علم در پرتو معنویت؛ بازخوانی نسبت دانشگاه و مسجد

به گزارش خبرگزاری آنا در متن یادداشت حجت الاسلام والمسلمین جلیلی آمده است:

در جهان معاصر، علم یکی از اصلی‌ترین منابع تولید قدرت، ثروت و پیشرفت به‌شمار می‌آید؛ اما تجربه تاریخی بشر نشان داده است که علمِ منفک از معنا، نه‌تنها تضمین‌کننده سعادت انسان نیست، بلکه در مواردی به ابزاری برای سلطه، خشونت و بحران‌های اخلاقی بدل شده است. از این‌رو، پرسش از «نسبت علم و معنویت» و به‌تبع آن «نسبت دانشگاه و مسجد» امروز بیش از هر زمان دیگری ضروری است.

دانشگاه، به‌مثابه کانون تولید دانش، عقلانیت و نوآوری، زمانی می‌تواند نقش تمدن‌ساز خود را به‌درستی ایفا کند که علم در آن صرفاً به مهارت و تکنیک تقلیل نیابد، بلکه در افق معنا، مسئولیت اخلاقی و غایت انسانی قرار گیرد. در این نقطه است که مسجد، به‌عنوان خاستگاه معنویت، تزکیه و خودآگاهی، نه رقیب دانشگاه، بلکه مکمل و جهت‌دهنده آن تلقی می‌شود.

برگزاری مراسم اعتکاف در مساجد دانشگاه‌ها نمادی عینی از این پیوند عمیق است؛ پیوندی که در آن دانشجو و استاد، در کنار پژوهش و آموزش، فرصتی برای خلوت با خویشتن، بازاندیشی در نیت‌ها و تصحیح مسیر علمی و اجتماعی خود می‌یابند. اعتکاف، در این معنا، تعطیلی علم نیست، بلکه تعمیق آن است؛ فرصتی برای بازگشت علم به ریشه‌های اخلاقی و انسانی خویش.

مسجد دانشگاه می‌تواند نقطه تلاقی عقل و قلب باشد؛ جایی که علم از خودبسندگی و غرور فاصله می‌گیرد و معنویت از انزوا و فردگرایی رها می‌شود. چنین نسبتی، دانشجویی را تربیت می‌کند که هم متخصص است و هم متعهد؛ هم پرسشگر است و هم مسئول؛ و دانشگاهی را می‌سازد که نه صرفاً کارخانه تولید مدرک، بلکه نهاد پرورش انسانِ تراز تمدن اسلامی است.

در نهایت، اعتکاف در مساجد دانشگاه‌ها یادآور این حقیقت بنیادین است که علم، آنگاه به اوج بالندگی می‌رسد که در پرتو معنویت حرکت کند و دانشگاه، زمانی رسالت تاریخی خود را محقق می‌سازد که پیوند خود با مسجد و ارزش‌های الهی را آگاهانه و فعال حفظ نماید.