زلنسکی خروج از دونباس را به همه‌پرسی مشروط کرد

موافقت زلنسکی با طرح ترامپ
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، در پی تشدید حملات روسیه به زیرساخت‌های انرژی و نظامی این کشور، از دشوارتر شدن شرایط در مناطق زاپروژیه و دنیپروپتروفسک خبر داد و بار دیگر موضوع خروج نیرو‌های اوکراینی از بخش‌هایی از دونباس را در چارچوب مذاکرات مطرح کرد. وی تأکید کرد در صورت دریافت یک بسته جامع امنیتی، آماده است موضوع عقب‌نشینی نیرو‌های اوکراین از مناطق تحت کنترل کی‌یف در دونباس را به همه‌پرسی عمومی بگذارد.

به گزارش خبرگزاری آنا، زلنسکی شامگاه یکشنبه در پیامی در کانال تلگرامی خود اعلام کرد: تمرکز ویژه‌ای بر وضعیت مناطق زاپروژیه و دنیپروپتروفسک داشته‌اند؛ مناطقی که پس از حملات هوایی گسترده ارتش روسیه با شرایط بسیار دشوار و مشکلات متعدد روبه‌رو شده‌اند.

رئیس‌جمهور اوکراین با اشاره به تلاش گروه‌های امدادی و تعمیراتی برای بازگرداندن جریان برق گفت: در برخی مناطق روند برق‌رسانی مجدد آغاز شده، اما نیرو‌های فنی همچنان با حجم زیادی از کار روبه‌رو هستند. به گفته وی، هشدار‌های تازه حملات هوایی و تداوم حملات روسیه نیز روند بازسازی زیرساخت‌ها را با اختلال مواجه کرده است.

زلنسکی همچنین آماری از میزان حملات به تأسیسات انرژی اوکراین ارائه داد و گفت از ابتدای ماه سپتامبر، منطقه دنیپروپتروفسک با ثبت ۱۳۱ مورد اصابت، بیشترین آسیب را در این حوزه متحمل شده است. منطقه کی‌یف با ۱۲۵ مورد در جایگاه دوم قرار دارد و در مناطق ژیتومیر و سومی نیز بیش از ۱۰۰ مورد اصابت به تأسیسات انرژی ثبت شده است.

همه‌پرسی درباره دونباس؛ شرط زلنسکی برای عقب‌نشینی

بخش مهم دیگری از اظهارات زلنسکی به آینده دونباس و احتمال عقب‌نشینی نیرو‌های اوکراینی از بخش‌هایی از این منطقه اختصاص داشت. وی گفت کی‌یف در صورت دریافت بسته‌ای همه‌جانبه از تضمین‌ها و تدابیر امنیتی، آمادگی دارد موضوع خروج نیرو‌های خود از بخش‌هایی از دونباس را به همه‌پرسی بگذارد.

زلنسکی همچنین فاش کرد نمایندگان آمریکا در جریان مذاکرات، موضوع عقب‌نشینی نیرو‌های اوکراینی از دونباس را مطرح کرده و درباره آمادگی کی‌یف برای پذیرش چنین اقدامی پرس‌وجو کرده‌اند. این اظهارات نشان می‌دهد موضوع سرنوشت مناطق شرقی اوکراین همچنان یکی از محور‌های اصلی رایزنی‌های سیاسی و امنیتی میان طرف‌های درگیر است.

ادامه حملات روسیه به مراکز پشتیبانی و حمل‌ونقل نظامی

در همین حال، وزارت دفاع روسیه روز یکشنبه از هدف قرار گرفتن یک مرکز مهم لجستیکی در منطقه زاپروژیه خبر داد. بر اساس اعلام این وزارتخانه، نیرو‌های اوکراینی از این مرکز برای نگهداری محموله‌های نظامی و کالا‌های دارای کاربرد دوگانه استفاده می‌کردند.

وزارت دفاع روسیه همچنین اعلام کرد دو دستگاه لکوموتیو در محدوده ایستگاه راه‌آهن دنیپروپتروفسک هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ لکوموتیو‌هایی که به گفته مسکو برای انتقال محموله‌های مورد استفاده نیرو‌های مسلح اوکراین به کار گرفته می‌شدند.

مجموع این تحولات، از یک سو فشار بر زیرساخت‌های انرژی و شبکه پشتیبانی نظامی اوکراین را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، بحث درباره امتیازدهی ارضی در برابر دریافت تضمین‌های امنیتی را بار دیگر به مرکز مذاکرات احتمالی بازگردانده است.

منطقه دونباس در شرق اوکراین، عمدتاً از استان‌های دونتسک و لوهانسک تشکیل شده و از سال ۲۰۱۴ به یکی از کانون‌های اصلی تنش میان مسکو و کی‌یف تبدیل شده است. پس از تحولات سیاسی اوکراین در سال ۲۰۱۴، درگیری میان نیرو‌های دولتی و گروه‌های مسلح جدایی‌طلب در شرق این کشور آغاز شد. هم‌زمان، روسیه کنترل کریمه را به دست گرفت و همه‌پرسی برگزارشده در آن منطقه را مبنای الحاق کریمه به خاک خود قرار داد.

فرمت نرماندی

در سال‌های ۲۰۱۴ و ۲۰۱۵، مذاکراتی با میانجیگری روسیه، اوکراین، آلمان و فرانسه در قالب گروه موسوم به «فرمت نرماندی» دنبال شد. توافق مینسک در سپتامبر ۲۰۱۴ و توافق تکمیلی مینسک ۲ در فوریه ۲۰۱۵ با هدف برقراری آتش‌بس، تعیین سازوکار‌های نظارتی و فراهم کردن زمینه حل سیاسی بحران امضا شدند.

با وجود این توافق‌ها، اختلاف بر سر ترتیب اجرای تعهدات، وضعیت سیاسی مناطق شرقی و ترتیبات امنیتی مانع از دستیابی به صلح پایدار شد. در نتیجه، دونباس همچنان به یکی از مهم‌ترین محور‌های مناقشه روسیه و اوکراین باقی ماند.

با آغاز عملیات نظامی گسترده روسیه در ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، اهمیت دونباس در معادلات نظامی و سیاسی دو کشور افزایش یافت. مسکو کنترل بخش‌هایی از این منطقه را در اختیار گرفت و کی‌یف نیز حفظ مناطق باقی‌مانده تحت کنترل خود را یکی از اهداف اصلی جنگ اعلام کرد.

در سال‌های بعد، خطوط درگیری بار‌ها تغییر کرد و شهر‌ها و زیرساخت‌های منطقه به میدان نبرد تبدیل شدند. از همین رو، موضوع دونباس در هر ابتکار دیپلماتیک برای پایان جنگ جایگاه محوری پیدا کرد.

اظهارات تازه زلنسکی را می‌توان نشانه‌ای از پیچیده‌تر شدن معادله تصمیم‌گیری در کی‌یف دانست. اوکراین از یک سو با فشار نظامی، آسیب به زیرساخت‌های انرژی و دشواری تأمین نیاز‌های دفاعی روبه‌روست و از سوی دیگر، برای دریافت تضمین‌های امنیتی بلندمدت از متحدان غربی تلاش می‌کند.

طرح همه‌پرسی درباره دونباس نیز نشان می‌دهد دولت اوکراین می‌خواهد هرگونه تصمیم حساس درباره سرزمین‌های مورد مناقشه را به پشتوانه رأی عمومی و در چارچوب یک توافق امنیتی گسترده پیش ببرد. با این حال، هنوز جزئیات نهایی چنین بسته‌ای روشن نیست و معلوم نیست روسیه، آمریکا و دیگر بازیگران اروپایی تا چه اندازه با شروط مطرح‌شده موافقت کنند.

نکته تعیین‌کننده آن است: آیا تضمین‌های امنیتی غرب می‌تواند برای کی‌یف جایگزین حفظ کنترل نظامی بر دونباس شود؟ پاسخ به این پرسش، نه‌تنها سرنوشت مذاکرات صلح، بلکه آینده مناسبات امنیتی روسیه، اوکراین و ناتو را نیز تحت تأثیر قرار خواهد داد.

انتهای پیام/

ارسال نظر