پیام معاونت تحقیقات دانشگاه آزاد:
علیرضا ساعی
مدیر روابط عمومی و اموربین الملل سازمان رفاه ، خدمات و مشارکت های اجتماعی شهرداری تهران
نوش دارویی بنام مشارکت های داوطلبانه !!
هفته کار داوطلبانه تلنگری دوباره بر مقوله مشارکت اجتماعی افراد در عرصه های مختلف زندگی و جامعه است. افرادی که در قالب فعالیتی متحد در کوران های سخت زندگی چه در آسیبهای سخت اجتماعی و چه در بلایای طبیعی یاریرسان میشوند و گاه نقش دگر بر معتای خانواده شکل می دهند. افرادی که باوجود تمام فشارهای مادی و روانی، خط بطلان بر نفس خود کشیده اند و نقش زندگی بر آلام همنوعانشان می نهند ، گمنامانی که در بینام و نشانیِ مطلق، زندگی می سازند.
فعالیت های داوطلبانه تجربه ای هرچند کوتاه است که میتواند تا آخر عمر بر شیوه تفکر و زندگی انسانها تاثیرگذار باشد.تجربه ای که مفهومی نوین را از مشارکت های اجتماعی بعنوان ارزنده ترین نقش فرد در جامعه تداعی می نماید. کار داوطلبانه بیش از هر چیزی از حس مسئولیت اجتماعی نشات گرفته باشد و خود معیاری از حس مسئولیتپذیری و تعلق اجتماعی بستر جامعه را رقم می زند. فعالیتی که بدون چشم داشت مالی در اغلب موارد بصورت فعالیتی خودجوش انجام میشوند، در پیشگیری و آمادگی در مواجهه با آسیبهای اجتماعی تقش بسزایی را تداعی می نمایند.
این فعالیت ها با در بر گرفتن سهمی از فضای جامعه منجر به گسترش سرمایه اجتماعی و مرتفع شدن آسیب های بستر جامعه در مقیاسهای کوچک و بزرگ میشود. شاید کمترین بازده شرکت در فعالیتهای داوطلبانه، روحیه همبستگی و مسئولیتپذیری شهروندی و افزایش سرمایه اجتماعی یک جامعه باشد. فضایی دلگرم کننده که فضای مشارکت در آن میسر میشود.
افزایش روابط بینفردی موثر، تحکیم ارزشهای انسانی، گسترش شبکه اجتماعی افراد، احساس اعتماد به نفس و عزتنفس و رضایتمندی، افزایش مهارتهای اجتماعی و سلامت روانی از جمله فواید فعالیت های داوطلبانه می باشد؛ از سوی دیگر انجام دادن این فعالیتهای در کنار کسب تجربه ، باعث افزایش عزتنفس خواهد شد و افراد را در تعامل با انسانها و سازمانها را برای پیش بردن اهداف در پیدا کردن چشمانداز حرفه و شغل در زندگی فردیشان یاری میدهد.
فرهنگ داوطلبانه در فرهنگ بسیاری از کشورها وجود دارد. این اقدامات در چارچوبی سازماندهی شده و قانونمند، نقشی محوری را در توسعه حال حاضر جهان ایفا می نمایند. در جوامع پیشرفته داشتن یک فعالیت داوطلبانه یک وظیفه شهروندی ملزم در نظر گرفته شده و تمهیدات تشویقی ویژه ای برای ورود جوانان و مشارکت مردم بصورت خودجوش در فعالیت های اجتماعی آنان در نظر گرفته شده است. در بسیاری از کشورهای نوین فعالیت های داوطلبانه در حین تحصیل یا در زمان کارآموزی در دانشگاه و یا حتی بعد از آن، حتی به کوتاهی چند ساعتی در رزومه کاری افراد بعنوان یک وظیفه و ارزش اجتماعی تعریف شده و مورد تکریم عموم قرار گرفته است. تاکید بر مقوله مشارکت گستردهتر از سوی بستر جامعه همسو با بخش های اداری و دولتی ضمن تشویق آن به فضا سازی کار داوطلبانه اقدام می نمایند.این در حالیست که کشورهای در حال توسعه و فقیر روندی کند و گاه ساکن را در پیش گرفته اند.
فعالیتهای داوطلبانه در ایران نیز اشکال متنوعی از مشارکت های داوطلبانه به صورت فردی،جمعی و یا نهادی وجود داشته است که بر خلاف طیف های مختلف آن در جهان بیشتر در غالب آسیب های اجتماعی و بحران های طبیعی قالب گرفته است..فعالیت هایی که بیشتر به شکل خیرخواهانه و کمک های مالی در غالب بومی ، مذهبی و آیینی نهادینه شده است.
در حالی که نگاهی در برهه های مختلف کشورمان از قبیل بلایای طبیعی ، جنگ تحمیلی و در حال حاضر بحران کرونا ، بیانگر پتانسیل بسیار فراتر از حیطه های از محدوده هایی است که هم اکنون در کشور ما تعریف شده است. پتانسیلی که میتوان این اقدامات را در کشور، با اراِئه تعریفی جامع مقوله کار داوطلبانه از طریق اطلاع رسانی و تداوم حمایت ها و تعامل دوسویه با سازمانهای مردمی گسترش داد و بستری برای حضور داوطلبین حسب علایق و تجربیاتشان فراهم نمود.که این خود اهمیت نیاز به بازنگری و توجه بیش از بیش به مقوله کار دواطلبانه دارد تا رویکرد و زوایایی نوین متناسب با نیاز های کشور شکل دهد.
سخن آخر اینکه کار داوطلبانه برانگیخته از عشق خدمت به همنوعان است. حرکتی انسانی که جز با مشارکت و مستمر داوطلبانه نخبگان و خیرین و فعالان اجتماعی میسر نمی شود. صرف شناخت و تاکید بر اهمیت کار داوطلبان به تنهایی کافی نیست، به خصوص با آگاهی از این که کار داوطلبانه ممکن است آرامش و سلامت خود داوطلبان را نیز تحت تاثیر قرار دهد.. حمایت از تلاش های داوطلبان در دستیابی به توسعه ای پایدار در زمینه های اجتماعی، رفاهی در وسعت محلی، ملی و حتی بین المللی تا باری از دوش جامعه بردارند. سرمایه اجتماعی هرکشور منفک از کار داوطلبانه نیست و این خود نیازمند برنامهریزی جامعی در شناسایی و رفع مشکلات و خطرات پیش روی فعالان داوطلب در کنار قدردانی و ارج نهادن به خدمات این اقشار است. فعالیت های داوطلبانه، پیوند دو سویه بین دولت و جامعه در غالب مفهوم مشارکت مردمی هستند که پیشرفت و رشد جامعه، دولت یا هر کشوری در هر عصری،چه حتی عصر حاضر بدون توسعه اینگونه مشارکت ها میسر نخواهد شد. مگر جزء در قالب رویکرد و باوری به نام مشارکت های داوطلبانه ...!!
انتهای پیام/
