آنا گزارش می دهد
یک استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با آناتک:
حجت الاسلام کاشانی در جلسه سوم «مبانی فاطمیه»:
توصیه پزشکیان به استانداران و مدیران برای خواندن یک کتاب/ رئیس‌جمهور: کتاب باید روشنگر مدیران برای حل مشکلات مردم باشد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا آیین روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و اختتامیه دومین دوره رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» و آیین بهره‌برداری از ۳۴ کتابخانه سیار، با حضور مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، محسن جوادی، معاون امور فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، ابراهیم حیدری، دبیر سی‌وچهارمین دوره هفته کتاب، آزاده نظربلند، دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور، یکشنبه (۲۴ آبان‌ماه) در ساختمان مرکزی نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور برگزار شد. امروز همچنین آیین بهره‌برداری از ۳۴ دستگاه خودرو کتابخانه سیار، به‌دست مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور برگزار شد.
در این مراسم پس از قرائت قرآن کریم و پخش نماهنگی از بیانات رهبر شهید انقلاب با موضوع اهمیت کتاب و کتابخوانی و صحبت‌های رئیس جمهور در ادوار قبلی این رویداد، آزاده نظر بلند دبیرکل نهاد کتابخانه‌های عمومی کشور گزارشی از فعالیت‌های این نهاد و تجهیز ۳۴ کتابخانه سیار ارائه داد.
متن صحبت‌های آزاده نظربلند از اینجا قابل مشاهده است.
در ادامه و پس از اجرای سرود توسط دختران خردسال و کودک «گروه سرود نوای رقیه» با موضوع حضور کودکان در کتابخانه، رئیس جمهور به همراه وزیر فرهنگ و اراشد اسلامی جهت تقدیر از برگزیدگان رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» به روی صحنه آمد
فهرست برگزیدگان رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» از اینـجا قابل مشاهده است.
صالحی: حمایت از کاغذ، ضرورتی برای صیانت از فرهنگ مکتوب کشور است
در این مراسم، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی با تأکید بر جایگاه کتاب کاغذی در سبد مطالعاتی ایرانیان، حمایت از صنعت کاغذ و تقویت زیرساخت‌های کتابخانه‌های عمومی را از ضرورت‌های توسعه فرهنگ مطالعه در کشور دانست و گفت: اگر قرار است فرهنگ مکتوب ایران دچار افول و کم‌رنگی نشود، نمی‌توان کاغذ را به‌عنوان یکی از کالا‌های اساسی این حوزه نادیده گرفت.
سیدعباس صالحی در مراسم روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و اختتامیه دومین دوره رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران»، ضمن گرامیداشت یاد و نام علامه طباطبایی، اظهار کرد: فعالان حوزه کتاب و فرهنگ مکتوب، از نویسندگان و مترجمان گرفته تا ناشران، کتاب‌فروشان و کتابداران، همواره یاد این شخصیت برجسته را گرامی می‌دارند؛ اندیشمندی که ۲۴ آبان به نام او مزین شده است. امسال نیز نام علامه طباطبایی در سال‌های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ در شمار چهره‌های برجسته فرهنگی جهان قرار گرفته است.
وی با اشاره به جایگاه علمی علامه طباطبایی افزود: اهمیت این شخصیت تنها به دانش گسترده او محدود نمی‌شود؛ بلکه توانایی وی در ارتقای دانش‌های مختلف اسلامی از سطح انتقال و بازگویی به مرحله نوآوری و نظریه‌پردازی، از ویژگی‌های برجسته او به شمار می‌رود.
صالحی همچنین با گرامیداشت یاد شهید مرتبط با حوزه فرهنگ مکتوب، فقدان او را خسارتی بزرگ برای بخش‌های مختلف کشور دانست و گفت: یکی از ابعاد مهم این ضایعه، از دست دادن شخصیتی بود که برای جریان فرهنگ کشور نقش پناهگاه داشت. دلبستگی ویژه او به کتاب و کتابخوانی در سراسر دوران فعالیتش آشکار بود. چنان‌که در سخنی درباره اهمیت ترویج مطالعه تأکید کرده بود اگر قرار باشد هر روز یک ساعت صحبت کند و حاصل آن کتاب‌خوان شدن مردم باشد، حاضر است این زمان را به یک ساعت و نیم افزایش دهد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در ادامه، حضور رئیس‌جمهور در مراسم هفته کتاب را با توجه به شرایط دشوار کشور واجد معنایی نمادین دانست و از این حضور قدردانی کرد. به گفته وی، این همراهی بیانگر ارتباط مدیریت عالی کشور با فرهنگ مکتوب و توجه به ضرورت حمایت از کتاب و کتابخوانی است.
کتاب کاغذی همچنان در صدر ابزار‌های مطالعه
صالحی در تشریح نتایج نظرسنجی اخیر درباره وضعیت کتابخوانی در کشور، سه محور را مورد توجه قرار داد. نخستین یافته این پیمایش به قالب مورد استفاده مخاطبان برای مطالعه کتاب مربوط می‌شد. بر اساس نتایج، ۵۷.۸ درصد از پاسخ‌گویان کتاب کاغذی، ۱۲.۷ درصد کتاب الکترونیکی، ۱۵.۲ درصد کتاب صوتی و ۱۴.۲ درصد هر سه قالب را برای مطالعه انتخاب کرده‌اند.
وی با تأکید بر اینکه کتاب چاپی همچنان مهم‌ترین مسیر ارتباط مردم با فرهنگ مکتوب است، اظهار کرد: این آمار نشان می‌دهد کاغذ همچنان کالایی اساسی در صنعت نشر محسوب می‌شود و بخش عمده مخاطبان برای دریافت دانش و بهره‌مندی از محتوای فرهنگی به کتاب‌های کاغذی اتکا دارند.
وزیر فرهنگ با قدردانی از حمایت‌های دولت، رئیس‌جمهور و بانک مرکزی در تأمین کاغذ مورد نیاز ناشران گفت: با وجود نوسانات بازار، تخصیص منابع و حمایت‌های انجام‌شده موجب شده است تأمین کاغذ با قیمت‌های متداول ادامه پیدا کند. در همین راستا، با وجود شرایط دشوار اقتصادی و جنگی، ۲۰ میلیون دلار برای تأمین کاغذ حوزه نشر اختصاص یافته که بخشی از آن تخصیص پیدا کرده و وارد کشور شده و بخش دیگری نیز در مسیر ورود قرار دارد.
کاهش خرید کتاب و ضرورت تقویت کتابخانه‌ها
صالحی در توضیح دومین یافته نظرسنجی، به روند خرید کتاب از سوی شهروندان اشاره کرد و گفت: میانگین خرید کتاب در سال گذشته ۱۱ جلد بوده، اما این میزان در سال جاری به ۸.۶ جلد رسیده است. این کاهش، ضرورت توجه جدی‌تر به وضعیت مصرف فرهنگی جامعه را یادآور می‌شود.
وی با اشاره به محدودیت منابع دولتی، تقویت کتابخانه‌های عمومی را یکی از راهکار‌های مهم حمایت از کتابخوانی عنوان کرد و درباره سومین محور پیمایش، یعنی عضویت مخاطبان در کتابخانه‌ها، افزود: گسترش دسترسی مردم به کتابخانه‌ها می‌تواند نقش مؤثری در توسعه فرهنگ مطالعه داشته باشد.
به گفته وزیر فرهنگ، طی دو سال اخیر ۶۵ کتابخانه افتتاح شده و توسعه کتابخانه‌های سیار نیز با هدف افزایش دسترسی شهروندان به منابع مطالعاتی دنبال شده است؛ به‌گونه‌ای که شمار این کتابخانه‌ها به ۱۱۶ مورد رسیده است. همچنین در حال حاضر ۳۰۰ پروژه نیمه‌تمام کتابخانه‌ای در کشور وجود دارد که تکمیل آنها می‌تواند حدود ۳۰۰ هزار مترمربع به زیربنای فرهنگی ایران اضافه کند.
کتابخانه‌ها در کنار مدارس؛ سرمایه‌گذاری برای آینده ایران
صالحی در بخش دیگری از سخنان خود، کتابخانه‌ها را مکمل نظام آموزشی و مدارس دانست و با اشاره به دغدغه رئیس‌جمهور درباره آینده ایران و توجه به حوزه آموزش گفت: مدرسه و کتابخانه در کنار یکدیگر می‌توانند زمینه عبور از انباشت اطلاعات و دانش به سوی تفکر انتقادی، خلاقیت و نوآوری را فراهم کنند.
وی توسعه کتابخانه‌ها را نوعی سرمایه‌گذاری فرهنگی برای نسل آینده توصیف کرد و افزود: حمایت دولت از این حوزه، چه در جریان سفر‌های استانی و چه در برنامه‌ریزی‌های عمومی، می‌تواند فرصت دسترسی مردم به کتاب و کتابخانه را افزایش دهد و زمینه‌ساز تقویت سرمایه فرهنگی نسل‌های آینده کشور باشد.
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در پایان، بار دیگر از حضور رئیس‌جمهور در مراسم و توجه دولت به فرهنگ مکتوب قدردانی کرد و ابراز امیدواری کرد حمایت‌ها از کتاب، نشر و کتابخانه‌های عمومی با قوت بیشتری ادامه یابد.
در ادامه، مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور، در آیین روز «کتاب، کتابخوانی و کتابدار» و اختتامیه دومین دوره رویداد «هم‌خوان؛ جایزه کتابخانه عمومی ایران» و بهره‌برداری از ۳۴ کتابخانه سیار، با تأکید بر نقش کتاب و مطالعه در ارتقای آگاهی، اصلاح رفتار و افزایش توانمندی افراد در انجام مسئولیت‌های اجتماعی و مدیریتی، اظهار کرد: «اگر مدیری بخواهد برای مردم کاری انجام دهد، مشکلات آنان را برطرف کند و خدمتی شایسته به جامعه ارائه دهد، باید از دانش، آگاهی و تجربه نسل‌های پیش از خود استفاده کند. انسان هر اندازه بتواند افق دید خود را گسترش دهد و از اندوخته‌هایی که در طول قرن‌ها به دست آمده بهره ببرد، با شناخت و آگاهی بیشتری تصمیم می‌گیرد و برای رفع مشکلات اقدام می‌کند. استفاده از تجربه گذشتگان موجب می‌شود مسیر پیش رو را بهتر بشناسیم و با دغدغه و نگرانی کمتری برای حل مسائل قدم برداریم.
راه‌اندازی کتابخانه سیار با توجه به نیاز هر منطقه
وی با اشاره به افتتاح کتابخانه‌های سیار و ضرورت توجه به نیاز‌های فرهنگی مناطق مختلف کشور افزود: «باید در نظر داشته باشیم که نیاز‌های هر منطقه با منطقه دیگر تفاوت دارد. ممکن است در یک منطقه مسائل و موضوعات مرتبط با کشاورزی اهمیت بیشتری داشته باشد و در منطقه‌ای دیگر، نیاز‌های صنعتی و مسائل مربوط به آن در اولویت قرار گیرد. بنابراین، نمی‌توان برای همه مناطق یک نسخه واحد در نظر گرفت. لازم است کتاب‌هایی که در اختیار مردم قرار می‌گیرد، با توجه به شرایط و نیاز‌های آنان انتخاب شود. در کتابخانه‌های سیار نیز باید مجموعه‌ای از کتاب‌های مناسب برای کودکان، نوجوانان، جوانان و بزرگسالان وجود داشته باشد تا هر فرد بتواند متناسب با نیاز و علاقه خود از این ظرفیت استفاده کند.
پزشکیان گفت: البته کتاب‌های عمومی نیز اهمیت فراوانی دارند و می‌توانند سطح آگاهی افراد را افزایش دهند و نگاه آنان را به جهان گسترده‌تر کنند. برای نمونه، من مطالعاتی درباره کهکشان‌ها و جهان هستی داشته‌ام. وقتی انسان درباره عظمت آسمان، گستردگی کهکشان‌ها و ابعاد جهان مطالعه می‌کند، در برابر این همه بزرگی شگفت‌زده می‌شود. چنین مطالعاتی ذهن انسان را از محدوده تصورات روزمره فراتر می‌برد و افق‌های تازه‌ای پیش روی او قرار می‌دهد.
رئیس جمهور عنوان کرد: در همین زمینه، آموزه‌های قرآن کریم و نامه حضرت علی (ع) به مالک اشتر نیز درس‌های ارزشمندی برای ما دارند. یکی از پیام‌های اساسی این آموزه‌ها آن است که انسان باید جایگاه حقیقی خود را در عالم هستی بشناسد. وقتی به عظمت آفرینش و وسعت جهان پی می‌بریم، دیگر جایی برای غرور، خودبزرگ‌بینی و احساس قدرت بی‌حدوحصر باقی نمی‌ماند. انسان درمی‌یابد که نباید گرفتار منیت شود و تصور کند همه چیز در اختیار اوست یا قدرتی فراتر از دیگران دارد.
انعکاس نبرد خیر و شر در شاهنامه
وی گفت: در آثار بزرگان و گذشتگان، از جمله شاهنامه، نیز می‌توان نمونه‌های فراوانی از رفتار انسان‌ها و پیامد‌های آن را مشاهده کرد. در این آثار می‌بینیم که چگونه نیاز‌های نادرست، حرص، طمع، غرور و خودخواهی موجب اختلاف و درگیری میان انسان‌ها شده است. در مقابل، کسانی که اهل گذشت، تلاش، فداکاری و خدمت به دیگران بوده‌اند، نام و خاطره‌ای ارزشمند از خود بر جای گذاشته‌اند. کتاب‌ها این امکان را در اختیار ما قرار می‌دهند که با زندگی و تجربه این افراد آشنا شویم، عملکرد آنان را بررسی کنیم و از آنچه بر گذشتگان رفته است برای انتخاب مسیر درست در زندگی و انجام مسئولیت‌های خود درس بگیریم.
پزشکیان عنوان کرد: مطالعه به انسان کمک می‌کند از چارچوب‌های محدود ذهنی خارج شود و مسائل را از زوایای گوناگون ببیند. نباید تصور کنیم تنها دیدگاه خودمان درست است و دیگران حق ندارند متفاوت فکر کنند. کتاب موجب می‌شود ذهن بازتری داشته باشیم، موضوعات را بهتر تحلیل کنیم و درباره مسائل با استقلال فکری بیشتری به قضاوت برسیم. کسی که مطالعه می‌کند، به‌تدریج می‌تواند در اخلاق، رفتار و نگرش خود نیز تغییر ایجاد کند و به جایگاه بالاتری از نظر فکری و انسانی برسد.
رئیس جمهور افزود: البته انتخاب کتاب نیز باید متناسب با شرایط زندگی و مسئولیتی باشد که هر فرد بر عهده دارد. کتاب‌هایی که انسان در دوران جوانی مطالعه می‌کند، با منابعی که در دوران تحصیل دانشگاهی یا هنگام پذیرش یک مسئولیت اجتماعی و مدیریتی به آن نیاز دارد، تفاوت دارند. هر دوره از زندگی پرسش‌ها و نیاز‌های خاص خود را دارد و مطالعه باید بتواند به این نیاز‌ها پاسخ دهد.
وی اظهار کرد: فردی که مسئولیت اداره بخشی از جامعه را می‌پذیرد، باید از خودش سؤال کند که چرا کشور با مشکلات اقتصادی و معیشتی مواجه است و برای برطرف کردن این مسائل چه اقداماتی باید انجام دهد. مسئولیت‌پذیری به این معنا نیست که فرد صرفاً در یک جایگاه اداری حضور داشته باشد، بلکه باید برای حل مسائل مردم برنامه و تلاش داشته باشد. مسئولی که دغدغه مردم را نداشته باشد و برای رفع مشکلات آنان اقدامی نکند، حضورش در آن جایگاه نتیجه‌ای نخواهد داشت و در واقع فرصت و عمر خود را از دست داده است.
رئیس جمهور عنوان کرد: ما باید برای حل مشکلات جامعه تلاش کنیم و در این مسیر از تجربه‌های تاریخی و عملکرد کسانی که پیش از ما با مسائل مشابه روبه‌رو بوده‌اند، بهره بگیریم. لازم است بررسی کنیم گذشتگان چگونه با مشکلات مواجه شدند، چه راه‌هایی را برای عبور از شرایط دشوار انتخاب کردند و کدام تجربه‌ها توانسته است به حل مسائل کمک کند. شناخت این تجربه‌ها می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های امروز ما مؤثر باشد.
وی در ادامه افزود: هدف اصلی حکومت نیز باید فراهم کردن شرایطی باشد که مردم بتوانند با عدالت، عزت، کرامت و سربلندی زندگی کنند. آنچه در آموزه‌های قرآن کریم مورد تأکید قرار گرفته، این است که انسان‌ها باید در جامعه از جایگاه شایسته‌ای برخوردار باشند و زندگی آنان با احترام و عزت همراه باشد. ما نیز باید تلاش کنیم چنین شرایطی را برای مردم فراهم کنیم.
کتاب فقط برای انباشت اطلاعات نیست!
پزشکیان تصریح کرد: نکته مهم این است که کتاب فقط برای خواندن و انباشتن اطلاعات در ذهن نیست. باید آنچه را می‌خوانیم در رفتار و زندگی خود به کار ببندیم. اگر کتابی مطالعه می‌کنیم، باید ببینیم چه درسی برای ما دارد و چگونه می‌توانیم از آموزه‌های آن در اصلاح عملکرد خود استفاده کنیم. ارزش مطالعه زمانی آشکار می‌شود که آموخته‌های ما در زندگی واقعی اثر بگذارد.
وی افزود: همین موضوع درباره آموزه‌های دینی نیز صدق می‌کند. قرآن کریم صرفاً برای قرائت کردن نازل نشده است، بلکه کلمه‌به‌کلمه آن برای زندگی انسان پیام و درس دارد. نمی‌توان نماز خواند، اما در همان حال دروغ گفت، به دیگران تهمت زد یا به آنان دشنام داد. میان باور‌های دینی و رفتار اجتماعی ما باید هماهنگی وجود داشته باشد. اگر خود را پیرو آموزه‌های دینی می‌دانیم، باید آثار این باور‌ها در برخورد و رفتارمان با دیگران دیده شود. سوره حمد با نام خداوند بخشنده و مهربان آغاز می‌شود. بنابراین، کسی که در مسیر دین حرکت می‌کند باید اهل مهربانی، رحمت و گذشت باشد. نمی‌توان از یک سو نام خداوند رحمان و رحیم را بر زبان آورد و از سوی دیگر در رفتار خود کینه، نفرت، دشمنی و دشنام را ترویج کرد. این نوع رفتار با شأن و جایگاه جامعه اسلامی سازگاری ندارد.
رئیس جمهور گفت: شاهنامه نیز در کنار ارزش‌های ادبی و تاریخی، سرشار از آموزه‌های اخلاقی است. این اثر با استفاده از شعر و داستان، مفاهیم بزرگی را درباره زندگی و رفتار انسان‌ها بیان می‌کند. در روایت‌های آن، تقابل میان انسان‌های شریف، اصلاحگر و اهل تلاش با نیرو‌هایی که نماینده خشونت، خودخواهی و ویرانگری هستند، به تصویر کشیده شده است. این داستان‌ها به ما یادآوری می‌کنند که باید در برابر منیت، خشونت و رفتار‌های نادرست ایستادگی کنیم و برای اصلاح خود و جامعه تلاش داشته باشیم.
وی افزود: شما کتابداران، نویسندگان، ناشران و همه کسانی که در حوزه کتاب و ترویج فرهنگ مطالعه فعالیت می‌کنید، این توانایی را دارید که بر سرنوشت نسل‌های آینده اثر بگذارید. تلاش شما می‌تواند نگرش و رفتار نسل‌ها را تغییر دهد و مسیر حرکت جامعه را متحول کند. باید باور داشته باشیم که توانایی رسیدن به جایگاه‌هایی بسیار بالاتر از شرایط فعلی را داریم و نباید به وضعیت موجود قانع باشیم.
پزشکیان عنوان کرد: هر یک از ما، فارغ از اینکه در چه جایگاهی قرار داریم، می‌توانیم در ایجاد تغییر نقش داشته باشیم. مدیران، مسئولان، دانش‌آموزان، دانشجویان و همه شهروندان این ظرفیت را دارند که با بهره‌گیری از کتاب و تجربه‌های ارزشمند دیگران، شرایط زندگی خود و اطرافیانشان را بهبود ببخشند. باید تلاش کنیم برای خودمان، خانواده‌هایمان، معلمان، شهروندان و جامعه، عزت و سربلندی به ارمغان بیاوریم.
وی گفت: امیدوارم برگزاری هفته کتاب فرصتی فراهم کند تا بیش از گذشته به اصلاح رفتار و عملکرد خود توجه کنیم و بتوانیم با شناخت نیاز‌های مخاطبان مختلف، تجربه‌های ارزشمند و مفیدی را در اختیار آنان قرار دهیم. اگر فعالیت‌های فرهنگی متناسب با شرایط جامعه و نیاز‌های گروه‌های مختلف انجام شود، می‌تواند در رشد و توسعه کشور نقش مؤثری داشته باشد.
رئیس جمهور عنوان کرد: در این فرصت لازم می‌دانم از همه کتابداران و فعالان حوزه ترویج کتابخوانی، به‌ویژه افرادی که برای رساندن کتاب و گسترش فرهنگ مطالعه به شهر‌ها و روستا‌های مختلف سفر می‌کنند، قدردانی کنم. از کسانی که سختی راه را می‌پذیرند، روستا به روستا و شهر به شهر حرکت می‌کنند، در کنار کودکان می‌نشینند، به آنان کتاب‌خواندن آموزش می‌دهند، قصه می‌گویند و تجربه‌های خود را منتقل می‌کنند، صمیمانه تشکر می‌کنم. این اقدامات بسیار ارزشمند است و نباید اهمیت آن را نادیده گرفت.
پزشکیان: استانداران ومدیران این کتاب رابخوانند
پزشکیان افزود: در همین زمینه، توصیه می‌کنم استانداران و مدیران کشور کتاب «برخاستن از فقر» را مطالعه کنند. این کتاب می‌تواند به ما کمک کند با تجربه کشور‌هایی آشنا شویم که در گذشته با فقر و عقب‌ماندگی مواجه بودند، اما توانستند در فاصله چهار یا پنج دهه مسیر خود را تغییر دهند و به قدرت‌های بزرگ منطقه‌ای تبدیل شوند. باید بررسی کنیم این کشور‌ها چه مسیری را طی کردند، چه تصمیم‌هایی گرفتند و چگونه توانستند از شرایط دشوار گذشته عبور کنند.
وی در پایان گفت: امیدوارم همه در کنار یکدیگر قرار بگیریم و با همدلی و همکاری، زمینه عبور کشور از مشکلات را فراهم کنیم تا مردم بتوانند به عزت، کرامت و سربلندی‌ای دست پیدا کنند که دین و مذهب ما نیز بر آن تأکید دارد. نباید فراموش کنیم که مسئولیت ما در هر جایگاهی که قرار گرفته‌ایم، خدمت به مردم است. ما برای مردم هستیم و باید خود را خدمتگزار آنان بدانیم. تمام تلاش‌ها و برنامه‌های ما باید در نهایت به بهبود زندگی مردم و فراهم شدن شرایطی برای برخورداری آنان از عزت و سربلندی منجر شود.»
انتهای پیام/
