واکاوی حمایت از مالکیت فکری ادبی و هنری

به گزارش گروه پژوهش خبرگزاری علم و فناوری آنا، دفتر مطالعات حقوقی مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، در گزارشی با عنوان «واکاوی و آسیب‌شناسی لایحه حمایت از مالکیت فکری ادبی و هنری؛ حقوق مادی، حقوق معنوی، تکثیر و ترجمه آثار، نرم‌افزار‌های رایانه‌ای، قرارداد‌های نشر، اقدامات گمرکی و بخش‌های مرتبط» اظهار می‌کند که لایحه حمایت از مالکیت فکری (ادبی و هنری) به‌منظور تدوین یک قانون جامع برای حمایت از حقوق هنرمندان و سایر فعالان حوزه علم، فرهنگ و هنر تدوین شده است تا با در نظر گرفتن حمایت‌های قانونی لازم از خالقان آثار علمی، فرهنگی، ادبی و هنری، موجب توسعه و رشد دانش، فناوری و فرهنگ و هنر در ابعاد مختلف شود. قوانین فعلی حوزه مالکیت ادبی و هنری، سال‌های متمادی است که به‌روزرسانی و اصلاح نشده و با تحولات موجود همخوانی ندارند. 

* ضرورت اصلاح قوانین

با توجه به گذشت زمان نسبتاً طولانی از تدوین لایحه حمایت از مالکیت فکری و تقدیم آن به مجلس، بازنگری و اصلاح آن در دولت و مجلس مدنظر بوده است و به‌خصوص در زمینه پیشرفت‌ها و فناوری‌های نوین لایحه نیاز به بازنگری و اصلاح دارد

در این گزارش آمده است که مهم‌ترین قانون در زمینه حمایت از حقوق پدیدآورندگان نرم‌افزار‌ها مربوط به سال ۱۳۷۹ است و در زمینه سکو (پلتفرم)‌ها و شبکه‌های اجتماعی قانون خاصی وضع نشده است و در زمینه سایر آثار علمی و هنری نیز به تکمیل و اصلاح قوانین کاملاً ملموس نیاز است. با توجه به گذشت زمان نسبتاً طولانی از تدوین لایحه حمایت از مالکیت فکری و تقدیم آن به مجلس، بازنگری و اصلاح آن در دولت و مجلس مدنظر بوده است و به‌خصوص در زمینه پیشرفت‌ها و فناوری‌های نوین لایحه نیاز به بازنگری و اصلاح دارد. 

* کاستی‌ها و ایراد‌های متعدد لایحه مالکیت فکری

این گزارش بیان می‌کند که طی بررسی‌ها و واکاوی در لایحه حمایت از مالکیت فکری (ادبی و هنری) مشخص شد که این لایحه در زمینه‌های مختلف کاستی‌ها و ایراد‌های متعددی دارد و در این گزارش ضمن اشاره به برخی از این ایراد‌ها از جمله پیش‌بینی تشریفات پیچیده و غیرضروری برای تجویز ترجمه آثار، خلأ و نقص در تدوین مقررات ناظر به فضای مجازی، شبکه‌های اجتماعی و نرم‌افزار‌های رایانه‌ای از ایراد‌های مهم این لایحه به‌شمار می‌روند. ضمن اینکه در برخی از مواد این لایحه بیش از حد به جزئیات پرداخته شده و بعضی مواد ذکر شده، شأن آیین‌نامه‌ای و قراردادی دارند. 

مرکز پژوهش‌های مجلس در این گزارش پیشنهاد می‌کند که لایحه حمایت از مالکیت فکری (ادبی و هنری) با اصلاح ایراد‌های مندرج در این گزارش و با تکمیل بخش‌های ناظر به فناوری‌های نوین، فعالیت‌های علمی، دانشگاهی، پژوهشی و نقش شبکه‌های اجتماعی مجدداً در دولت و مجلس پیگیری شود. 

متن کامل گزارش را اینجا بخوانید.