رضوی: تشکیل دولت ائتلافی در رژیم صهیونیستی با موانع جدی روبه‌روست

اسرائیل
کارشناس مسائل منطقه با تشریح موانع پیش روی تشکیل کابینه جدید رژیم صهیونیستی گفت: اختلافات عمیق ایدئولوژیک میان احزاب، مناقشه بر سر خدمت سربازی حریدی‌ها و ناتوانی جریان‌های سیاسی در دستیابی به اکثریت پارلمانی، تشکیل دولت جدید را با دشواری جدی مواجه کرده و برگزاری انتخابات مجدد را به یکی از محتمل‌ترین سناریوهای پیش رو تبدیل کرده است.

به گزارش خبرگزاری آنا، سید جعفر رضوی، کارشناس مسائل منطقه در نشست تخصصی- تبیینی؛بررسی چالش ها و افق تشکیل دولت جدید صهیونیستی با تشریح نظام انتخاباتی و فرایند تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی اظهار کرد: یکی از موضوعات مهم پس از انتخابات، چگونگی تشکیل کابینه و روندی است که احزاب و جریان‌های سیاسی برای رسیدن به توافق و تشکیل دولت باید طی کنند. بر همین اساس، باید فرایند قانونی تشکیل دولت، مهلت‌های تعیین‌شده و سناریو‌های احتمالی پیش رو را بررسی کرد.

وی افزود: پس از آنکه ۶۷ نفر از نمایندگان کنست، فرد مورد نظر خود را برای تشکیل کابینه به رئیس رژیم صهیونیستی معرفی کردند، رئیس‌جمهور نیز وی را مأمور تشکیل کابینه کرد. بر اساس قوانین و آیین‌نامه‌های انتخاباتی، فرد مأمور تشکیل کابینه چهار هفته فرصت دارد تا ائتلاف مورد نظر خود را شکل دهد.

مهلت قانونی تشکیل کابینه؛ از چهار هفته تا ۱۳ هفته

رضوی با تشریح مراحل قانونی تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی گفت: فرد مأمور تشکیل کابینه در مرحله نخست چهار هفته فرصت دارد تا ائتلاف خود را تشکیل دهد. در صورتی که نتواند در این مدت به توافق برسد، می‌تواند درخواست تمدید مهلت به مدت دو هفته را ارائه کند. در صورت موافقت با این درخواست، مجموع فرصت او برای تشکیل کابینه به شش هفته خواهد رسید.

وی ادامه داد: اگر فرد مأمور در این مدت موفق به تشکیل ائتلاف نشود و رسماً اعلام کند که نتوانسته است کابینه را تشکیل دهد، رئیس رژیم صهیونیستی می‌تواند فرد دیگری را مأمور این کار کند. البته این اقدام الزامی نیست و رئیس‌جمهور اختیار دارد که چنین مأموریتی را به فرد دوم واگذار کند.

این کارشناس مسائل منطقه تصریح کرد: فرد دوم نیز چهار هفته فرصت دارد تا ائتلاف خود را تشکیل دهد. اگر او هم موفق نشود، در صورت وجود فرد دیگری که احتمال تشکیل ائتلاف از سوی او مطرح باشد، رئیس‌جمهور می‌تواند مأموریت را به فرد سوم واگذار کند. فرد سوم نیز سه هفته برای تشکیل کابینه فرصت خواهد داشت.

رضوی افزود: به این ترتیب، مجموع فرصت‌های قانونی برای تشکیل کابینه می‌تواند به ۱۳ هفته برسد. اگر در پایان این فرایند هیچ‌یک از افراد نتوانند دولت تشکیل دهند، کنست منحل خواهد شد و انتخابات زودهنگام برگزار می‌شود. بر اساس قانون، انتخابات جدید حدود سه ماه پس از انحلال کنست برگزار خواهد شد و تاریخ دقیق آن را کمیته مرکزی انتخابات اعلام می‌کند.

دولت وحدت ملی؛ نخستین سناریوی پیش روی احزاب 

این کارشناس مسائل منطقه در ادامه با بررسی سناریو‌های احتمالی تشکیل کابینه اظهار کرد: در شرایط فعلی، جریان راست و احزاب نزدیک به نتانیاهو در مجموع ۵۳ کرسی در اختیار دارند. بنابراین، برای تشکیل دولت و رسیدن به اکثریت پارلمانی، به ۱۹ کرسی دیگر نیاز خواهند داشت؛ رقمی که دقیقاً با تعداد کرسی‌های احزاب عربی برابر است.

وی افزود: در مقابل، یکی از گزینه‌های پیش روی آیزنکوت، تشکیل دولت وحدت ملی با مشارکت دو جریان اصلی سیاسی است. در این سناریو، جریان مخالف نتانیاهو با ۴۸ کرسی در کنار جریان راست با ۵۳ کرسی قرار می‌گیرد و مجموعاً ۱۰۱ کرسی را در اختیار خواهند داشت؛ اکثریتی که برای تشکیل کابینه کافی است.

رضوی با اشاره به موانع تحقق این سناریو گفت: اگرچه از نظر تعداد کرسی‌ها امکان تشکیل چنین دولتی وجود دارد، اما از نظر سیاسی و ایدئولوژیک، اختلافات عمیقی میان احزاب مخالف نتانیاهو وجود دارد و همین مسئله احتمال شکل‌گیری دولت وحدت ملی را کاهش می‌دهد.

مخالفت با نتانیاهو؛ تنها نقطه اشتراک جریان اپوزیسیون 

وی با تشریح ترکیب جریان مخالف نتانیاهو اظهار کرد: جریان اپوزیسیون مجموعه‌ای ناهمگون از احزاب و گروه‌های سیاسی است. در میان این جریان، احزاب چپ و سوسیالیست، از جمله جریان دموکرات‌ها، حضور دارند. در کنار آنها، افرادی مانند نفتالی بنت نیز قرار گرفته‌اند که از نظر دیدگاه‌های سیاسی و مواضع مربوط به شهرک‌سازی، تفاوت‌های جدی با جریان چپ دارند.

این کارشناس مسائل منطقه ادامه داد: همچنین چهره‌هایی مانند آویگدور لیبرمن در این مجموعه حضور دارند که هرکدام رویکرد‌ها و دیدگاه‌های خاص خود را دنبال می‌کنند. در واقع، تنها موضوعی که این احزاب و جریان‌های متفاوت را در کنار یکدیگر قرار داده، مخالفت با نتانیاهو و تلاش برای کنار گذاشتن او از قدرت است.

رضوی تأکید کرد: همین مسئله نخستین تعارض جدی در مسیر تشکیل دولت وحدت ملی است؛ زیرا احزابی که صرفاً بر اساس مخالفت با نتانیاهو در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند، لزوماً در سایر مسائل سیاسی و راهبردی با هم توافق ندارند. به همین دلیل، تشکیل کابینه مشترک میان آنها با دشواری‌های جدی روبه‌رو خواهد بود.

خدمت سربازی حریدی‌ها؛ یکی از موانع اصلی ائتلاف سیاسی

رضوی در ادامه، موضوع خدمت سربازی یهودیان حریدی را یکی دیگر از موانع مهم تشکیل دولت وحدت ملی دانست و گفت: یکی از نقاط اشتراک احزاب مخالف نتانیاهو، ضرورت تعیین تکلیف وضعیت خدمت سربازی حریدی‌هاست. احزابی مانند جریان نفتالی بنت و حتی احزاب چپ و دموکراتیک بر این موضوع تأکید دارند که معافیت حریدی‌ها از خدمت سربازی باید پایان یابد و آنها نیز در چارچوب قانون ملزم به انجام خدمت نظامی شوند.

وی با اشاره به سابقه این اختلاف در ساختار سیاسی رژیم صهیونیستی اظهار کرد: مسئله خدمت سربازی حریدی‌ها از زمان اشغال فلسطین در سال ۱۹۴۸ تاکنون یکی از پرونده‌های قدیمی و مناقشه‌برانگیز این رژیم بوده است. همواره این پرسش مطرح بوده که آیا یهودیان حریدی باید به خدمت سربازی بروند یا به دلیل تحصیل در مدارس مذهبی از این موضوع معاف باشند.

این کارشناس مسائل منطقه افزود: در گذشته، افرادی که در مدارس مذهبی یهودی موسوم به «یشیوا» تحصیل می‌کردند و تمام وقت خود را به مطالعه تورات و متون دینی اختصاص می‌دادند، از خدمت سربازی معاف بودند. بعد‌ها این معافیت با محدودیت سنی مواجه شد و مقرر شد افرادی که تا سن مشخصی تحصیلات مذهبی خود را ادامه می‌دهند، پس از آن امکان ورود به خدمت نظامی را داشته باشند.

رضوی ادامه داد: در یکی از تغییرات قانونی، سن برخورداری از این معافیت از ۳۰ سال به ۲۶ سال کاهش یافت. با این حال، اختلافات سیاسی درباره این موضوع همچنان ادامه داشت و احزاب مخالف نتانیاهو در کنست فشار زیادی وارد می‌کردند تا وضعیت خدمت نظامی حریدی‌ها تعیین تکلیف شود.

جنگ و کمبود نیروی نظامی؛ تشدید اختلاف بر سر خدمت حریدی‌ها

وی با اشاره به تأثیر جنگ بر این مناقشه سیاسی تصریح کرد: با آغاز جنگ و افزایش نیاز ارتش رژیم صهیونیستی به نیروی انسانی، مسئله خدمت سربازی حریدی‌ها اهمیت بیشتری پیدا کرد. در مقطعی که ارتش با کمبود نیرو مواجه شد، تصمیماتی برای الزام این گروه به حضور در خدمت نظامی اتخاذ شد و مقرر شد آنها نیز در شرایط جنگی به خدمت فراخوانده شوند.

رضوی افزود: با وجود تصویب این تصمیمات، اجرای آن با مشکلات جدی مواجه بوده و شمار افرادی که عملاً به خدمت نظامی رفته‌اند، بسیار محدود بوده است. بر اساس آمار مورد اشاره، تعداد حریدی‌هایی که در پادگان‌ها حضور پیدا کرده‌اند، در حدود پنج هزار نفر عنوان شده است.

وی تأکید کرد: بنابراین، موضوع خدمت سربازی حریدی‌ها یکی از اختلافات اساسی میان احزاب سیاسی رژیم صهیونیستی است و می‌تواند در روند مذاکرات ائتلافی و تشکیل دولت آینده نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.

تداوم پیگرد حریدی‌ها؛ یکی از شروط اپوزیسیون 

کارشناس مسائل منطقه، با اشاره به بحران سربازی حریدی‌ها در رژیم صهیونیستی گفت: یکی از مطالبات جریان اپوزیسیون، ادامه پیگرد افرادی است که با وجود مشمول بودن، از انجام خدمت سربازی خودداری می‌کنند.

به گفته رضوی، یکی از روش‌های مطرح‌شده برای اجرای قانون، مراجعه به محل سکونت افراد و انتقال اجباری آنان به مراکز نظامی است. در مواردی نیز اقداماتی برای شناسایی و بازداشت مشمولان انجام شده، اما این اقدامات با واکنش شدید جریان‌های مذهبی و حریدی روبه‌رو شده است. در نهایت، نتانیاهو در برابر این فشار‌ها عقب‌نشینی کرده و روند پیگیری‌ها به نتیجه نرسیده است.

رضوی افزود: اپوزیسیون خواهان آن است که پیگرد مشمولان ادامه پیدا کند و برای افرادی که از خدمت سربازی سر باز می‌زنند، محدودیت‌های اجتماعی و اقتصادی در نظر گرفته شود؛ از جمله محرومیت از برخی خدمات عمومی و محدودیت در استفاده از امکانات بانکی و ارتباطی.

سربازی حریدی‌ها؛ مانعی در مسیر دولت وحدت ملی

این کارشناس مسائل منطقه با بیان اینکه اختلاف بر سر خدمت سربازی حریدی‌ها یکی از موانع اصلی تشکیل دولت وحدت ملی است، اظهار کرد: جریان‌های مذهبی و حریدی خواهان توقف پیگرد‌ها و ادامه حمایت مالی از مدارس دینی هستند؛ در مقابل، بخشی از اپوزیسیون بر اجرای قانون سربازی و پایان دادن به معافیت‌های گسترده تأکید دارد.

این اختلاف در کنار اختلاف بر سر تقسیم وزارتخانه‌ها و بودجه، احتمال تشکیل دولت وحدت ملی را کاهش می‌دهد. به همین دلیل، با وجود مطرح بودن این گزینه، نمی‌توان آن را سناریویی محتمل و کم‌هزینه دانست.

پیوستن بنت یا لیبرمن به ائتلاف نتانیاهو؛ سناریویی بعید

رضوی در ادامه به سناریوی دیگری اشاره کرد که طی هفته‌های اخیر در برخی رسانه‌ها مطرح شده است؛ پیوستن نفتالی بنت یا آویگدور لیبرمن به ائتلاف نتانیاهو.

بر اساس این سناریو، با پایان یافتن فرصت فرد مأمور تشکیل کابینه، یعنی آیزنکوت، ممکن است بنت یا لیبرمن به ائتلاف نتانیاهو بپیوندند و با اضافه شدن کرسی‌های آنان، ائتلاف حاکم به حد نصاب ۶۱ کرسی برسد. بنت به‌تنهایی ۱۱ کرسی در اختیار دارد و پیوستن او می‌تواند مسیر تشکیل کابینه را برای نتانیاهو هموار کند.

با این حال، رضوی معتقد است طرح این احتمال در رسانه‌های نزدیک به نتانیاهو، بیش از آنکه نشانه شکل‌گیری توافقی جدی باشد، می‌تواند با هدف ایجاد فضای روانی و القای امکان تشکیل چنین ائتلافی صورت گرفته باشد.

وی افزود: نتانیاهو برای جذب این جریان‌ها باید امتیاز‌های مهمی در اختیار آنها قرار دهد؛ از جمله وزارتخانه‌های کلیدی مانند وزارت جنگ، امور خارجه یا دارایی. این در حالی است که در صورت تشکیل کابینه از سوی آیزنکوت، احتمال دستیابی بنت یا لیبرمن به چنین جایگاه‌هایی نیز وجود دارد. بنابراین، پیوستن آنها به ائتلاف نتانیاهو چندان محتمل به نظر نمی‌رسد.

تلاش نتانیاهو برای جذب نمایندگان احزاب دیگر

این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به نیاز ائتلاف نتانیاهو به هشت کرسی دیگر برای رسیدن به حد نصاب تشکیل دولت گفت: یکی دیگر از راهکار‌های مطرح‌شده، جذب نمایندگان احزاب دیگر و انتقال آنها به اردوگاه نتانیاهو است؛ روشی که پیش‌تر نیز نمونه‌هایی از آن مشاهده شده است.

به گفته رضوی، در دوره‌های گذشته ابتدا چند نماینده برای پیوستن به ائتلاف نتانیاهو اعلام آمادگی کردند و در نهایت تعدادی از آنها با دریافت وعده‌هایی برای تصدی وزارتخانه‌ها به این جریان پیوستند.

وی توضیح داد: در آستانه انتخابات، احزاب فهرست نامزد‌های خود را به ترتیب اولویت اعلام می‌کنند. پس از مشخص شدن تعداد کرسی‌های هر حزب، تنها افرادی که در رتبه‌های بالاتر فهرست قرار دارند وارد کنست می‌شوند و نامزد‌های پایین‌تر از راه‌یابی به پارلمان بازمی‌مانند. از همین رو، ممکن است نتانیاهو تلاش کند با وعده تصدی سمت‌های دولتی، برخی از این افراد را به ائتلاف خود جذب کند.

رضوی افزود: حتی فرد مأمور تشکیل کابینه می‌تواند افرادی را که در انتخابات به پارلمان راه نیافته‌اند، برای تصدی وزارتخانه‌ها معرفی کند. با این حال، جذب هشت نفر از این مسیر کار ساده‌ای نیست و احتمالاً جریان‌های رقیب نیز برای جلوگیری از چنین جابه‌جایی‌هایی اقدام خواهند کرد. بنابراین، این سناریو نیز چندان قابل اتکا نیست.

احزاب عربی؛ گزینه‌ای دشوار برای تشکیل ائتلاف

رضوی در ادامه با اشاره به نقش احزاب عربی در معادلات پارلمانی رژیم صهیونیستی گفت: از نظر تعداد کرسی‌ها، اپوزیسیون برای تشکیل دولت به حمایت احزاب عربی نیاز دارد؛ اما پیوستن این احزاب به هر یک از ائتلاف‌ها با موانع سیاسی و اجتماعی جدی روبه‌روست.

به گفته وی، جامعه اسرائیل نسبت به همکاری احزاب صهیونیستی با جریان‌های عربی حساسیت زیادی دارد و هرگونه طرح آشکار برای اتکا به آرای احزاب عربی می‌تواند واکنش منفی بخش‌هایی از جامعه را به دنبال داشته باشد. رضوی برای توضیح این حساسیت به نمونه‌ای از اظهارنظر یکی از اعضای فهرست انتخاباتی آیزنکوت درباره راه‌حل دو دولتی و تشکیل کشور فلسطین اشاره کرد که به گفته او، پس از آن حمایت انتخاباتی از این جریان کاهش یافت.

وی افزود: به همین دلیل، نه نتانیاهو و نه جریان‌های رقیب او به‌سادگی نمی‌توانند روی پیوستن احزاب عربی به کابینه حساب کنند. از سوی دیگر، احزاب عربی نیز اعلام کرده‌اند که قصد ندارند وارد کابینه شوند.

حمایت از بیرون کابینه؛ الگویی برای نقش‌آفرینی احزاب عربی

این کارشناس مسائل منطقه در پایان به الگوی حمایت منصور عباس از دولت ائتلافی در دوره پیشین اشاره کرد و گفت: یکی از راه‌های نقش‌آفرینی احزاب عربی، حمایت از دولت بدون حضور مستقیم در کابینه است؛ به این معنا که یک حزب خارج از ترکیب دولت باقی بماند، اما در رأی‌گیری‌های پارلمانی از کابینه حمایت کند و در مقابل، امتیاز‌هایی برای جامعه عربی داخل اراضی اشغالی به دست آورد.

رضوی با اشاره به تجربه منصور عباس در همکاری با ائتلاف نفتالی بنت و یائیر لاپید اظهار کرد: این الگو به منصور عباس امکان داد از بیرون کابینه از دولت حمایت کند و در مقابل، برای بهبود شرایط زندگی فلسطینیان ساکن اراضی اشغالی امتیاز‌هایی بگیرد.

به گفته رضوی، افزایش کرسی‌های جریان منصور عباس در انتخابات اخیر نیز تا حدی با همین سابقه و رویکرد ارتباط داشت؛ هرچند احزاب عربی همچنان بر عدم حضور مستقیم در کابینه تأکید دارند.

حمایت احزاب عربی؛ اپوزیسیون همچنان با کمبود کرسی مواجه است

کارشناس مسائل منطقه، در ادامه با اشاره به احتمال حمایت منصور عباس و جریان‌های عربی از ائتلاف اپوزیسیون گفت: در میان فلسطینیان ساکن اراضی اشغالی امیدواری‌هایی وجود داشت که با حمایت از این جریان‌ها در انتخابات، زمینه بهبود شرایط سیاسی و اجتماعی آنان فراهم شود. با این حال، اگر منصور عباس با هفت کرسی خود به اپوزیسیون بپیوندد، مجموع کرسی‌های این جریان به ۵۵ می‌رسد و همچنان برای رسیدن به حد نصاب ۶۱ کرسی، به حمایت دست‌کم شش نماینده دیگر نیاز خواهد داشت.

وی افزود: با توجه به اختلافات موجود میان جریان‌های سیاسی، دستیابی به این تعداد کرسی چندان محتمل نیست. از همین رو، همچنان قوی‌ترین سناریوی پیش‌رو، ناتوانی احزاب در تشکیل کابینه و برگزاری انتخابات مجدد است؛ هرچند باید دید پس از پایان مهلت مأمور نخست تشکیل کابینه، فرد دیگری برای این مسئولیت معرفی خواهد شد یا روند سیاسی به سمت انتخابات جدید پیش می‌رود.

پیوستن احزاب حریدی به اپوزیسیون؛ تصمیمی پرهزینه

رضوی درباره احتمال پیوستن احزاب حریدی به ائتلاف اپوزیسیون نیز اظهار کرد: این گزینه در ظاهر می‌تواند به افزایش کرسی‌های اپوزیسیون کمک کند، اما اختلاف جدی بر سر مسئله سربازی حریدی‌ها مانع مهمی در این مسیر است.

به گفته وی، برخی احزاب اپوزیسیون با شعار پایان دادن به معافیت‌های سربازی حریدی‌ها وارد رقابت‌های انتخاباتی شده‌اند و بخشی از رأی‌دهندگان سکولار نیز با همین انتظار به آنها رأی داده‌اند. بنابراین، اگر این احزاب پس از انتخابات با جریان‌های حریدی ائتلاف کنند و از پیگیری موضوع سربازی عقب‌نشینی کنند، اعتبار سیاسی خود را در میان حامیانشان از دست خواهند داد.

این کارشناس مسائل منطقه با اشاره به تجربه‌های پیشین تشکیل دولت در رژیم صهیونیستی افزود: در سیاست این رژیم گاهی احزاب حاضر می‌شوند برای در اختیار گرفتن کابینه و بهره‌مندی از قدرت سیاسی، از بخشی از مواضع و شعار‌های انتخاباتی خود فاصله بگیرند؛ با این حال، چنین تصمیمی برای جریان‌های اپوزیسیون هزینه‌های سیاسی قابل توجهی خواهد داشت.

تمرکز اپوزیسیون بر تغییر موازنه قدرت پیش از انتخابات بعدی 

رضوی در ادامه با اشاره به راهبرد فعلی اپوزیسیون گفت: به نظر می‌رسد این جریان، با استفاده از همراهی احزاب فلسطینی در کنست و ظرفیت پارلمانی موجود، بیش از آنکه بر تشکیل فوری کابینه متمرکز باشد، درصدد ایجاد تغییراتی است که بتواند زیرساخت رقابت‌های انتخاباتی آینده را تحت تأثیر قرار دهد.

وی توضیح داد: تغییر رئیس کنست و رؤسای کمیسیون‌ها و کمیته‌های مهم پارلمانی، از جمله کمیته‌های امور خارجه و امنیت و کمیته مالی، می‌تواند بخشی از این برنامه باشد. اپوزیسیون تلاش می‌کند با در اختیار گرفتن این جایگاه‌های کلیدی، نفوذ حزب لیکود و جریان نزدیک به نتانیاهو را کاهش دهد و موازنه قدرت را در پارلمان تغییر دهد.

به گفته رضوی، این تحولات می‌تواند بر موقعیت سیاسی احزاب در انتخابات آینده اثر بگذارد و شرایط را برای کاهش نفوذ لیکود فراهم کند. از این منظر، اپوزیسیون ممکن است حتی بدون موفقیت در تشکیل کابینه نیز به دنبال تثبیت موقعیت خود و آماده‌سازی زمینه برای رقابت بعدی باشد.

انتهای پیام/

ارسال نظر