کتاب از نمایشگاه کتاب سال گذشته تاکنون چقدر گران شد؟

به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، هر ساله با نزدیک شدن به ایام برگزاری نمایشگاه کتاب تهران یکی از معضلاتی که گریبان مخاطب و سرانه مطالعه را می‌گیرد، قیمت کتاب است، مسئله قیمت کتاب به عنوان یک چالش اساسی در ده سال اخیر دغدغه جدی فعالان حوزه نشر و فراتر از آن مدیران فرهنگی و سیاست‌گذاران فرهنگی بوده است.

قیمت کتاب مسئله‌ای چند وجهی است که به عوامل مختلفی بستگی دارد، ساده‌ترین و بدیهی‌ترین مواجهه با قیمت کتاب این است که آن را در نسبت مستقیم با قیمت کاغذ بدانیم، موضوعی که بسیاری از اهالی فرهنگ را به اشتباه می‌اندازد، اما بررسی عمیق‌تر و موشکافانه ماجرا نشان می‌دهد که قیمت کتاب مسئله‌ای چند تابعیتی است و قیمت کاغذ هم البته بخشی از ماجراست که البته در سال‌های گذشته همواره بیشتر از سایر بخش‌ها همچون نرخ چاپ، حق مولف، طراحی جلد و .. بر گرانی کتاب تاثیر گذاشته است.

اما افزایش قیمت کتاب چه تبعاتی بر حوزه فرهنگ داشته است؟ کارشناسان بر این باورند که افزایش قیمت کتاب رابطه مستقیمی بر بیرون رفتن کتاب از سبد خانوار داشته است، بسیاری عمده‌ترین دلیل پایین بودن سرانه مطالعه را قیمت کتاب عنوان کرده‌اند، اما در طرف مقابل برخی نیز اعتقاد دارند که قیمت کتاب نمی‌تواند تنها عامل در این مسئله باشد، چرا که زمینه دسترسی عمومی به کتاب با گسترده شدن کتابخانه‌های عمومی فراتر شده ولی تاثیر چندانی بر افزایش سرانه مطالعه نداشته است. راه‌اندازی مراکز تبادل کتاب، کتاب‌های دست دوم، کتاب‌های صوتی و الکتروینک که با هزینه اندک‌تری عرضه می‌شوند، نیز نتوانسته چندان سرانه مطالعه را افزایش دهد.

با وجود اینکه همواره ازافزایش قیمت کتاب به عنوان یک چالش مهم یاد می‌شود، بسیاری بر این اعتقادند که کتاب نسبت به دیگر کالا‌ها کمتر دچار تورم شده است، آمار‌ها نشان می‌دهد که متوسط افزایش سالانه قیمت کتاب از نیمه دوم دهه ۹۰ رو به افزایش بوده است. اما این چندان جدی به نظر نمی‌رسد.

قیمت کتاب همواره یک دغدغه و چالش جدی پیش روی سرانه مطالعه است، رهبر انقلاب نیز در بازدید سال‌های اخیر از نمایشگاه کتاب بر آن تاکید داشته و خواسته‌اند که مساله کاغذ حل شود تا کتاب ارزان‌تر به دست مخاطب برسد.

اما برای بررسی بیشتر موضوع، بهتر است به ارزیابی افزایش قیمت کتاب در فاصله دو نمایشگاه کتاب تهران بپردازیم، بر اساس آمار‌های نشر، در فاصله زمانی خرداد ۱۴۰۳ تا پایان فروردین ۱۴۰۴، ۱۰۴ هزار و ۸۳۴ عنوان کتاب منتشر شده است، ارزش ریالی این کتاب‌ها  ۱۶۳ میلیارد و ۳۶۶ میلیون و ۴۹۵ هزار و  ریال بوده است. متوسط قیمت کتاب نیز ۱۶۹ هزار تومان بوده است.

این در حالی است که در بازه زمانی مشابه سال گذشته ۱۰۶ هزار و ۹۲۴ عنوان کتاب، یعنی حدود ۲ هزار عنوان بیشتر منتشر شده است. ولی ارزش ریالی آن حدود ۱۲۵ میلیارد و ۴۷۵ میلیون و ۲۹۳ هزار و ۴۸۶ ریال بوده است. متوسط قیمت کتاب در این بازه زمانی نیز ۱۲۵ هزار تومان بوده است. مقایسه بین قیمت کتاب در ماه‌های پس از نمایشگاه سی و چهارم تا امروز و قیمت کتاب در ماه‌های قبل از نمایشگاه سی و پنجم نشان از رشد ۳۴ درصدی قیمت‌ها دارد.

اگر بخواهیم تنها به بررسی افزایش قیمت کتاب در ماه پیش از نمایشگاه کتاب تهران بپردازیم، باید گفت که بر اساس آمار‌های نشر در فروردین ماه ۱۴۰۴، ۴ هزار و ۷۵۴ عنوان کتاب به ارزش ریالی ۶ میلیارد و ۱۰۵ میلیون و ۵۳۸ هزار و ۲۱۳ ریال منتشر شده است، متوسط قیمت کتاب نیز به ۱۵۸ هزار تومان رسیده است.

در مقابل در فروردین ماه سال ۱۴۰۳، ۵ هزار و ۶۲۴ عنوان کتاب به ارزش ریالی ۵ میلیارد و ۸۸۸ میلیون و ۳۸ هزار و ۵۹۰ ریال منتشر شده است. متوسط قیمت کتاب نیز ۱۳۷ هزار و ۳۰۰ تومان بوده است. مقایسه این دو قیمت، نشان از افزایش ۱۵ درصدی قیمت کتاب در آستانه نمایشگاه سی و ششم در قیاس با آستانه نمایشگاه سی و پنجم دارد.