آدم‌ربایی سیاسی؛ چرا پروژه آمریکا در ونزوئلا به بن‌بست می‌خورد؟

خبرگزاری آنا - علی رحمانی: طبع انسان مدرن فارغ از اختلاف سلیقه‌های گوناگون بیش از هر چیز از قانون‌شکنی در هراس است؛ به نحوی که می‌توان ترس از قانون‌گریزی و فرار از مسئولیت اجتماعی را بزرگترین ترس بشر در دوره کنونی دانست. اما قانون‌شکنی اگر در حوزه سیاست بین دولت‌ها وارد شود بسیار رعب‌آور خواهد بود. با توجه به نقض آشکار حقوق بین‌الملل در روند ربایش علنی نیکلاس مادورو رئیس جمهور قانونی ونزوئلا، خبرنگار آنا به منظور ارزیابی اوضاع فعلی و آینده این کشور نفت‌خیز با «معصومه مرادجانی» کارشناس ارشد مسائل آمریکای لاتین گفت‌وگویی انجام داد.

مرادجانی ضمن تشریح وضعیت جامعه ونزوئلا پس از ربایش رئیس‌جمهور این کشور گفت: امروز، دولت و جامعه ونزوئلا در یک شوک بزرگ قرار دارد. سرعت تحولات این کشور آمریکای لاتین بسیار بالا بوده و احتمال رخداد سناریو‌های متنوع و متعدد در کوتاه‌مدت بسیار محتمل است، اما آنچه روشن است پیامد تحرکات نظامی آمریکا و به ویژه اقدام حمله نظامی مستقیم و ربوده شدن مادورو در حاکمیت و جامعه ونزوئلا است. 

وی ادامه داد: جامعه ونزوئلا امروز درگیر یک جنگ داخلی جدی یا تضارب گفتمانی نیست بلکه با یک تهدید خارجی و نوع جدیدی از استعمار مواجه شده است که حاکمیت ملی را تهدید می‌کند. این امر منجر به آن شده است که تا حدودی جامعه دوقطبی ونزوئلا حول محور مقابله با یک تهدید خارجی منسجم شود و عرصه را برای کنشگری بازیگران خارجی تنگ‌تر کند. از طرفی شاهد بودیم که در جریان محاکمه نیکولاس مادورو در دادگاه نیویورک، وی همچنان خود را رئیس‌جمهور ونزوئلا خوانده و رفع اتهام کرده است.

ضریب بالای شکست آمریکا در ونزوئلا

کارشناس ارشد مسائل آمریکای لاتین در ادامه تأکید کرد: بدنه دولت فعلی ونزوئلا هنوز شامل اعضای دولت سابق است. شواهد و قرائن نشان می‌دهد که اگرچه بنا بر شرایط موجود ممکن است سطوحی از همکاری بین دولت موقت دلسی رودریگز با ایالت متحده وجود داشته باشد، اما احتمال کمی وجود دارد که برنامه سلطه آمریکا بر ونزوئلا به صورت جدی پیش برود و اهداف مورد نظر دونالد ترامپ از اقدام غیرقانونی ربایش مادورو محقق شود.

آدم‌ربایی عجولانه با هدف تأمین منافع مقطعی

این استاد دانشگاه با اشاره به این که دولت آمریکا در حال حاضر به دنبال تغییر زمین بازی در سیاست بین‌الملل از غرب آسیا به آمریکای لاتین است، افزود: تحرکات نظامی آمریکا در جهان در سال گذشته، ۲۰۲۵ م بیشتر از قبل شده بود. امروز با ادعای تضعیف ایران و تأمین نسبی منافع حیاتی آمریکا در غرب آسیا، شاهد تغییر زمین بازی و حمله نظامی به ونزوئلا و انجام اقدامات ساختارشکنانه مانند ربایش رئیس‌جمهور این کشور هستیم. این قبیل اقدامات آمریکا و تهدید مقامات دیگر کشور‌ها از جمله کلمبیا، مکزیک و کوبا بسیار عجولانه بوده و جایگاه جهان شمولی آمریکا را در افکار عمومی زیر سوال می‌برد، اما منافع اقتصادی و بعضاً سیاسی آمریکا را به صورت مقطعی تأمین می‌کند. اما نباید فراموش کرد که این اقدام واشنگتن بدون تردید با مخالفت جدی کشور‌های آمریکای لاتین روبه‌رو خواهد شد، زیرا امکان رخداد اقدامات مشابه به بهانه‌های واهی را در دیگر کشور‌های منطقه محتمل می‌کند.

اوج‌گیری بحران در کارائیب در سایه بی‌عملی نهاد‌های بین‌المللی

 عضو هیأت علمی مؤسسه مطالعات آمریکای لاتین دانشگاه تهران با نقد موضع منفعلانه نهاد‌های بین‌المللی در برابر بحران ونزوئلا گفت: از سوی دیگر شاهد بی‌عملی سازمان‌های بین‌المللی از جمله شورای امنیت سازمان ملل و بازیگران همسو با آمریکا از جمله کشور‌های فرانسه، انگلیس و آلمان در این زمینه هستیم که صریحاً اقدام غیرقانونی آمریکا را محکوم نکرده‌اند؛ بنابراین باید گفت:مخالفت چین و روسیه هم راه به جایی نمی‌برد، زیرا این اقدام به نوعی با هدف مهار قدرت اقتصادی چین و قدرت نظامی روسیه در آمریکای لاتین صورت گرفته است. به نظر می‌رسد که اگرچه تغییر نظام کاراکاس خواسته پکن و مسکو نیست، اما بخش زیادی از منافع این کشور‌ها در دیگر نظام‌های مستقر در ونزوئلا هم تأمین خواهد شد و از سوی دیگر فرصت‌های دیگری برای کشور چین در تایوان و روسیه در اوکراین ایجاد می‌شود.

موج جدید چپگرایی و تولد ویتنام ترامپ

پژوهشگر و تحلیلگر ارشد مسائل آمریکای لاتین با اشاره به خیزش موج جدید چپگرایی در بین کشور‌های آمریکای لاتین گفت: بسیاری از دولت‌های مستقر در آمریکای لاتین از جمله کشور‌های بزرگ مکزیک، برزیل و کلمبیا در حال حاضر چپ‌گرا هستند که مخالفت خود را با اقدام آمریکا علیه نیکلاس مادورو اعلام کرده‌اند. اما بنابر اظهارات اخیر ترامپ، برخی از مقامات رسمی کشور‌های منطقه از جمله «گوستاو پترو» رئیس‌جمهور کلمبیا هم مورد تهدید دونالد ترامپ قرار گرفته‌اند که محکومیت جدی دولت کلمبیا و نماینده این کشور در شورای امنیت را در پی داشته است. اگرچه این مسئله ترس و نگرانی را در فضای عمومی جوامع لاتین ایجاد کرده اما، بسیار محتمل است که تهدید‌ها جدی نباشد و به یک همبستگی منطقه‌ای بین کشور‌های آمریکای لاتین علیه سیاست‌های دولت مستقر در واشنگتن منجر شود.

رؤیای آمریکایی پدیده‌ای مخرب در بین جوانان آمریکای لاتین

مرادجانی در ادامه با انتقاد از روند رو به رشد تهاجم فرهنگی بین نسل جوان آمریکای لاتین گفت: چرخش نخبگان سیاسی از احزاب مختلف در آمریکای لاتین امری مرسوم است؛ اما به این معنا نیست که اقبال عمومی به سمت کاندیدای راستگرا بیشتر است؛ کما اینکه قبلاً هم عرض کردم در حال حاضر قدرت حاکم در اغلب کشور‌های بزرگ و مؤثر آمریکای لاتین، چپگرا هستند. اما بسیاری از جوانان آمریکای لاتین مانند جوانان دیگر جوامع، به واسطه ترسیم رؤیای آمریکایی، در معرض تولیدات رسانه‌ای غربی هستند و به سوی همسایه شمالی خود، ایالات متحده تمایل دارند. اگرچه می‌توان گفت: بدون تردید پس از ربایش نیکلاس مادورو، شاهد تغییر نگرش آحاد مردم در این جوامع خواهیم بود، زیرا نخستین‌بار است که آمریکا دست به حمله نظامی مستقیم به خاک یک کشور در منطقه آمریکای لاتین می‌زند.