حوزه نقد ادبی دچار فقر آموزش است

مصطفی علیزاده در گفتگو با خبرنگار حوزه ادبیات و کتاب گروه فرهنگ و هنر خبرگزاری آنا، درباره نقد در حوزه ادبیات داستانی و شعر گفت: برخلاف تصوری که در جامعه ادبی ما وجود دارد و هر کسی به خودش حق نقد می‌دهد، تنها کسی می‌تواند نقد کند که از اصول نقد ادبی هم شناخت داشته باشد، هرچند داستان‌نویس و کتاب‌خوان به نظر برسد، ولی متأسفانه در جامعه ادبی ما این‌ طور نیست.

وی عنوان کرد: کسی که داستان می‌خواند و یا داستان می‌نویسد فکر می‌کند می‌تواند نقد کند و نقد آن نقد صائبی است. نقد را از منظر علمی اگر بخواهیم نگاه کنیم چارچوب‌ها، روابط و رویکردهایی دارد که صرفاً از آن دریچه می‌شود به اثر نگاه کرد و نقد کرد.

این نویسنده و منتقد ادبی بیان کرد: این‌که با نوشتن کتاب داستان می‌توان منتقد شد شاید پاسخش هم بله باشد و هم خیر. باید ببینیم با چه رویکردی نقد خواهد کرد. کسی که داستان می‌نویسد با فرض این‌که هیچ توانایی و دانش دیگری غیر از داستان‌نویسی ندارد داستان و قواعد داستان‌نویسی را خوب می‌داند و فقط می‌تواند از همین منظر یک اثر را بکاود و نقد کند.

علیزاده با تأکید به این نکته که نقد فقط بررسی عناصر داستانی نیست تصریح کرد: نقد ادبی رویکردهای متفاوتی دارد که کم‌اهمیت‌ترین آن‌ها به شناخت عناصر داستان برمی‌گردد و رویکردهای مختلفی مثل جامعه‌شناختی، روان‌شناختی و ... است که کسی با داستان‌نویسی در این حوزه‌ها عالم نمی‌شود و باید مطالعات خودش را کامل کند.

وی گفت: ممکن است یک نفر فقط در دو حوزه مطالعه کرده و شناخت و تسلط داشته باشد، پس هر بار هم که نقد می‌کند مجاز است که در همین دو حوزه نقد کند و نباید به اسم این‌که منتقد است پا را فراتر بگذارد و از رویکردهای مختلف بخواهد یک اثر را نقد کند.

این نویسنده و منتقد ادبی با تأکید بر این نکته که منتقد ادبی باید اصول نقد و رویکردهای نقدی را بشناسد، افزود: کسی که می‌خواهد منتقد داستان شود، می‌بایست حتماً و حتماً یا تحصیلات دانشگاهی یا مطالعات شخصی تخصصی در این زمینه در این حوزه داشته باشد و لااقل در برخی از رویکردها تخصص کسب کرده باشد.

علیزاده با اشاره به نیاز منتقدان به آموزش تخصصی گفت: در فضای آموزشی شاهد رشد قارچ‌گونه کلاس‌های داستان نویسی هستیم. در حالی که در حوزه آموزش نقد ادبی فقیر هستیم. فکر می‌کنم درست آن است که کلاس‌ها و کارگاه‌های نقد ادبی و تحلیل داستان هم به موازات کلاس‌های داستان نویسی تشکیل و خواننده تحلیلگر و یا حتی فراتر از آن، منتقد ادبی تربیت شود.

انتهای پیام/4122/4028/