چرا نبرد قلمون سرنوشت‌ساز است؟

گروه بین‌الملل خبرگزاری آنا، حسین خلیلی: از روز ششم ماه می نبردها در منطقه قلمون در مرز لبنان و سوریه شدت بیشتری به خود گرفته است؛ نیروهای حزب‌الله لبنان و ارتش سوریه در یک طرف و گروه‌های شبه‌نظامی وابسته به گروه‌های تروریستی همچون داعش و جبهه النصره در طرف دیگر این درگیری‌ها هستند. به عقیده کارشناسان این درگیری‌ها بسیار مهم بوده و می‌تواند نتایج سرنوشت سازی به همراه داشته باشد. برای درک این اهمیت، لازم است چند عامل به‌خوبی مورد بررسی قرار بگیرد.

قلمون یک منطقه کوهستانی در امتداد مرز غربی سوریه با لبنان است. زمین‌های بایر آن حدود 600 کیلومترمربع امتداد داشته و شامل کوهی است که در ارتفاع دو هزار متری از سطح دریا قرار دارد. قلمون از منطقه زبدانی سوریه در جنوبی غربی این کشور تا منطقه نابک در شمال شرقی کشیده شده است. با توجه به این وسعت و گستردگی، این منطقه از جنوب شرقی به دمشق و از شمال به حمص راه دارد.

صدها شبه‌نظامی وابسته به گروه‌های تروریستی که در سوریه می‌جنگند، پس از شکست در دیگر مناطق در این منطقه پناه گرفته‌اند. شکست در نبرد قصیر در ژوئن 2013 و شکست در نبرد نابک در مارس 2014، از جمله ضرباتی بود که این گروه‌های تروریستی متحمل شدند. گفته می‌شود صدها نفر از تروریست‌های داعش و جبهه النصره در کوهستان‌های این منطقه مقری برای خود تشکیل داده‌اند.

قلمون از طریق دره بقاع که در امتداد مرز شرقی سوریه است، در مجاورت لبنان قرار دارد. با توجه به اینکه قلمون در مجاورت کوهستان‌ها و زمین‌های خشک لبنان است، درنتیجه یک مسیر طبیعی به سمت سه منطقه لبنان است: عرسال در شمال، بقاع غربی در جنوب و بعلبک در بین این دو منطقه.

بیشتر جمعیت عرسال و بقاع غربی را سنی‌ها تشکیل می‌دهند. عرسال محل حضور حدود 90 هزار پناهنده سوری است که بیشتر آن‌ها سنی و مسلح هستند. در نتیجه و از زمان آغاز جنگ در سوریه، عرسال به منطقه‌ای حساس در لبنان تبدیل شده است. در این میان بیشتر جمعیت بعلبک را شیعیان حامی حزب‌الله تشکیل می‌دهد.

این مشخصات، اهمیت و ابعاد نبرد در این منطقه را نشان می‌دهد. مهم‌تر اینکه می‌توان این جنگ را نبردی جغرافیایی نامید که برای هر دو طرف مهم است. در این میان دو اظهارنظر وجود دارد. اظهارنظر نخست می‌گوید تروریست‌هایی که در مناطق مجاور با مرز لبنان ساکن شده‌اند، درواقع نمی‌توانند محاصره در این زمین‌های بایر را تحمل کنند. در نتیجه آن‌ها تلاش می‌کنند این محاصره را شکسته و به خاک لبنان نفوذ کنند؛ به‌خصوص آن مناطقی که پناهندگان سوری در آن زندگی می‌کنند و لبنانی‌ها از آن‌ها حمایت می‌کنند. بسیاری از احزاب لبنانی از جمله حزب‌الله، پیش‌ از این گفته بودند که با توجه موفقیت‌های ارتش سوریه، این گروه‌ها به دنبال شکستن محاصره هستند. سید حسن نصرالله، دبیر کل حزب‌الله لبنان نیز چند ماه پیش در یکی از سخنرانی‌هایش اظهار داشت که اگر نبردها در سوریه به نفع ارتش پیش برود، لبنان شاهد یک جنگ سرنوشت‌ساز در منطقه قلمون خواهد بود.

اظهارنظر دوم مربوط به جنگ در قلمون، متعلق به گروه‌ها و سازمان تروریستی ضد نظام سوریه است که ادعا می‌کنند نبرد قلمون به این دلیل مهم است که مرزهای سوریه با لبنان، آخرین مرزهایی است که در کنترل ارتش قرار دارد. بر اساس این ادعا، ارتش سوریه در این جنگ تلاش می‌کند آخرین اراضی را حفظ کند که از غرب لبنان به دمشق می‌رسد.

صرف‌نظر از این موضوعات، نبرد در قلمون اجتناب‌ناپذیر بود. درواقع نبردهای سنگین در مرز سوریه و لبنان، از شهر عسال الورد در سوریه شروع شد. این درگیری‌ها دو روز به طول انجامید و نگاهی به نقشه منطقه نشان می‌دهد جنگ در این شهر اتفاقی نبوده است. این شهر ابتدا متعلق به لبنان بود اما از سال 1920 و بر اساس مرزبندی بین دو کشور، به اراضی لبنان الحاق شد. بنا به گزارش منابع نظامی، نیروهای حزب‌الله روز هفتم ماه می حملات محدودی را انجام داده که این حملات با حملات ارتش سوریه از طرف شرق همزمان شد. این عملیات همچنان ادامه دارد. در نتیجه آن‌ها توانسته‌اند حضور خود در عسال الورد را شدت بخشیده و تروریست‌ها را مجبور به عقب‌نشینی کنند. آن‌ها همچنین این منطقه را به شهر بریتال در نزدیکی بعلبک متصل کرده‌اند که طرفدار حزب‌الله است.

نیروهای حزب‌الله و ارتش سوریه در این میان اهداف نظامی مشخص و قابل‌توجهی به دست آورده‌اند. آن‌ها بین شبه‌نظامیان زبدانی در جنوب و شبه‌نظامیان قلمون فاصله انداخته و مانع از تماس‌های لجستیک بین آن‌ها شده‌اند؛ در نتیجه احتمال حمایت این شبه‌نظامیان از عملیات داعش را از بین برده‌اند. آن‌ها همچنین قلمون و زبدانی را جدا کرده و هرکدام را تحت محاصره قرار داده‌اند که در نتیجه نبرد در هرکدام از این مناطق راحت‌تر شده است.

در این میان منابع نظامی می‌گویند احتمالاً تا چند هفته دیگر یک نبرد بزرگ در این منطقه رخ خواهد داد. نبرد قلمون چند هدف مشخص و واضح دارد: گسترش حضور ارتش سوریه و نیروهای حزب‌الله در مناطق مرزی لبنان و سوریه، بیرون راندن تروریست‌ها و متصل کردن مناطق در دست ارتش به مناطقی که تحت کنترل حزب‌الله قرار دارد.