به بهانه درگذشت پیشکسوت تئاتر کشور ؛
یک استاد دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران در گفتوگو با آناتک بررسی کرد
از پیشرفتهای پزشکی تا مرجعیت علمی منطقه؛ نقشه راه ایران برای توسعه علوم پایه و فناوری سلامت
علیرضا خوشدل، رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد، در گفتوگو با خبرنگار گروه جامعه آنا، درباره برنامه‌های تقویت علوم پایه پزشکی و پیوند آن با مسائل واقعی نظام سلامت اظهار کرد: در سال‌های اخیر، میزان استقبال و فعالیت در حوزه علوم پایه با کاهش‌هایی مواجه شده است. این حوزه برای فعالیت مؤثر دانشمندان و پژوهشگران به زیرساخت‌های مناسب نیاز دارد و افرادی که در این زمینه فعالیت می‌کنند باید مورد حمایت و توجه قرار گیرند.
وی افزود: در بسیاری از کشور‌های دنیا، دانشجویان علوم پایه نقش مهمی در پیشبرد حوزه‌های تحقیقاتی دارند؛ اما در کشور ما استقبال از این رشته‌ها در دانشگاه‌ها کاهش پیدا کرده است. به نظر می‌رسد در این شرایط، علاوه بر حمایت بیشتر از پژوهشگران، باید برای ایجاد همکاری‌های گسترده‌تر میان گروه‌های علمی برنامه‌ریزی کنیم.
شبکه‌سازی علمی؛ راهکار تقویت زیرساخت‌های علوم پایه
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد با تأکید بر ضرورت ایجاد شبکه‌های علمی میان پژوهشگران گفت: با توجه به تعداد قابل توجه افرادی که در حوزه علوم پایه فعالیت می‌کنند، ایجاد شبکه‌هایی میان رشته‌های مختلف بسیار ضروری است. این شبکه‌ها می‌توانند زمینه اشتراک‌گذاری زیرساخت‌ها و امکانات را فراهم کنند و به پژوهشگران اجازه دهند برای پیشبرد علم به‌صورت مشترک فعالیت کنند.
خوشدل ادامه داد: این همکاری باید هم میان رشته‌های هم‌نام و هم میان رشته‌های متفاوت، اما مرتبط شکل بگیرد. هر اندازه ارتباط میان پژوهشگران و گروه‌های علمی بیشتر شود، امکان توسعه تحقیقات بین‌رشته‌ای، چندرشته‌ای و فرارشته‌ای نیز افزایش پیدا می‌کند.
وی با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به علوم پایه پزشکی افزود: باید رویکرد همگرایی در این حوزه تقویت شود؛ به این معنا که نتایج تحقیقات علوم پایه در نهایت به تغییر وضعیت سلامت بیماران منجر شود. پژوهش باید بتواند به تولید داروی بهتر، ارائه روش درمانی مؤثرتر، بهبود کیفیت زندگی بیماران و پیشگیری مناسب‌تر از بیماری‌ها کمک کند.
پژوهش‌های ترجمانی؛ حلقه اتصال علوم پایه به سلامت بیماران
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد با تأکید بر اهمیت پژوهش‌های ترجمانی اظهار کرد: اگر جامعه بیماران بتواند از منافع تحقیقات علوم پایه به‌صورت عملی بهره‌مند شود، این حوزه نیز متناسب با نیاز‌های واقعی نظام سلامت توسعه پیدا می‌کند. به همین دلیل، توسعه پزشکی ترجمانی اهمیت زیادی دارد.
خوشدل افزود: کشور ظرفیت‌های مناسبی در علوم پایه دارد، اما بخش زیادی از این ظرفیت‌ها به‌صورت جداگانه و پراکنده فعالیت می‌کنند. هر میزان همکاری میان این مجموعه‌ها افزایش پیدا کند، امکان انجام پژوهش‌های مشترک و دستیابی به نتایج کاربردی نیز بیشتر خواهد شد.
ظرفیت ایران برای تبدیل شدن به قطب آموزش و درمان پزشکی منطقه
وی در پاسخ به پرسشی درباره حوزه‌های مستعد دستیابی ایران به مرجعیت علمی منطقه‌ای و جهانی گفت: پزشکی کشور در بسیاری از زمینه‌ها پیشرفت کرده است. در حوزه‌های بالینی، اعمال جراحی پیشرفته و مراقبت‌های سلامت، خدماتی در کشور ارائه می‌شود که می‌تواند ایران را به مبدأ مناسبی برای کشور‌های اطراف و منطقه تبدیل کند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد با اشاره به ظرفیت آموزشی کشور افزود: ایران از توانمندی‌های لازم برای آموزش نیروهای تخصصی برخوردار است و اگر به‌عنوان قطب منطقه‌ای پزشکی مدرن مورد توجه کشور‌های مختلف قرار گیرد و تسهیلات لازم برای حضور فراگیران فراهم شود، می‌توان آموزش پزشکی را در قالب دوره‌های کوتاه‌مدت و تکمیلی توسعه داد.
خوشدل ادامه داد: در چنین شرایطی، علاوه بر آموزش، امکان هدایت و مدیریت پژوهش‌های مرتبط نیز فراهم می‌شود. کشور‌هایی که در برخی حوزه‌های سلامت از نظر علمی و فنی عقب‌تر هستند، می‌توانند با استفاده از تجربه و پیشرفتهای پزشکی ایران، ظرفیت‌های جدیدی برای حل مسائل سلامت خود ایجاد کنند.
پیوند اعضا، انکولوژی و جراحی مغز و اعصاب از ظرفیت‌های برجسته ایران
وی با اشاره به برخی حوزه‌های پیشرفته پزشکی در کشور اظهار کرد: در زمینه پیوند اعضا اقدامات بسیار خوبی در ایران انجام شده است. پیوند کلیه، کبد و لوزالمعده و همچنین برخی دیگر از اعمال جراحی پیوند که در سطح جهان کمتر انجام می‌شوند، از جمله زمینه‌هایی هستند که متخصصان ایرانی در آنها تجربه و توانمندی قابل توجهی به دست آورده‌اند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد افزود: در حوزه انکولوژی نیز درمان‌های پیشرفتهای در کشور انجام می‌شود و در صورت نبود محدودیت‌های دارویی، متخصصان ایرانی توانایی ارائه خدمات درمانی در سطح مناسبی را دارند.
خوشدل با اشاره به توانمندی کشور در حوزه بیماری‌های عفونی گفت: ایران در زمینه بیماری‌های عفونی نیز از ظرفیت‌های علمی و درمانی خوبی برخوردار است. همچنین در حوزه جراحی مغز و اعصاب، به دلیل تجربه پزشکان کشور در مواجهه با موارد متعدد و شرایط خاص، از جمله حوادث طبیعی، دانش و تجربه ارزشمندی شکل گرفته است.
وی فناوری‌های پزشکی و سلول‌های بنیادی را از دیگر زمینه‌های دارای ظرفیت برای دستیابی به مرجعیت علمی دانست و تأکید کرد: این حوزه‌ها می‌توانند در کنار توانمندی‌های بالینی کشور، زمینه توسعه همکاری‌های علمی و آموزشی با کشور‌های منطقه را فراهم کنند.
بار بیماری‌ها باید مبنای سیاست‌گذاری آموزشی و پژوهشی باشد
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد در پاسخ به پرسشی درباره مسائل مهم و حل‌نشده نظام سلامت و اولویت‌های پژوهشی کشور اظهار کرد: آموزش، پژوهش و فناوری باید متناسب با بار بیماری‌ها در کشور جهت‌دهی شوند. به عبارت دیگر، دانشگاه‌ها و مراکز علمی باید نیاز‌های واقعی نظام سلامت را در اولویت برنامه‌های خود قرار دهند.
خوشدل افزود: بیماری‌هایی که بیشترین بار را بر نظام سلامت تحمیل می‌کنند، باید محور فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی، درمانی و فناورانه باشند. در این میان، بیماری‌هایی مانند سرطان‌ها و بیماری‌های مزمن قلبی از اهمیت زیادی برخوردارند.
وی ادامه داد: پس از سال‌های همه‌گیری کرونا، اهمیت بیماری‌های عفونی نیز بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. بنابراین، مجموعه نظام سلامت، اعم از بخش درمان، پژوهش، آموزش و فناوری، باید متناسب با بار اصلی بیماری‌ها در کشور برنامه‌ریزی کند.
توسعه مراکز تحقیقاتی و مراقبت ۳۶۰ درجه در دانشگاه علوم پزشکی آزاد
خوشدل درباره اقدامات دانشگاه علوم پزشکی آزاد در این زمینه گفت: در دانشگاه علوم پزشکی آزاد تهران نیز تلاش شده است ظرفیت‌های حوزه علوم پایه توسعه پیدا کند و مراکز تحقیقاتی دانشگاه تقویت شوند. این مجموعه در حوزه علوم پایه و فعالیت‌های پژوهشی از موقعیت مناسبی برخوردار است و توسعه توانمندی‌های بالینی نیز از مسیر‌های مورد توجه دانشگاه به شمار می‌رود.
وی با اشاره به رویکرد دانشگاه در ارائه خدمات سلامت افزود: یکی از برنامه‌های ما توسعه مراقبت ۳۶۰ درجه از بیماران است؛ به این معنا که مراقبت سلامت نباید صرفاً با مراجعه بیمار به بیمارستان آغاز شود و با خروج او از بیمارستان پایان پیدا کند. بلکه باید مجموعه‌ای از خدمات مرتبط با سلامت فرد در مراحل مختلف زندگی و در بخش‌های گوناگون نظام سلامت به یکدیگر متصل شوند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد ادامه داد: این رویکرد باید در حوزه‌هایی مانند دندانپزشکی، داروسازی، پرستاری و مامایی نیز مورد توجه قرار گیرد. برای مثال، در حوزه مامایی، خدمات دانشگاه نباید از مراقبت مادران باردار جدا باشد.
مشارکت دانشجویان مامایی در مراقبت از مادران باردار
خوشدل با تشریح یکی از برنامه‌های دانشگاه در حوزه مامایی گفت: در دانشگاه، طرحی به‌صورت آزمایشی در نظر گرفته شده است که در صورت فراهم بودن شرایط و موفقیت آن، قابلیت گسترش خواهد داشت. در این طرح، دانشجویان مامایی در فرایند مراقبت از مادران باردار مشارکت می‌کنند و زیر نظر مربیان و استادان خود، خدمات و مراقبت‌های مرتبط را ارائه می‌دهند.
وی افزود: این مراقبت‌ها می‌تواند در طول دوران بارداری، مراحل زایمان و پس از تولد فرزند ادامه پیدا کند و گروه‌های دانشجویی و آموزشی در چارچوب نظارت تخصصی، در حمایت و مدیریت مراقبت‌های سلامت مادر و کودک نقش داشته باشند.
اتصال علوم پایه به صنعت از مسیر مراکز نوآوری و پارک‌های علم و فناوری
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد در پاسخ به پرسشی درباره سازوکار تبدیل پژوهش‌های پزشکی به محصول، فناوری، دارو یا روش درمانی قابل استفاده اظهار کرد: حوزه فناوری سلامت بخش‌های مختلفی دارد. بخشی از آن به صنعت خدمات سلامت، مانند خدمات بیمارستانی و درمانگاهی، مربوط می‌شود؛ بخشی دیگر به تولید دارو و بخش دیگری نیز به ساخت تجهیزات پزشکی اختصاص دارد.
خوشدل افزود: دانشگاه باید بتواند میان ظرفیت‌های علمی و پژوهشی خود و این بخش‌های صنعتی ارتباط مؤثری برقرار کند. در دانشگاه علوم پزشکی آزاد نیز توسعه فعالیت‌های فناورانه در حوزه‌های مختلف سلامت مورد توجه قرار گرفته است.
وی با اشاره به ایجاد مراکز نوآوری و پارک‌های علم و فناوری گفت: خوشبختانه با افتتاح مراکز نوآوری، از جمله مرکز نوآوری سلامت سیمرغ، و ایجاد پارک‌های علم و فناوری، زمینه اتصال علوم پایه به صنعت فراهم شده است. این مراکز با مجموعه‌های صنعتی مختلف ارتباط دارند و می‌توانند به انتقال دستاوردهای پژوهشی به عرصه تولید و فناوری کمک کنند.
رئیس دانشگاه علوم پزشکی آزاد ادامه داد: در حوزه خدمات درمانی نیز دانشگاه علاوه بر بیمارستان‌های خود، با مراکز درمانی دیگر ارتباطاتی دارد و تلاش می‌کند از این ظرفیت‌ها برای توسعه سطح سلامت مردم استفاده کند. تقویت ارتباط میان دانشگاه، مراکز درمانی و صنعت می‌تواند مسیر تبدیل ایده‌های علمی به خدمات و محصولات قابل استفاده را هموارتر کند.
انتهای پیام/
