کنگره «استاد فکر» برگزار شد/بزرگداشت علامه مصباح یزدی در روز بصیرت

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، هم‌زمان با پنجمین سالگرد ارتحال مرحوم آیت‌الله محمدتقی مصباح یزدی، پنجمین کنگره بین المللی «استاد فکر» بزرگداشت علامه مصباح یزدی و نکوداشت «دوازدهم دی ماه روز علوم انسانی اسلامی» صبح امروز سه شنبه نهم دی ماه در مرکز همایش‌های صداو‌سیما برگزار شد.

در ابتدای این همایش، حجت‌الاسلام و المسلمین مجتبی مصباح یزدی فرزند مرحوم علامه مصباح یزدی و عضو هیئت امنای موسسه امام خمینی (ره) با تبریک ولادت حضرت جوادالائمه(ع) و حضرت علی (ع) در ماه رجب، به مناسبت‌های مهم این ایام اشاره کرد و گفت: امروز در تقویم، روز بصیرت و تجدید میثاق ملت ایران با ولایت است؛ روزی که یادآور قیام عزتمندانه ملت ایران در دفاع از خون‌بهای بیش از ۲۰۰ هزار شهید و پاسداری از مبانی و ارزش‌های اسلامی است.

وی افزود: بزرگداشت این روز به این معناست که هر سال یادآوری کنیم ملت ایران همچنان پای آرمان‌های امام خمینی (ره)، انقلاب اسلامی و اسلام ایستاده و تا پای جان آماده حفظ دستاورد‌ها و میراث گران‌بهایی است که از پیامبر گرامی اسلام (ص) و به بهای سنگین به دست ما رسیده است.

حجت‌الاسلام مصباح تأکید کرد: این ملت چه در برابر دشمنان بیرونی در میدان جنگ سخت و چه در برابر دشمنان درونی در عرصه جنگ نرم و جنگ شناختی، با بصیرت و پیروی از رهنمود‌های ولایت، در همه صحنه‌ها برای حفاظت از این میراث گران‌قدر حضور دارد.

وی با اشاره به مفهوم تجدید میثاق با ولایت گفت: محور وحدت و انسجام ملت ایران همواره ولایت بوده و خواهد بود. آنچه تاکنون کشور را از امواج سهمگین دشمنی‌های داخلی و خارجی عبور داده، ولایت فقیه و اتصال این نظام الهی به مبدأ هستی است. ملت ایران همچنان پای این میثاق ایستاده و برای حفظ این گوهر گران‌بها، آماده فداکاری است تا این امانت به نسل‌های آینده سالم منتقل شود.

وی در ادامه با اشاره به ششمین سالگرد شهادت سردار حاج قاسم سلیمانی گفت: عظمت این مرد بزرگ در آن بود که برای خود هیچ جایگاه و منصبی قائل نبود و تمام وجودش را وقف ولایت و اسلام کرده بود.

حجت‌الاسلام مصباح همچنین با اشاره به پنجمین سالگرد ارتحال علامه مصباح یزدی تصریح کرد: میزان وفاداری و سرسپردگی ایشان به اسلام، ارزش‌های اسلامی و ولایت روشن بود. شناخت عمیق ایشان از ولایت فقیه و تلاش مستمرشان برای تبیین این مفهوم در قالب‌های مختلف، از ویژگی‌های برجسته این عالم ربانی بود.

وی در پایان ابراز امیدواری کرد که همگان بتوانند از مسیر روشن و پربرکتی که خداوند به واسطه پیامبر (ص) و علما برای سعادت فردی و اجتماعی بشر ترسیم کرده است، بهره ببرند و با تلاش‌های هرچند اندک، بخشی از دین خود را به این بزرگان ادا کنند.

در ادامه این نشست، رئیس دانشگاه مطالعات جهان دانشگاه تهران در سخنانی به بیان ویژگی های مرحوم مصباح یزدی و  نسبت علوم انسانی اسلامی و فناوری های نوین پرداخت.

حجت الاسلام و المسلمین سعیدرضا عاملی عنوان کرد: «فکر» منشأ نوآوری و خلاقیت است.به تعبیر امیرالمومنین علی (ع) با اندیشیدن، پیچیدگی های امور قابل حل است. به نظر می رسد با همین ایده بتوان کارآمدی نظام جمهوری اسلامی را تقویت کرده و این شجره طیبه را که میراث خون شهدای عزیز در ادوار مختلف است را به کمال رساند.

وی گفت: آیت الله مصباح یزدی چند ویژگی بارز داشت.خصوصیت اول، استواری در اندیشه و دقت در حفاظت از اسلام ناب و حقیقت اسلام بود. آیت الله مصباح به دنبال انعکاس حق با استدلال و برهان بود. ایشان در تقابل با اندیشه و علوم انسانی سکولار، ایده حق را مطرح کرده و بایسته های حقیقت اسلامی را تبیین فرمودند. ویژگی دوم خصیصه مشترک آیت الله محمد باقر صدر، علامه طباطبایی و شهید مطهری و مصباح بود این است که این بزرگواران در جهان فکر زندگی می کردند. آنها با تکیه بر اندیشه الهی از طرح اندیشه دیگران باکی نداشتند. 

عاملی افزود: نکته سوم این بود که حضرت آیت الله مصباح مکتب علوم انسانی اسلامی را عرضه کردند. نکته ای که با محمد باقر صدر مشترک بود. آیت الله صدر در فلسفتنا و اقتصادنا مکتب فکری اقتصاد اسلام را با نگرشی جامع که در آن نهاد،ایده و فرآیند وجود دارد عرضه می‌کند. نکته چهارم درباره علامه مصباح این است که ایشان طبقه بندی جدیدی در علوم انسانی ارائه کردند ما باید نظام طبقه بندی علوم را بازنگری کنیم. امروزه در طبقه بندی علوم دو نظام دیوئی و کنگره وجود دارد. این نظام طبقه بندی شاید علوم را تخصصی و عمیق کند، اما انسان را از بسیاری از امور غافل میکند و باید بازنگری شود. ما به آن نظام طبقه بندی نیاز داریم که علوم را با هم پیوند بزند.

وی گفت: ما علوم انسانی اسلامی را برای زندگی و زیست عزتمندانه می‌خواهیم. امروز اگر به معضلات جامعه در بخش های مختلف نگاه کنیم تمام آنها به علوم انسانی و علوم اجتماعی برمیگردد اگر این حوزه ها مورد توجه قرار بگیرد و با نگاه کارآمدی مطلوب گرا به این موضع بپردازیم، اولین نکته ضرورت نگاه تحولی دائمی به علوم انسانی اسلامی است این نگاهی که بر نوآوری و خلاقیت تاکید می‌کند و زیر ساخت آن توحید است. علوم انسانی اسلامی رفت و برگشت دائمی بین گذشته و آینده دارد.رهبر معظم انقلاب می فرمایند ما یک صیرورت دائمی و تحول دائمی در نظام دانشگاهی نیاز داریم. در جایی دیگر میفرمایند ما نیازمند تحول بنیادین در علوم انسانی هستیم.

حجت‌الاسلام سعیدرضا عاملی، رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی ضمن گرامیداشت یاد و اندیشه علامه مصباح یزدی اظهار کرد: خدا را شاکریم که روز ۱۲ دی به‌درستی به نام «روز علوم انسانی اسلامی» در تقویم جمهوری اسلامی ایران مزین شد؛ روزی که با نام و اندیشه این حکیم فرزانه و استاد بزرگ پیوند خورده است و امروز شاگردان برجسته و دقیق این شخصیت بزرگوار به‌عنوان حاملان اندیشه او سخن می‌گویند و این توفیقی است که ما نیز از آنان بیاموزیم.

وی با اشاره به نگاه عقلانی و تفکری آیت‌الله مصباح یزدی گفت: واقعیت این است که فکر، منشأ نوآوری و خلاقیت است. به تعبیر امیرالمؤمنین (ع) «به تفکر انجلی قیاحب الامور»؛ با اندیشیدن پیچیدگی‌های امور حل می‌شود و همین مسیر عقلانیت و تفکر است که می‌تواند کارآمدی جمهوری اسلامی را تقویت کند و این نظام مقدس، میراث خون شهداست؛ شهدای انقلاب اسلامی، شهدای دفاع مقدس و شهدای مدافع حرم. بی‌شک یاد سردار بزرگ اسلام، حاج قاسم سلیمانی، شایسته تکریم است؛ انسانی که الگویی درخشان از غیرت، ولایت‌مداری، مجاهدت و اندیشه انقلابی برای همه نسل‌ها باقی گذاشت.

حجت الاسلام عاملی افزود: تقدیر الهی چنین بود که این مراسم به جای ۱۲ دی، در ۹ دی و هم‌زمان با روز «بصیرت» برگزار شود؛ روزی که ملت ایران میثاقی دوباره با ولایت و رهبری حکیمانه مقام معظم رهبری بست. این همزمانی معنادار است؛ زیرا آیت‌الله مصباح یزدی همواره در کنار ولایت و پشتیبان اندیشه دینی و الهی بود.

رئیس شورای تحول و ارتقای علوم انسانی با بیان اینکه استواری در اندیشه و حفاظت از حقیقت اسلام از ویژگی‌های برجسته آیت‌الله مصباح بود، گفت: ایشان بر اساس تعالیم قرآن کریم، حقیقت دین را با برهان، استدلال و گفت‌وگوی عالمانه عرضه می‌کرد. نگاه ایشان به علوم انسانی سکولار، نگاهی تحلیل‌گرانه و نقادانه بود؛ در کنار شناخت دقیق آن، اندیشه الهی را به‌عنوان حقایق اصیل معرفی می‌کرد و به تبیین آن می‌پرداخت.

حجت‌الاسلام عاملی با اشاره به شباهت مکتب فکری آیت‌الله مصباح با اندیشمندان بزرگی، چون علامه طباطبایی، شهید مطهری و شهید صدر گفت: این بزرگان در «جهان فکر» زندگی می‌کردند. بدون واهمه از اندیشه‌های دیگر، با شناخت عمیق به تحلیل و نقد آنها می‌پرداختند. همانگونه که در مورد شهید مطهری گفته می‌شد که مارکسیسم را بهتر از مارکسیست‌ها می‌فهمد، آیت‌الله مصباح نیز با قدرت فکری بالا، اندیشه سکولار را تحلیل کرده و پاسخ‌های متقن ارائه می‌کرد.

وی ادامه داد: یکی از دستاورد‌های مهم آیت‌الله مصباح، عرضه مکتب علوم انسانی اسلامی و ارائه یک طبقه‌بندی جدید از علوم انسانی بود و نگاه ایشان به علم، جامع‌نگر و مبتنی بر توحید و کرامت انسانی بود؛ نگاهی که می‌تواند شکاف‌های موجود میان رشته‌ها را برطرف کند و پیوندی منطقی میان حوزه‌های مختلف علم برقرار سازد.

رئیس شورای تحول علوم انسانی افزود: علوم انسانی اسلامی برای زندگی بشر است؛ زندگی‌ای که محدود به دنیا نیست بلکه پیوستاری از دنیا تا آخرت را شامل می‌شود. برخلاف نگاه مادی‌گرایانه، علوم انسانی اسلامی به جاودانگی انسان توجه دارد و این نگاه تمدنی، اساس پیشرفت جامعه اسلامی است.

وی تاکید کرد: بخش مهمی از چالش‌های کشور به حوزه علوم انسانی و اجتماعی بازمی‌گردد و اگر این حوزه به قدرت نظری و رویکرد الهی و کارآمد مجهز شود، مسیر پیشرفت تمدنی که رهبر معظم انقلاب در گام دوم انقلاب ترسیم کرده‌اند هموار خواهد شد.

حجت‌الاسلام عاملی با تصریح بر اینکه علوم انسانی موجود در دنیا بر مبنای تفکر غیرالهی شکل گرفته است، گفت: جداسازی دین از سیاست، اجتماع و علم از آسیب‌های بزرگ تمدن غربی است که پیامد‌های خطرناکی همچون تسلیحات مخرب، جنگ و سلطه‌طلبی را به همراه داشته است. اگر علم از غایت الهی جدا شود، به جای خدمت، به ابزار تخریب بشر تبدیل می‌شود.

وی با بیان اینکه عدالت‌گرایی برآمده از توحید، اساس علوم انسانی اسلامی است، اظهار داشت: این اندیشه باید به رفع تبعیض، احترام به حقوق انسان‌ها و تامین کرامت آنان منجر شود و علوم انسانی اسلامی باید به بهبود زندگی مردم کمک کند؛ زیرا مسئولیت ما نسبت به آسایش مردم بسیار سنگین است.

حجت‌الاسلام عاملی با تأکید بر پرهیز از هرگونه آسیب و ضرر اجتماعی گفت: یکی از رسالت‌های بزرگ حاکمیت، پالایش ساختار‌ها از هر آن چیزی است که موجب ضرر فردی و اجتماعی می‌شود.

وی در پایان خاطرنشان کرد: مسیر پیشرفت تمدنی ایران اسلامی در گرو پیوند عمیق علوم انسانی اسلامی با اندیشه الهی، تحول مستمر، نوآوری علمی، اتکا به ولایت‌فقیه و همگرایی حوزه و دانشگاه است؛ چراکه همه اینها نوری است الهی که خداوند برای هدایت بشر در اختیار او قرار داده است.

شیخ نعیم قاسم: اندیشه‌ای که به مقاومت معنا داد

شیخ نعیم قاسم که در کنگره بین‌المللی «استاد فکر» به صورت تصویری شرکت کرده بود؛ علامه مصباح یزدی را صاحب «اندیشه‌ای اصیل» دانست؛ اندیشه‌ای که به باور او، در بستر انقلاب اسلامی و هم‌زمان با خیزش امام خمینی (قدس سره) برای احیای اسلام ناب محمدی شکل گرفت و توانست در برابر دوگانه شرق و غرب، الگویی مستقل و ریشه‌دار از حاکمیت دینی ارائه دهد. وی تأکید کرد که این اندیشه، نه در تقابل با پیشرفت و فناوری، بلکه در تعارض بنیادین با ذوب‌شدن در فرهنگ غربی تعریف می‌شود و بر حفظ اصالت فکری اسلام پای می‌فشارد.

شیخ نعیم قاسم تصریح کرد که آیت‌الله مصباح یزدی همواره مسأله فلسطین، مقابله با رژیم صهیونیستی و مواجهه با طاغوت متجسم در آمریکا را از اولویت‌های جهان اسلام می‌دانست و این نگاه، نه شعاری، بلکه مبتنی بر تحلیل عمیق از مناسبات قدرت در جهان معاصر بود. به گفته او، اهتمام مستمر علامه مصباح به وضعیت مقاومت در لبنان و فلسطین، نشان می‌دهد که این متفکر حوزوی، تحولات میدانی را بخشی جدایی‌ناپذیر از مسئولیت فکری خود می‌دانست.