محیط زیست سیستان

در مورد خاک‌برداری از تالاب هامون، این خاک‌برداری به چه منظوری انجام می‌شده و ارزش این خاکی که برداشت می‌شده به چه میزانی است و این روند چه مدت بوده که ادامه داشته؟

- منطقه‌ای است در محور زابل به مهرورزان، در واقع در داخل منطقه پناهگاه حیات وحش هامون، البته هنوز شک داریم که پناهگاه حیات وحش باشد یا نه، در حال بررسی این موضوع هستیم. در دل هامون است. البته منابع طبیعی صحبت دیگری را مطرح می‌کند، البته نگفته نیست ولی معتقد است که حالا باید بررسی شود اما آن چیزی که ما اطلاع داریم از مرز مناطق‌مان، این داخل مرز منطقه حفاظت‌شده بوده. ما با توجه به اینکه از زمان انتصاب خود من به عنوان مدیرکل محیط زیست، این موضوع را از روز اول پیگیری کردم و در واقع اتفاقی برای این قضیه نیفتاد، حالا این را محرمانه می‌گویم و پیش خودتان باشد، می‌خواهم بگویم که شخصاً چه‌کار کرده‌ام، دیدم شخصاً دستم جایی بند نیست، آمدم این را یک‌مقدار رسانه‌ایش کردم، یعنی خبر ابتدایی را خود من دادم به خبرگزاری‌ها، گفتم شما این را از ما بخواهید، یک‌جورایی انگار مهندسی معکوس صورت گیرد. ما آمدیم خودمان روز اول ورود کردیم به این قضیه و در مراجع قضایی طرح دعوی کردیم ولی حالا نمی‌دانم آیا در نوبت قرار گرفت و یا به چه دلیلی پیگیری نشد، ما مجبور شدیم از طریق دادستان خود شهرستان زابل اقدام کنیم. یعنی گفتیم دیگر از مراجع قضایی مثل دادسرا که شکایت کردیم فایده‌ای نداشت، این گروه، گروهی بودند که همواره لابی می‌کردند، یعنی در هر دوره‌ای و در هر شرایطی لابی‌هایی داشتند که انجام می‌دادند، آنچه که حالا مربوط به حوزه کاری ما می‌شود از لحاظ بحث محیط زیست، داخل منطقه حفاظت شده بود، حجم عظیمی خاک‌برداری داشتند، البته اینها تجهیزات خیلی زیادی هم داشتند. لودر داشتند، دو سه‌تا لودر داشتند، کامیون‌ها می‌آمدند و بارگیری می‌کردند، حتی جاهایی را در گودبرداری‌ها طراحی کرده بودند که ماشین بیاید در قسمتی که حالت پستومانند داشته و دیدی نداشته باشد. بعد هم جاده‌ای که انحرافی داشته و تردیدی حتی از سوی مردم هم در آن منطقه انجام نمی‌گرفته. تالاب هامون هم تالاب بسیار پهناور و بزرگی است و ما هم نیروهای زیادی در منطقه نداریم. اینها را گرفتیم، باطری‌های ماشین‌های‌شان را برداشت کردیم و گذاشتیم در اداره تا مراجع قضایی رسیدگی کنند. حجم خاک‌برداری حجم زیادی است و این هم چون شن شسته هست و حتی از لحاظ اینکه چون آنجا آب شیرین وجود دارد، این شن حتی مثل معادن شن و ماسه هم نیست چون استحضار دارید آب برای شستشوی شن معادن یک پروسه و زیرچرخه‌ای است که به‌صورت مداوم استفاده می‌شود آن آب و آن شن شسته می‌شود و بعداً شوری‌اش می‌رود بالا و حتی شن و ماسه‌ای که در تالاب هامون بوده، خیلی کیفیت اولیه‌اش بالا بوده است. الان داریم بررسی می‌کنیم که ببینیم چه حجم خاکی بوده که ما آن را اعلام کنیم به دادستان محترم و بگوییم این حجم خاک بوده. برداشت خاکی هم که انجام شده توسط دادستان و دادستان نظارتی در حال بررسی است که اصلاً این خاک کجا مصرف شده؟ داستان چه بوده است؟ آیا این خاک‌ها به فروش رفته است؟ آنچه که ما شنیدیم این بوده که این خاک به فروش رفته است ولی چون طرف حساب ما یک دستگاهی است که دولتی هم محسوب می‌شود و هنوز هم البته مطمئن نیستیم به این قضیه که آیا این دولتی هست یا نه، این را می‌گویم در حیطه شرح وظایف دستگاه نظارتی است که این را بررسی کنند. ما جلوی این را گرفتیم و کوتاه نمی‌آییم بابت اینکه اینجا خاک‌برداری شده، حجمش را هم بررسی کرده و به مراجع قضایی اعلام می‌کنیم و حتی جرایمی را هم که می‌خواهیم در نظر بگیریم، به مراجع قضایی اعلام می‌کنیم. حتی درخواست تسطیحش را داریم، با توجه به اینکه امسال آب هم آمده به تالاب هامون هیچ لزومی ندارد که این‌جوری بعضی‌ها حمله کرده‌اند به تالاب هامون و دارند به یغما می‌برند، انگار که حالا مثلاً همه آدم‌هایی که آن حواشی تالاب هستند یا شاید پست و نفوذی در دستگاه‌های دولتی دارند، می‌توانند و حق این را دارند که از یک تالاب بین‌المللی که حق تمام مردم و حتی به نظر من حق تمام مردم ایران هست و گرد و غبارش می‌تواند استان‌های مختلف را تحت تأثیر قرار دهد، از این هامون خاک برداشت کنند. این را ما سفت و سخت ایستاده‌ایم. تبعاتی هم حالا به هر شکل برای بعضی‌ها داشته و خواهد داشت ولی ما از این قضیه کوتاه نخواهیم آمد تا این کاملاً بررسی شود.

از شروع خاک‌برداری چه مدت می‌گذرد؟

- متأسفانه از سال گذشته هم این مسئله ادامه داشته و واقعاً نمی‌دانم چرا این مسئله پیگیری نشده است. ادعای کسانی که خاک‌برداری می‌کردند مبنی بر این بوده که ما این خاک را برداشت می‌کردیم و برای مصارف مثلاً روستاهای اطراف، ساخت و سازهایی که آنجاها لازم بوده انجام شود، برای آنها استفاده می‌کردیم. صحبت این است که حتی اگر این اتفاق هم می‌افتاده می‌تواند یک مقدار گناه برداشت خاک را یک‌مقدار کمتر کند ولی از نظر زیست‌محیطی این کار آسیب خودش را می‌رسانده و به هر مصرفی که رسانده می‌شده، هیچ منطقی پشت این قضیه برای برداشت خاک وجود ندارد. الان من خیلی واقعاً احتیاج دارم به کمک رسانه‌ها و فضای مجازی. ما متأسفانه ان‌جی‌اوی قوی در استان سیستان و بلوچستان در هیچ مبحثی نداریم و خیلی دست من بسته است. من استدعایی که از شما دارم خارج از این مصاحبه‌ای که کردید این است که کمک کنید که جلوی اینها را بگیریم. مثلاً الان بایک‌هایی را در تالاب هامون زده‌اند که اصلاً لزومی نداشته. بله، در شرایط خشکسالی مثلاً می‌آمدند می‌گفتند فلان دهیاری، فلان شهر که در نزدیک آنجا هست، آب را یک مقدار نگه داریم تا کشاورزان و صیادان بتوانند بهره‌برداری کنند، باز هم البته از لحاظ علمی کار صحیحی نبوده اما با این‌حال به خاطر اینکه بحث مهاجرت مردم مطرح بوده و یک‌سری بحث‌های سیاسی در منطقه هست برای ماندگاری مردم ولی امسال چرا؟! امسال که این‌قدر آب آمده چرا باید هنوز آن بایک‌ها وجود داشته باشد؟ یعنی یک‌سری بایک‌هایی هست که جلوی آب را گرفته و آن پایین‌دست آب نمی‌خورد، بعد آنجا ما یک‌سری گیاهان شورپسند داریم که اگر امسال به آنها آب بدهی، تا پنج سال هم اگر به آنها آب ندهی، زنده خواهند ماند ولی متأسفانه ... (تماس فِرت!)

و در واقع پوشش گیاهی را می‌توانیم حفظ کنیم و تثبیت بستر ... (انتهای فایل صوتی)