فرصتی برای دیپلماسی علم

اجلاس سران کشورهای کنفرانس اسلامی برای نخستین‌بار با محوریت علم، فناوری و نوآوری در شهر آستانه در کشور قزاقستان طی روزهای ۱۹ و ۲۰ شهریور در حال برگزاری است. علم، فناوری و نوآوری در جهان امروز کلید توسعه پایدار و اشتغال‌زای کشورها و ابزاری کارآمد برای غلبه بر چالش‌هایی ازجمله بیکاری، فقر، کمبود منابع آب، منابع پایدار انرژی، امنیت غذایی و ملاحظات زیست‌محیطی محسوب می‌شود.

ایران به‌عنوان کشوری پیشرو در عرصه علم و فناوری در دوره پیش از اسلام، دوره تمدن اسلامی و نیز در سال‌های پس از انقلاب اسلامی، سرمایه‌گذاری چشمگیری در توسعه علم، فناوری و نوآوری کرده است. در شرایط فعلی و اقدامات ویژه، دولت تدبیر و امید و نیز به‌دلیل پیشرفت‌های قابل توجه در حوزه‌های علمی و فناورانه، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و نوآور ایران از ذخیره عظیمی برای توسعه اقتصادی و فناورانه برخوردار بوده و در سطح جهان اسلام نیز از کشورهای پیشرو در علم، فناوری و نوآوری به‌شمار می‌آید. این جایگاه ممتاز فرصت بی‌نظیری برای توسعه همکاری‌های علمی و فناورانه کشور با دیگر ملت‌های اسلامی فراهم کرده است.

رویکرد جدید سازمان کنفرانس اسلامی در برگزاری این اجلاس در سطح سران آن‌هم معطوف به علم، فناوری و نوآوری، فرصت مغتنمی برای ایران و تمام کشورهای اسلامی است که بتوانند از مشترکات زبانی، فرهنگی، اعتقادی و... خود به‌عنوان اهرمی برای توسعه مشترک علم، فناوری و نوآوری استفاده کنند. چالش‌های مشترکی از جمله چالش‌های زیست‌محیطی، منابع آب، امنیت غذایی، اشتغال مولد و توسعه پایدار که کم و بیش اکثر امت‌های اسلامی با آنها مواجه هستند، نیازمند توجه، همکاری و تعامل مشترک تمام کشورهای اسلامی است و علم، فناوری و نوآوری می‌تواند نقشی بسزا در حل چالش‌های یادشده و نزدیکی و اتحاد سیاسی این کشورها بر عهده داشته باشد.

نشست‌هایی با هدف بررسی چشم‌اندازها و اهداف توسعه علم، فناوری و نوآوری در سطح کشورهای توسعه‌یافته و سازمان ملل در سطح سران کشورها سابقه‌ای نسبتا طولانی دارد، اما در جهان اسلام این تلاش نوپاست و نیازمند توجه و حمایت کشورهای اسلامی پیشرو در علم، فناوری و نوآوری ازجمله جمهوری اسلامی ایران است. حضور جمهوری اسلامی ایران در بالاترین سطح سیاسی در این اجلاس نشانگر توجه جدی دولت تدبیر و امید به مقوله دیپلماسی علم، فناوری و نوآوری است.

هدف اصلی سفر دکتر روحانی رئیس‌جمهوری محترم و هیات همراه به قزاقستان، بحث، بررسی و اعلام نظر درخصوص سند مشترک ۱۰ساله علم، فناوری و نوآوری کشورهای عضو کنفرانس اسلامی است. این سند و توجه بیشتر به توسعه علم، فناوری و نوآوری فرصتی طلایی در اختیار جمهوری اسلامی ایران قرار می‌دهد که بتواند با برنامه‌ای منسجم در راستای حل و فصل چالش‌های پیش‌روی داخلی در عرصه‌های اقتصادی، زیست‌محیطی، انرژی و آب قدم‌های استوار و کارآمدی رو به جلو داشته باشد و به‌صورت همزمان از ابزار دیپلماسی علم، فناوری و نوآوری برای توسعه همکاری‌ها در سطح جهان اسلام و بین‌المللی و حل اختلاف نظرهای سیاسی استفاده کند.

*معاون علمی و فناوری رئیس‌جمهوری