یک استادیار دانشگاه آزاد اسلامی در گفتوگو با آناتک:
حجت الاسلام کاشانی در جلسه سوم «مبانی فاطمیه»:
در گفت وگو با آنا مطرح شد
از سعدی تا استوری؛ چه چیزی غزل را امروزی می‌کند؟
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، امیرعلی سلیمانی در آغاز نشست به وقفه در برگزاری نشست ادبی «منظومه» در ایام جنگ اشاره کرد و گفت: انتظار برای بازگشت کامل شرایط به وضعیت عادی می‌توانست ازسرگیری جلسات را برای مدتی طولانی به تعویق بیندازد. او با اشاره به ازسرگیری تدریجی فعالیت ناشران، بر تداوم نیاز مخاطبان به شعر، کتاب و فرصت گفتوگو درباره ادبیات تأکید کرد.
در ادامه، گفتوگو به رابطه شاعر با ناشر و دسترسی مخاطبان به کتاب رسید. همکاری مستمر با یک ناشر می‌تواند پیدا کردن مجموعه آثار یک شاعر را برای خواننده آسان‌تر کند. در عین حال، با اشاره به تجربه دشواری دسترسی به برخی کتاب‌های شعر در کرمانشاه، مسئله توزیع آثار در استانها نیز مطرح شد.
چه چیزی غزل را امروزی می‌کند؟
سلیمانی با اشاره به پیوند غزل با سنت ادبی و چارچوب‌های این قالب، از سامانی پرسید غزل با چه ویژگی‌هایی می‌تواند با زندگی مخاطب امروز پیوند برقرار کند.
سامانی در پاسخ، ابتدا معنای «شعر امروز» را به پرسش گرفت. او گفت پرداختن به مسائل روز یکی از معیار‌های امروزی‌بودن شعر است و نحوه ارتباط مخاطب با اثر نیز در این بحث اهمیت دارد. به گفته او، وقتی خواننده‌ای بیتی عاشقانه را برای کسی می‌فرستد، شعری را برای بیان حال خود منتشر می‌کند یا به سراغ خرید کتاب شاعری می‌رود، آن شعر در زندگی امروز او حضور پیدا کرده است.
سامانی از تعبیر «شعر روزنامه‌ای» برای شعری استفاده کرد که به رویداد‌های روز واکنش نشان می‌دهد. او برای این نوع شعر نیز جایگاه قائل بود و یادآور شد که شاعران در بیان موضوعات مختلف توانایی‌های متفاوتی دارند. شاعری ممکن است در سرودن شعر عاشقانه تواناتر باشد و دیگری در شعر سیاسی یا آیینی.
نوآوری، زیبایی و باورپذیری شعر
سامانی در بخش دیگری از گفتوگو میان تازگی و ارزش زیبایی‌شناختی اثر تمایز گذاشت. به گفته او، یک تجربه تازه می‌تواند توجه مخاطب را جلب کند، اما ارزش هنری آن به حاصل کار شاعر بستگی دارد. او همچنین به اهمیت باورپذیری موقعیت در شعر اشاره کرد. در یک غزل عاشقانه، آنچه خواننده را درگیر می‌کند، دقت شاعر در کشف و بازآفرینی لحظه‌ای میان دو نفر است، چه این لحظه در ایستگاه مترو بگذرد و چه در بیشه‌ای دور از شهر.
سلیمانی نیز با اشاره به شعر سعدی و حسین منزوی، از امکان ارتباط مخاطب امروز با شعری گفت که به سنت زبانی و ادبی پیوند دارد. او شعر منزوی را نمونه‌ای دانست که در عین بهره‌گیری از الگو‌های زبانی کهن، همچنان برای خواننده امروز خواندنی است. سلیمانی همچنین با اشاره به برخی آثار دوره مشروطه، گفت شتاب در واکنش به وقایع روز گاه به ضعف در پرداخت ادبی شعر انجامیده است. او دقت در زبان و معنا و توجه به چگونگی دریافت شعر از سوی مخاطب را از مسئولیت‌های شاعر دانست.
غزل از شعر نیمایی و سپید چه آموخته است؟
در بخش پایانی نشست، سلیمانی از سامانی پیرامون جایگاه شعر آزاد و سپید و نقش آنها در جذب مخاطب پرسید. سامانی با اشاره به تجربه شخصی‌اش در خواندن شعر، از تأثیر آثار فروغ فرخزاد بر خود در سال‌های نوجوانی گفت و بر سهم نیما یوشیج، مهدی اخوان ثالث، فروغ فرخزاد و احمد شاملو در ادبیات فارسی تأکید کرد.
سامانی بیان کرد: سرودن شعر سپیدِ اثرگذار دشوار است، زیرا شاعر باید بدون تکیه بر وزن عروضی، موسیقی و انسجام شعر را به شیوه‌ای دیگر پدید آورد. به باور او، تجربه‌های موفق شعر نیمایی و سپید به غزل هم راه یافته‌اند و بخشی از ظرفیت غزل برای ادامه حیاتش از همین توانایی در جذب تجربه‌های تازه می‌آید.
در پایان گفتوگو، ایجاز، موسیقی وزن و قافیه و انعطاف غزل در پرداختن به موضوعات عاشقانه، اجتماعی، سیاسی و آیینی، از جمله دلایل ماندگاری این قالب عنوان شد. در ادامه سامانی به شعرخوانی برای حاضران پرداخت و در ادامه شاعران حاضر نیز به شعرخوانی پرداختند.
نشست ادبی منظومه دورهمی شاعرانه باغ کتاب تهران عصر‌های شنبه به صورت منظم در باغ کتاب تهران برکزار میشود.
انتهای پیام/
