بازماندگی از تحصیل؛ زنگ خطری که به صدا درآمد
به گزارش خبرنگار آنا، روز یکشنبه ۱۴ دی ۱۴۰۴، جلسه ستاد راهبری نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان (نماد) با حضور علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش و اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضائیه و معاون اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم این قوه برگزار شد؛ نشستی که در آن، «بازماندگی از تحصیل»، «افزایش آسیبهای اجتماعی»، «کاهش تابآوری اجتماعی» و «لزوم اصلاح ساختارهای آموزشی و تربیتی» بهعنوان مهمترین دغدغههای مشترک آموزشوپرورش و دستگاه قضایی مورد بحث قرار گرفت.
مدرسه، امروز دیگر فقط محل آموزش نیست؛ خط مقدم مقابله با آسیبهای اجتماعی، آخرین پناه کودکان بیپناه و نخستین سد در برابر بزهکاری آینده است. آنچه در نشست ستاد راهبری نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان مطرح شد، تصویری روشن از یک واقعیت نگرانکننده بود: بازماندگی از تحصیل، کاهش تعلق به مدرسه، فرسایش تابآوری اجتماعی و ناکافی بودن اقدامات جزیرهای، زنجیرهای از آسیبها را شکل داده که اگر امروز با ائتلاف واقعی، اصلاح ساختار آموزشی و سرمایهگذاری جدی در آموزشوپرورش مهار نشود، فردا در قالب جرم، خشونت و فروپاشی اجتماعی بازخواهد گشت.
این جلسه، بیش از آنکه یک نشست اداری باشد، بازتابدهنده نگرانی عمیق نسبت به آینده اجتماعی کشور بود؛ آیندهای که به گفته حاضران، سرنوشت آن در مدرسه رقم میخورد.
مدرسه؛ خط مقدم پیشگیری از آسیبهای اجتماعی
علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، در ابتدای این نشست با تأکید بر نقش کلیدی مدرسه در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی گفت: من همیشه گفتهام اگر فقط بتوانیم همین بچههایی را که از مدرسه خارج شدهاند، دوباره به مدرسه برگردانیم، بزرگترین خدمت را به پیشگیری از آسیبهای اجتماعی کردهایم.
وی با بیان اینکه آموزشوپرورش بهتنهایی قادر به حل این مسئله نیست، افزود: در این حوزه به کمک جدی همه دستگاهها نیاز داریم. امیدواریم این تلاشها هم رضایت خداوند را در پی داشته باشد و هم در دوران خدمت، دستاوردهای ملموسی برای کاهش و کنترل آسیبهای اجتماعی به همراه آورد.
وزیر آموزشوپرورش از مدیران کل استانها خواست موضوع نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان را بهصورت جدی به سطوح پایینتر منتقل کنند و تأکید کرد: روسای آموزشوپرورش باید نسبت به اهداف برنامهها حساس باشند، رصد و پیگیری کنند و میز نماد را در استانها فعال نگه دارند.
تمرکز بر پیشگیری؛ از ۳۲ منطقه تا ۱۰۰ منطقه هدف
کاظمی با اشاره به تغییر رویکرد آموزشوپرورش از اقدامات مقطعی به برنامههای هدفمند پیشگیرانه گفت: تمام توان خود را بر پیشگیری متمرکز کردهایم. سال گذشته بر اساس اطلس آسیبهای اجتماعی، ۳۲ منطقه هدف را انتخاب کردیم، اما امسال این تعداد به ۱۰۰ منطقه افزایش یافته است.
به گفته وزیر آموزشوپرورش، در این مناطق تمرکز بر «برنامههای ایجابی» بوده است؛ از فعالیتهای ورزشی و فرهنگی گرفته تا برنامههای عبادی، قرآنی و مناسبتمحور.
وی تأکید کرد: در این مسیر، همه معاونتهای وزارتخانه نقش داشتهاند و پیشگیری از آسیبها فقط یک مأموریت محدود به یک بخش خاص نیست.
دو آسیب اولویتدار؛ خودکشی و اعتیاد
وزیر آموزشوپرورش با اشاره به تمرکز ویژه بر دو آسیب جدی اظهار کرد: در میان آسیبها، دو موضوع را با حساسیت بیشتری دنبال کردهایم؛ یکی بحث خودکشی که مستقیماً با حیات انسانها در ارتباط است و دیگری اعتیاد که با برنامههای گستردهتری و با همکاری ستاد مبارزه با مواد مخدر پیگیری شده است.
وی با بیان اینکه نتایج اولیه امیدوارکننده است، گفت: آمار و ارقام نشان میدهد این اقدامات اثرگذار بوده و در جلسات رسمی، گزارشهای دقیقتری ارائه خواهد شد.
آموزش سنتی پاسخگوی نسل امروز نیست
در ادامه جلسه، اصغر جهانگیر با نگاهی تحلیلی به تحولات نسل جدید، به ضرورت بازنگری در ساختار آموزش اشاره کرد و گفت: دنیای امروز پیچیده است و نگاههای سنتی به روشهای آموزشی گذشته دیگر پاسخگوی نیازهای نوجوانان و جوانان ما نیست.
سخنگوی قوه قضائیه افزود: ۹۰ دقیقه نشستن پشت سر هم در کلاس برای بسیاری از دانشآموزان عذابآور است. امروز حتی کودکان سه یا چهار ساله از تصاویر کند خسته میشوند؛ این یعنی ضریب هوشی و سرعت پردازش آنها تغییر کرده و آموزشوپرورش باید خود را با این واقعیت تطبیق دهد.
جهانگیر تأکید کرد:کلاسهای درس باید ترکیبی از آموزش معلم، فناوریهای نوین و برنامههای جذاب باشد تا فضای بانشاطی در مدرسه ایجاد شود.
الگوپذیری همسالان؛ حلقه گمشده نظام تربیتی
یکی از نکات کلیدی سخنان جهانگیر، تأکید بر نقش همسالان در تربیت بود. وی گفت: بچهها بهشدت تقلیدپذیرند و تأثیر همسالان بر آنها گاهی بسیار بیشتر از معلمان و والدین است.
وی با انتقاد از تداوم مدلهای بزرگسالمحور افزود: ما هنوز میخواهیم الگوپذیری را بر اساس نظام بزرگسالاری پیش ببریم، در حالی که باید نقشهای جدیدی برای نوجوانان و جوانان در مدارس خلق کنیم تا خودشان به عامل پیشگیری از آسیبها تبدیل شوند.
تعلق خاطر؛ کلید ماندگاری دانشآموز در مدرسه
جهانگیر «احساس تعلق» را یکی از مؤثرترین ابزارهای کاهش آسیبهای اجتماعی دانست و تصریح کرد: اگر تعلق خاطر دانشآموزان به مدرسه، معلم و حتی اجزای مدرسه افزایش یابد، میزان حضور، ماندگاری و عشق به مدرسه بیشتر میشود و بهطور خودکار بار روانی تحمیلشده از خانواده و جامعه کاهش مییابد.
وی با بیان اینکه بسیاری از کودکان آسیبدیده، دچار فقر عاطفی هستند، گفت: برای کودکانی که والد زندانی دارند، طلاق را تجربه کردهاند یا بدون سرپرست ماندهاند، مدرسه میتواند جای خالی تعلق خانوادگی را جبران کند.
روایتهایی که ریشه آسیب را عیان میکند
سخنگوی قوه قضائیه با بیان نمونههایی عینی، به عمق مسئله پرداخت. وی گفت: در کانون اصلاح و تربیت با نوجوان ۱۲ سالهای صحبت کردم که به دلیل نخریدن یک کیف مدرسه ترک تحصیل کرده بود. همین ترک تحصیل او را به کوچه و خیابان کشاند و در نهایت به سرقت و ورود به کانون اصلاح و تربیت ختم شد.
وی همچنین از کودکی گفت که عمداً مرتکب جرم میشد تا به کانون بازگردد، زیرا آنجا تخت خواب و امکاناتی داشت که در خانه از آن محروم بود.
جهانگیر هشدار داد: نباید شرایطی ایجاد کنیم که محیطهای قضایی و اصلاحی برای کودکان جذابتر از خانه و مدرسه شوند.
جرایم اتفاقی؛ محصول کاهش تابآوری اجتماعی
جهانگیر با اشاره به آمار قتل عمد در کشور گفت: سال گذشته حدود ۴۵۰۰ قتل عمد ثبت شده که کمتر از ۶۰۰ مورد آن با تصمیم قبلی بوده و نزدیک به ۴ هزار قتل، حاصل اتفاقات لحظهای است.
وی این آمار را نشانه کاهش آستانه تحمل اجتماعی دانست و افزود: افزایش اضطراب، فشار روانی و افسردگی در جامعه، مستقیماً زمینهساز بروز جرایم سنگین میشود.
سامانه نماد؛ موفقیت مشروط به ائتلاف واقعی
سخنگوی قوه قضائیه با تأکید بر اینکه سامانه نماد بهتنهایی موفق نمیشود، گفت: آموزشوپرورش نه میتواند جای خانواده را بگیرد و نه جای اقتصاد و جامعه را. نماد زمانی موفق است که همه دستگاهها در یک ائتلاف واقعی وارد عمل شوند.
وی با انتقاد از تشکیل نشدن شورای سیاستگذاری نماد هشدار داد: اگر این موضوع پیگیری نشود، ناچار به پیگیری ترک فعل خواهیم بود.
تعارض منافع و محرمانگی اطلاعات
یکی دیگر از محورهای مهم جلسه، حفاظت از اطلاعات دانشآموزان بود. جهانگیر تأکید کرد: نباید اطلاعات نماد به منافع اقتصادی تبدیل شود. دانشآموزان نباید به بهانه شناسایی مشکل، به کلاسهای خصوصی هدایت شوند.
وی پیشنهاد تهیه «قسمنامه نماد» را مطرح کرد تا همه افراد دارای دسترسی به این سامانه به اصول اخلاقی متعهد شوند.
در همین راستا، وزیر آموزشوپرورش نیز گفت: اطلاعات این سامانه محرمانه است و حتی مدیر مدرسه هم دسترسی کامل ندارد. منشور اخلاقی و قسمنامه نماد را تدوین خواهیم کرد.
بازماندگی از تحصیل؛ هشدار ملی
جهانگیر با اشاره به آمار ۷۵۰ هزار بازمانده از تحصیل گفت: این عدد یک هشدار جدی برای کشور است. اگر امروز به این مسئله رسیدگی نکنیم، فردا با بیکاری و بزهکاری مواجه خواهیم شد.
وزیر آموزشوپرورش نیز از تهیه لایحهای برای اجباری شدن آموزش عمومی خبر داد و گفت: اگر ترک تحصیل جرم تلقی شود، میتوان یکی از مهمترین مسیرهای کاهش بازماندگی را فعال کرد.
انتهای پیام/
