع برای فولادهای وارداتی یا فولادهایی که مواد اولیه آن ها از خارج تامین می شود، به مراتب ملموس تر و شدیدتر از سایر بخش ها است. هر ریال افزایش در نرخ ارز، مستقیما در فرمول های کشف قیمت بورس کالا اثر گذاشته و به بازار آزاد منتقل می شود.

علاوه بر این، افزایش نرخ ارز باعث می شود که صادرات برای تولیدکنندگان جذاب تر شود. وقتی صادرات سود بیشتری نسبت به فروش داخلی داشته باشد، عرضه در بازار داخلی کاهش می یابد تا قیمت های داخلی به سطح قیمت های جهانی برسد. این مسئله یک فشار مضاعف بر خریداران داخلی وارد می کند. در واقع، نوسان دلار به عنوان یک محرک اصلی، تمامی بخش های زنجیره فولاد از شمش تا محصولات نهایی و تخصصی را تحت تاثیر قرار داده و باعث می شود که قیمت ها به صورت هماهنگ در کل بازار مسیری صعودی را طی کنند. همبستگی شدید بازار آهن با دلار باعث شده است که معامله گران این بازار، بیش از آنکه به اخبار صنعت توجه کنند، نمودارهای ارزی را رصد کرده و بر اساس آن اقدام به قیمت گذاری محصولات خود کنند.

سیاست های تنظیم بازار و نقش بورس کالا

در بسیاری از موارد، مداخلات دولتی برای کنترل قیمت در زمستان، نتیجه معکوس می دهد. اعمال قیمت های دستوری در بورس کالا باعث می شود تولیدکنندگان رغبتی به عرضه محصولات خود نداشته باشند و ترجیح دهند کالای خود را در انبارهای غیررسمی نگه دارند. وقتی توازن عرضه و تقاضا در بورس برهم بخورد، رقابت های کاذبی شکل می گیرد که قیمت کشف شده را حتی از بازار آزاد بالاتر می برد. این عدم شفافیت در عرضه، باعث می شود که خریداران واقعی نتوانند کالای خود را با قیمت مناسب تهیه کنند و مجبور به خرید از واسطه ها شوند. همچنین ابطال پیاپی معاملات بورس کالا توسط ناظران در روزهای ملتهب، تنها باعث سردرگمی بیشتر و توقف عرضه در بازار می شود.

همچنین، وضع قوانین ناگهانی در مورد سهمیه بندی انرژی یا تغییر در تعرفه های گمرکی در پایان سال مالی، شوک های غیرمنتظره ای به بازار وارد می کند. این تصمیمات لحظه ای، امنیت سرمایه گذاری را به خطر انداخته و باعث می شود که فروشندگان برای پوشش ریسک های احتمالی، قیمت های خود را بالاتر اعلام کنند. در نهایت، ترکیب این سیاست های نظارتی ناموفق با عوامل محیطی، زمستان را به فصلی پرچالش برای بازار فولاد تبدیل می کند که خروج از آن نیازمند مدیریت دقیق منابع و شناخت عمیق از زمان بندی های بازار است. سیاست های مقطعی معمولا نه تنها کمکی به کاهش قیمت ها نمی کنند، بلکه با ایجاد عدم اطمینان، باعث می شوند که بازار به سمت رفتارهای انقباضی و کاهش بیشتر عرضه حرکت کند.

نتیجه گیری

 افزایش قیمت آهن در زمستان حاصل تلاقی عوامل طبیعی، اقتصادی و رفتاری است که زنجیره فولاد ایران را تحت تاثیر قرار می دهند. شناخت دقیق این شش عامل به خریداران کمک می کند تا زمان مناسب خرید را انتخاب کنند و از نوسانات ناگهانی در امان بمانند. برنامه ریزی دقیق، خرید در فصل های کم تقاضا و استفاده از قراردادهای بلندمدت می تواند تاثیر این گرانی فصلی را بر هزینه های پروژه به حداقل برساند و ریسک مالی را کاهش دهد. با در نظر گرفتن نوسانات انرژی و ارز، هوشمندی در تامین کالا می تواند تفاوت بین سود و زیان را در پروژه های بزرگ رقم بزند.

انتهای رپورتاژ آگهی