«نرخ نشکستن»؛ رمز ماندگاری حکمرانی علوی/ اصول‌گرایی امام علی (ع) در مقابل مصلحت‌اندیشی‌های زودگذر مقاومت می‌کند

حجت‌الاسلام هادی عجمی کارشناس فقه تربیتی در گفت‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری آنا با تحلیل سیره حکمرانی امیرالمؤمنین علی (ع) بیان داشت: حضرت امیر (ع) الگویی از حکمرانی به‌جا گذاشت. این الگو همراه با نظم، نظام‌مند و اصول‌محور بود که اتفاقاً عمل به آن بسیار سخت است.

زیر پا نگذاشتن اصول در بزنگاه‌ها: تفاوت حکمرانی علوی و نظام‌های دیگر

وی با تأکید بر اینکه بسیاری از نظام‌های حکمرانی در دنیا شعار دارند، اما در بزنگاه‌ها «نرخ خودشان را می‌شکنند»، افزود: یعنی آنها اصولی را اعلام می‌کنند، اما در عمل، وقتی پای منافع، فشار افکار عمومی یا مصلحت‌سنجی‌های زودگذر وسط می‌آید، همان اصول را زیر پا می‌گذارند.

حجت‌الاسلام عجمی با بیان اینکه دموکراسی غربی نمونه روشنی از این تناقض است، ابراز داشت: نظامی که مدعی مردم‌گرایی است، اما در بزنگاه‌هایی مانند حوادثی، چون ۱۱ سپتامبر یا سیاست‌های رسانه‌ای و امنیتی، حتی جان و آگاهی مردم خودش هم اولویت واقعی ندارد.

وی ادامه داد: یا در حوزه پزشکی و اجتماعی، تصمیماتی مثل تغییر جنسیت نوجوانان، بدون توجه به بلوغ هویتی و پیامد‌های سنگین روانی و انسانی، به نام «حق انتخاب» مشروع جلوه داده می‌شود؛ در حالی که خود آمار‌های غربی از پیامد‌های فاجعه‌بار آن، از جمله گرایش بالا به خودکشی، خبر می‌دهد. 

این کارشناس فقه تربیتی با اشاره به اینکه این همان جایی است که نظام‌ها «نظام‌مند» عمل نمی‌کنند و نرخ‌های اعلامی خود را می‌شکنند، اظهار داشت:، اما امیرالمؤمنین (ع) چنین نبود. به همین خاطر یکی از برجسته‌ترین ویژگی‌های حکمرانی علوی این است که حضرت هرگز برای رسیدن به هدف از مبانی فکری و اخلاقی خود عبور نکرد.

نپذیرفتن تعهد خلاف مبنا؛ نمونه شورای پس از خلیفه دوم

وی گفت: فلسفه پذیرش خلافت برای حضرت، اقامه عدالت، هدایت جامعه و اصلاح ساختار‌های فاسد بود؛ اما برای رسیدن به این اهداف حاضر نشد از مسیر نادرست عبور کند. نمونه روشن آن، ماجرای شورای پس از خلیفه دوم است؛ جایی که اگر امیرالمؤمنین (ع) حاضر می‌شد تعهد بدهد «بر سیره خلفای پیشین» عمل کند، به راحتی به خلافت می‌رسید. 

حجت‌الاسلام عجمی خاطرنشان کرد: بسیاری این را «دروغ مصلحتی» می‌دانند، اما حضرت نپذیرفت؛ چون این تعهد، با نظام معرفتی و هستی‌شناسی او سازگار نبود. ایشان عدالت را می‌خواست، اما نه با شکستن ستون‌های فکری خودش که به عبارتی همان «نرخ نشکستن» است.

پایبندی به اخلاق حتی در میدان جنگ

وی افزود: درس دیگر این سیره علوی، در میدان جنگ هم دیده می‌شود. به گونه‌ای که حتی در مواجهه با دشمن، امیرالمؤمنین (ع) اصول اخلاقی را زیر پا نمی‌گذارد؛ بنابراین «شیعه» باید یاد بگیرد که «هر کاری را با هر وسیله‌ای انجام ندهد».
این کارشناس دینی با بیان اینکه ادب، کلاس، احترام و پایبندی به چارچوب‌های اخلاقی، حتی در برائت از دشمنان دین، جزء نرخ مکتب علوی است، خاطرنشان کرد: هر روشی، هر چقدر هم به ظاهر نتیجه‌بخش باشد، اگر با این مبانی ناسازگار باشد، در قاموس مکتب علی (ع) جایی ندارد.

تفکیک میان اعتراض قانونی و آشوب

وی ادامه داد: نکته مهم دیگر، نگاه حضرت (ع) به اعتراض و نظم اجتماعی است. امیرالمؤمنین (ع) با اعتراض مخالف نبود؛ با هرج‌ومرج مخالف بود. اعتراض قانون‌مند را می‌پذیرفت، اما با آشوب، خشونت و قتل بدون محاکمه به شدت مخالفت می‌کرد. این تفکیک دقیق میان «اعتراض» و «بی‌قانونی»، یکی از ستون‌های حکمرانی علوی است.

حجت‌الاسلام عجمی با تأکید بر اینکه این سیره امروز برای جریان‌های انقلابی و برای مدعیان دینداری پیام دارد، ابراز داشت: عبور از اصول به نام مصلحت، همیشه مصلحت نیست؛ گاهی مفسده‌ای عمیق‌تر است. امیرالمؤمنین (ع) به ما آموخت که حتی در منکر، حتی در نقد، حتی در مقابله، قانون و اخلاق نباید قربانی شوند؛ بنابراین حکمرانی علوی، حکمرانی‌ای است که شاید سخت باشد، اما ماندگار است؛ چون نرخش را نمی‌شکند.

انتهای پیام/