گزارش ویدئویی؛
رونمایی از مجموعه 20 جلدی «تاریخ جامع ایران» با حضور آیت‌الله هاشمی رفسنجانی/ جنتی: این کتاب سند هویت ملی ایران است + تصاویر
به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری آنا، در ابتدای این مراسم سیدکاظم موسوی بجنوردی ضمن اشاره به این مطلب که تاریخ جامع ایران حاصل کوشش 170 استاد در 14 سال است گفت: «این مجموعه تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ملت ایران است و تمام افکار، پندار و کردارهای ایران و ایرانیان را در طول سه هزار سال به تصویر کشیده است.»
وی ضمن اشاره به اینکه این اولین بار است که تاریخی به این جامعیت منتشر می شود، مجموعه تاریخ جامع ایران را مهم ترین سند هویت ملی ایران خواند و گفت: «سنت ما در مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی این است که از آثار پدید آمده نگهداری و جهت بارور کردن آنها بکوشیم. بنابراین این مجموعه که قطعا بدون نقش نیست باید مورد نقد قرار بگیرد و نقایص آن در چاپ های بعدی کم شود.»
وی افزود: «فرهنگ ما فرهنگ تهاجم نیست و ما ایرانیان همیشه دستاوردهای زیادی برای معارف بشری داشته ایم، چه قبل از اسلام که البته در آن دوره نیز موحد بوده ایم چه بعد از اسلام که اسلام را امتداد جهان بینی فرهنگی خود یافته ایم.»
در بخش دیگری از مراسم و پس از رونمایی مجموعه تاریخ جامع ایران علی جنتی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی به عنوان سخنران در جایگاه حاضر شد و گفت: «خوب می‌دانم دشوارترین پدیدآوری دایرة‌المعارف‌نویسی است و این دشواری سه منظر دارد، اول اینکه بسیار زمان‌بر است و ممکن است در حین انجام برخی از پژوهشگران چهره در نقاب خاک بکشند. اتفاقی که برای تاریخ جامعه ایران نیز رخ داده و اساتیدی مانند ایرج افشار، عنایت الله رضا، آذر نفیسی و ... پیش از انتشار این مجموعه در گذشتند.»
وی ادامه داد: «دومین منظر این است که کار دایرة المعارف نویسی کار بسیار دقیقی است و در واقع دقیق ترین نوع پدید آوری است و طبیعتا دشواری های فراوان دارد و سوم اینکه این همه وقت و انرژی نهایتا ما به ازای مادی برای پژوهشگران و نویسندگان ندارد و اگر عشق به وطن و مردم نبود پدید آوردن چنین آثاری هرگز ممکن نمی شد.»
وزیر ارشاد با اشاره به برخی از مراحل تولید دایرة المعارف مانند استخراج، تحلیل و استنباط، رعایت رسم الخط، ضبط اعلام و روش ارجاع به منابع درباره اهمیت این مجموعه گفت: «تاریخ جامع ایران سند هویت ملی ایران در سه بخش سیاست فرهنگ و جامعه است که هدفش آشنا کردن مخاطبان داخلی و خارجی با تاریخ ایران است. وی ضمن اشاره به گفته های ابن خلدون راجع به فن تاریخ که گفته است هر کسی به آن دست نمی یابد ادامه داد: «علتی که تاریخ خود را نمی دانم در سنگلاخ ها باز می مانم و طعم شکست را بیشتر از پیروزی تجربه می کنم مضاف بر اینکه فراموشی پیشینیان ما را هم به فراموشی می سپارد.»
جنتی در ادامه به اهمیت تاریخ در کلام حضرت علی (ع) در نهج البلاغه اشاره کرد و گفت: «حضرت علی بارها در نهج البلاغه توصیه به تفکر در تاریخ و عبرت آموزی کرده اند و ایشان نیز تاریخ را محصول گذشتگان برای آیندگان دانستند.»
وی گفت: «ملتی که هویت خود را گم کند رو به افول می رود و زودتر تسلیم می شود راه احیای یک ملت بازخوانی فرهنگ، تاریخ، سنت اساطیر است.»
وی در ادامه با اشاره به عملکرد مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی گفت: «این مرکز توانسته طی 30 سال کارنامه قابل تقدیری از خود بجا بگذارد که یکی از مظاهر آن تاریخ جامع ایران است که از این پس یکی دیگر از اسناد هویت ملی ما به حساب می آید که سندی بی نظیر یا کم نظیر است.»
وی کلمه جامع را توصیفی درست درباره این مجموعه دانست و گفت: «انتشار این مجموعه نه تنها سطح پذیرش ها را در کشور ارتقاء خواهد داد بلکه تاریخ ایران را بیش از پیش به جهانیان نشان خواهد داد.»
فتح الله مجتبایی عضو هیات علمی مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی در ادامه این مراسم خاطر نشان کرد: «جزئیات این تاریخ 14 سال مورد بررسی و تحقیق بوده و ضمن اینکه اساتید تراز اول آن را نوشته اند در عین حال نقادی شده گردآوری شده است.»
وی در ادامه به خلأ های موجود در آثار تاریخی اشاره کرد دو گفت: «خلأهای بزرگی در عرصه تاریخ وجود داشته که مرکز سعی در پر کردن آنها دارد. خلأ اول خلأ یک تاریخ جامع بود که در این سالها احساس می شد و مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی در این مسیر کوشیده است و به جز تاریخ جامع ایران در حال نگارش و تدوین دایرة المعارف جغرافیایی و دایرة المعارف هایی از جمله دایرة المعارف شهر تهران است و امیدواریم این رویه برای سایر شهرهای بزرگ مانند اصفهان تبریز طوس و ... نیز محقق شود.»
مجتبایی گفت: «اگر ملتی تاریخ نداشته باشد هویت ندارد و ملیت یک ملت به تاریخش است پیش از این تاریخ، تاریخ جامعی که درباره ایران بود تاریخ کمبریج بود که نگاهی غربی به ایران داشت ولی لازم بود ما نگاه خودمان را به تاریخ داشته باشیم زیرا دریافت تاریخ نویسان خارجی دریافت های متفاوتی است و گویای تمام حقایق نیست.»
وی در پایان سخنان خود به مراحل تولید تاریخ جامع ایران اشاره کرد و گفت: «در این سالها کار در بدترین شرایط اقتصادی و با مقاومت آقای بجنوردی ادامه پیدا کرده و به سرانجام رسیده است. این تاریخ نیاز به نقادی های فراوان هم در داخل و هم در خارجی از کشور دارد بنابراین امیدوارم همت شود این تاریخ به زبان انگلیسی نیز به چاپ برسد تا اهمیت انگلیسی آن بیشتر روشن شود.»
| سید جواد طباطبایی: هگل در کتاب فلسفه تاریخ عنوان کرده است که تاریخ جهانی با کوروش آغاز می‌شود زیرا او برای اولین بار دولتی را تشکیل داد که امروز نیز همان تعریف از آن رایج است |
در ادامه این مراسم صادق سجادی یکی از سر ویراستاران تاریخ جامع ایران با اشاره به این مطلب که طرح نگارش و تدوین این کتاب از سال 79 آغاز شده و سفارش مقالات به اساتید از اواخر بهار 80 صورت گرفته گفت: «جلب محققان و پژوهشگران چند ماهی طول کشید و بعد از سفارش مقالات بر اساس سرفصل های مصوب شده دریافت مقالات از اواسط سال 80 شروع شد.»
وی افزود: «در تدوین این مجموعه 110 محقق روی بخش تاریخ اسلام کار کردند و 60 محقق نیز بخش ایران باستان را تدوین کردند. همچنین بخشی از محققین از کشورهای روسیه، گرجستان، ارمنستان، تاجیکستان و غیره بودند که مقالاتشان به ترجمه روان و ویرایش های مکرر نیاز داشت.»
سجادی گفت: «کار تاریخ جامع ایران هنوز تمام نشده و حتی همین حالا برخی از محققان مشغول نگارش مقالات جدیدی هستند که در چاپ های بعدی به آن اضافه خواهد شد و ممکن است برخی از محققان نیز راجع به مطالب خود تجدید نظرهایی داشته باشند.»
سید جواد طباطبایی یکی دیگر از سر ویراستاران تاریخ جامع ایران در این مراسم خاطر نشان کرد: «همه کشورها مانند ایران دارای تاریخ طولانی و تاریخ ملی نیستند.»
وی توضیح داد: «هگل در کتاب فلسفه تاریخ عنوان کرده است که تاریخ جهانی با کوروش آغاز می‌شود زیرا او برای اولین بار دولتی را تشکیل داد که امروز نیز همان تعریف از آن رایج است. هگل همچنین در مباحث مربوط به فلسفه دین از دین زرتشت نام می برد و می گوید پیروان این دین معتقدند خدا نور است و این آغاز رویکردی غیر تجسدی در پرستش بشریت بوده است.»
وی گفت: «استنباط من از این نکات این است که ایرانیان در دوره های گذشته همواره ملت بودند و به ملیت خود آگاهی داشتند حتی در دوره هایی توانسته اند دولت مورد نظر خودشان را ایجاد کنند.»
وی ادامه داد: «کاربرد کلمه های ایران و ایرانی در شاهنامه فردوسی که نوعی از تاریخ به حساب می آید و همچنین آثار بوفضل بیحقی در زمینه تاریخ موید این ادعا است بنابراین تاریخ ما یک تاریخ ملی است و امیدوارم تاریخ جامع ایران در آینده بتواند افقی باشد برای رسیدن به یک تاریخ ملی.»
وی در پایان سخنان خود اظهار داشت: «این مجموعه از یک منظر بسیار ارزشمند است و آن این است که برخی از کشورهای تازه تاسیس شده در همسایگی ما دست به مصادره تاریخی و فرهنگی ایران زده اند و سعی می کنند با جعل تاریخ برای خود پیشینه بسازند. به عنوان مثال کشور آذربایجان که پس از فروپاشی جماهیر شوروی تنها 20 سال از تشکیلش می گذرد و حتی اسمش هم به خودش تعلق ندارد در رویکردهای تبلیغاتی آذربایجان را سرزمین آتشکده های کهن معرفی می‌کند که از جنوب تا همدان و از شرق تا خراسان پیکره دارد.»
انتهای پیام/
