آزمون مهم کمیسیون برجام در بررسی توافق وین

گروه بین‌الملل _ مینا علی اسلام: کنگره آمریکا پیش از رسیدن به توافق نهایی، قانونی را تصویب کرد که به موجب آن دولت آمریکا موظف شد توافقنامه را قبل از اجرا به تایید نمایندگان کنگره برساند. در ایران نیز نمایندگان مجلس شورای اسلامی در طرحی خواستار بررسی متن توافقنامه در مجلس شدند. با تشکیل کمیسیون بررسی برجام در مجلس، به نظر می‌رسد موافقان و مخالفان توافقنامه مجالی برای طرح دیدگاههای خود داشته باشند هرچند که به نظر نمی‌رسد تغییری در متن توافق نهایی ایجاد شود.

به عقیده برخی از صاحب نظران داخلی، کمیسیون برجام باید فارغ از گرایش‌های سیاسی از دید کار‌شناسی به موضوع نگاه کند تا‌‌ همان گونه که مجلس برآمده از رای مردم است، نظراتش نیز دربر گیرنده خواسته مردم باشد. لذا در آستانه بررسی برجام در مجلس این دغدغه وجود دارد که نظرات و دیدگاههای سیاسی بر جنبه کار‌شناسی سایه بیافکند و مانع از بررسی دقیق و موشکافانه متن توافقنامه شود. در واقع بحث‌های کمیسیون برجام باید معطوف به منافع ملی باشد نه محلی برای جبران کاستی‌های یک جناح سیاسی. مناقشه بر سر تیم هسته‌ای و متن توافقنامه که برآیند اراده نظام بوده است نه تنها پیشرفتی در کار ایجاد نخواهد کرد، بلکه منافع ملی را بازیچه خواسته‌های سیاسی و گروهی خواهد نمود.

در ارزیابی دقیق‌تر از ماجرای توافق ایران و ۱ + ۵ و متن برجام باید این نکته را در نظر داشت که بعد از مناقشات فراوان درباره پرونده هسته ‌ای ایران که به افرایش و تشدید تحریم‌ها موجب شد، اکنون با تکیه بر ابزار دیپلماسی و گفت‌وگو بر اساس منطق، فرصتی فراهم آمده تا با استفاده از آن اوضاع اقتصادی از وضعیت رکود به تحرک برسد و فشار تحریم‌ها از سر اقتصاد ایران کم شود.

در این راستا باید به این نکته مهم توجه کرد که هر یک از ملت‌ها و دولت‌های تأثیرگذار در جهان هر کدام در مقاطعی حساس از تاریخ خود، چالشی مهم و سرنوشت‌ساز را تجربه کرده است. لذا باید این موقعیت را به منزله پلی برای گذار از شرایط تحریم به پسا تحریم بدانیم و به این نکته واقف باشیم که اظهار نظرهای غیر کار‌شناسی می‌تواند به اعتماد مردم خدشه وارد کند. از سوی دیگر آنچه که باید در بررسی توافقنامه وین مورد توجه کمیسیون برجام قرار گیرد، این است که برجام یک سند سیاسی است و توافقات آن داوطلبانه است. حال اگر این اقدامات داوطلبانه در مجلس به تصویب برسد، جنبه الزام آور پیدا خواهد کرد و خروج از آن به آسانی ممکن نخواهد بود چراکه تعهداتی را به دولت تحمیل می‌کند.

آنچه که در خصوص تشکیل کمیسیون بررسی برجام باید به آن اشاره شود این است که اعضای این کمیسیون متنی را مورد بررسی قرار می‌دهند که در هیچ مرحله‌ای خارج از اراده عالیترین مقامات نظام تدوین نشده و قطعا در نگاه این مقامات منافع ملی بیش از هر چیز مهم بوده است.

اعضای کمیسیون برجام مسؤولیت سنگینی را بر عهده گرفته‌اند و با علم به حمایت مقام معظم رهبری از تلاشهای تیم مذاکره کننده هسته‌ای کار بررسی توافق را آغاز کرده‌اند. لذا نباید فراموش کنند که زیر سوال بردن آنچه که حاصل کار گروهی و مبتنی بر خرد جمعی بوده است به وجهه بین المللی نظام جمهوری اسلامی خدشه وارد خواهد کرد و می‌تواند اوضاع را دشوارتز از گذشته نماید.

پرونده هسته‌‌ای ایران بعد از حدود ۱۲ سال فراز و نشیب، اکنون در حال طی کردن مراحل سرنوشت‌ سازی است که در عین حساسیت و اهمیت، دورنمایی روشن از نتیجه ‌بخش بودن یا بی‌نتیجه بودن را پیش روی ما قرار داده است.

از سوی دیگر، دولت آمریکا برای جلب نظر کنگره در پی جلب رضایت نمایندگان دموکرات و جمهوریخواه است تا در این بازی یک بازنده بزرگ نباشد. لذا نمایندگان مردم و اعضای کمیسیون برجام باید با در نظر داشتن تمام ابعاد داخلی و بین المللی پرونده هسته‌ای اقدام کنند تا نتیجه اقداماتشان همراه با تامین منافع ملی باشد.