روز چهارم جشنواره مقاومت زیر ذره‌بین تجربه‌ها و حاشیه‌ها
سرنخ بدهید، داستان را لو ندهید/ پوستر تجاری می‌تواند هنری باشد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا محمد تقی‌پور در کلاس انتقال تجربه این رویداد با موضوع طراحی پوستر فیلم، درباره جایگاه و کارکرد پوستر در دنیای امروز اظهار داشت: ما در شرایطی زندگی می‌کنیم که هر روز هزاران تصویر می‌بینیم و تبلیغات مختلف برای جلب توجه ما با یکدیگر رقابت می‌کنند. در چنین فضایی، حتی متوقف کردن نگاه مخاطب برای چند ثانیه هم کار دشواری است. پوستر باید بتواند نگاه مخاطب را متوقف کند، اما این به‌تنهایی کافی نیست؛ بلکه باید ذهن او را نیز درگیر کند، پرسشی در ذهنش به وجود بیاورد یا احساسی را برانگیزد.
وی افزود: یک فیلم برای انتقال پیام خود حدود دو ساعت فرصت دارد تا شخصیت‌پردازی کند، فضا بسازد، تعلیق ایجاد کند و داستان را به نقطه اوج و پایان برساند، اما طراح پوستر تنها یک قاب در اختیار دارد. بنابراین باید عصاره فیلم را در همان یک تصویر جای دهد؛ تصویری که هم با مخاطب ارتباط برقرار کند، هم تأثیرگذار باشد و هم در نهایت واکنشی از او بگیرد. این واکنش در پوستر فیلم می‌تواند تماشای اثر یا خرید بلیت باشد.
تقی‌پور با تأکید بر اینکه نباید هیچ پروژه‌ای را کوچک شمرد، گفت: هیچ‌وقت نمی‌دانید کاری که انجام می‌دهید چه مسیری را طی می‌کند و چه کسانی آن را می‌بینند. ممکن است پوستری برای یک فیلم کوتاه دانشجویی یا اثری با بودجه محدود طراحی کنید، اما همان کار در جشنواره‌های داخلی و خارجی دیده شود یا عوامل آن در پروژه‌های بعدی با تهیه‌کنندگان معتبر همکاری کنند. در چنین شرایطی، نخستین نامی که به‌عنوان طراح پوستر به ذهنشان می‌رسد، شما خواهید بود.
این طراح سینما ادامه داد: هر پروژه بخشی از اعتبار حرفه‌ای شما را می‌سازد. در ابتدای مسیر کاری باید تلاش کنید رزومه خود را تقویت کنید و به‌جای درگیر شدن با دستمزد یا شرایط پروژه، روی کیفیت کار تمرکز داشته باشید. پروژه‌های کوچک حتی می‌توانند فرصت بیشتری برای خلاقیت فراهم کنند؛ چراکه در آثار بزرگ‌تر معمولاً محدودیت‌ها و اعمال نظرهای بیشتری وجود دارد و ممکن است نتوانید ایده‌ها یا تکنیک‌های مورد نظرتان را اجرا کنید.
وی با اشاره به تجربه طراحی پوستر فیلم «فسیل» تصریح کرد: گاهی تصور می‌شود پوستر تجاری الزاماً اثری ساده و فاقد ایده است، در حالی که می‌توان اثری طراحی کرد که هم از نظر هنری ارزشمند باشد و هم وظیفه تبلیغاتی خود را انجام دهد. برای طراحی پوستر «فسیل» زمان گذاشتم و روی ایده آن عمیق شدم. تصور نمی‌کردم پوستر یک فیلم کمدی بتواند در جشنواره فیلم فجر مورد توجه قرار بگیرد، اما این اتفاق افتاد. این تجربه نشان می‌دهد که نباید از ابتدا برای پروژه‌ها محدودیت ذهنی قائل شویم.
تقی‌پور درباره مسیر ایده‌پردازی در طراحی پوستر گفت: چیزی که توجه مخاطب را جلب می‌کند، معمولاً شکستن عادت‌هاست. ما در زندگی روزمره به دیدن بسیاری از اتفاقات در شکل طبیعی و همیشگی آن‌ها عادت کرده‌ایم؛ بنابراین وقتی تصویری برخلاف انتظار و عادت ما باشد، بیشتر مورد توجه قرار می‌گیرد. ایده‌پردازی باید عمیق باشد و رسیدن به یک ایده تأثیرگذار معمولاً به سادگی اتفاق نمی‌افتد.
وی با اشاره به مسیرهای مختلف رسیدن به ایده افزود: بعضی افراد از طریق تحلیل یک موضوع و رسیدن به هسته اصلی آن ایده‌پردازی می‌کنند، برخی با تداعی مفاهیم و نشانه‌ها به نتیجه می‌رسند و گروهی نیز از مشاهده و جست‌وجوی تصویری، بازی با کلمات، ضرب‌المثل‌ها و تجربه کردن استفاده می‌کنند. حتی پرسیدن سؤال‌هایی مانند اینکه اگر فیلم قرار بود به یک شیء تبدیل شود، چه چیزی بود یا اگر تمام داستان را در یک قاب خلاصه کنیم، آن تصویر چه خواهد بود، می‌تواند به شکل‌گیری ایده کمک کند.
این طراح پوستر با بیان اینکه استعداد و تلاش هر دو در ایده‌پردازی نقش دارند، خاطرنشان کرد: بخشی از توانایی ایده‌پردازی به استعداد و بخشی به تلاش و تمرین مربوط است. هر فرد باید مسیر متناسب با روحیات و شرایط ذهنی خودش را پیدا کند. اگر قلق شخصی خود را در ایده‌پردازی بشناسید، برای هر پروژه مجبور نیستید تمام مسیر را از ابتدا طی کنید. همچنین باید ذهن خود را آزاد بگذارید و به ایده‌پردازی به چشم یک بازی نگاه کنید؛ هرچه ذهن بسته‌تر و سخت‌گیرتر باشد، رسیدن به ایده دشوارتر می‌شود.
تقی‌پور درباره تأثیر تحصیلات دانشگاهی بر ورود به این حرفه نیز گفت: تحصیلات آکادمیک می‌تواند مفید باشد، اما شرط قطعی موفقیت نیست.
آنچه اهمیت دارد مطالعه، افزایش اطلاعات و تلاش مستمر در زمینه‌ای است که انتخاب کرده‌اید. نباید خودتان را با این تصور درگیر کنید که حتماً باید مسیر تحصیلی مشخصی را طی کرده باشید تا بتوانید در این حرفه موفق شوید.
وی در پاسخ به پرسشی درباره چگونگی جلوگیری از لو رفتن داستان فیلم در پوستر توضیح داد: برخی پوسترها تمامیت و مفهوم اصلی فیلم را نمایندگی می‌کنند، برخی دیگر به یکی از ژانرها یا بخش‌های داستان اشاره دارند و گروهی نیز صرفاً از کنار هم قرار گرفتن شخصیت‌ها و عناصر فیلم شکل می‌گیرند. به نظر من، ایده‌ای که بتواند مفهوم اصلی و کلیت فیلم را نمایندگی کند، ارزشمندتر است. یکی از راه‌های تشخیص چنین پوستری این است که نتوان آن را برای فیلم دیگری استفاده کرد.
او با اشاره به پوستر فیلم «پیشمرگ» گفت: در این پوستر از نشانه‌هایی استفاده شده که در خود فیلم وجود دارند. شخصیت اصلی داستان تنها یک‌بار فردی را در میان شلوغی‌ها در حال روشن کردن سیگار با فندک زیپو دیده است. ترکیب این نشانه با اتفاقات فیلم به شکل‌گیری ایده پوستر کمک کرد. مخاطب با دیدن آن به فکر فرو می‌رود، احتمالاتی را در ذهن خود مرور می‌کند و به کشفی می‌رسد، بدون اینکه لزوماً داستان فیلم برایش لو برود. هدف این است که سرنخی به مخاطب بدهیم و ذهن او را درگیر کنیم.
تقی‌پور در ادامه با اشاره به پوستر فیلم «۲۳ نفر» اظهار داشت: در این اثر تلاش شد مفهوم اصلی داستان، یعنی اسارت ۲۳ نوجوان و فشارهایی که برای استفاده تبلیغاتی از آن‌ها تحمل کردند، در یک تصویر بازتاب پیدا کند. در واقع، بدون آنکه داستان فیلم به‌طور کامل روایت شود، می‌توان مفهوم اصلی آن را از طریق تصویر به مخاطب منتقل کرد.
وی درباره پوسترهای مینیمال و تجاری نیز گفت: این دو الزاماً در مقابل یکدیگر قرار ندارند. طراح باید بتواند میان هویت هنری اثر و نیازهای تبلیغاتی آن تعادل برقرار کند. در یک پوستر تجاری، ممکن است دیده شدن بازیگر، ترکیب‌بندی مستقیم، رنگ و جذابیت بصری اهمیت بیشتری داشته باشد، اما همچنان می‌توان برای آن ایده‌ای خلاقانه در نظر گرفت. پوستر باید متناسب با ژانر و مخاطب فیلم طراحی شود.
این طراح سینما درباره تعداد پوسترهای یک فیلم و زمان طراحی آن‌ها بیان کرد: تعداد پوسترها قانون مشخصی ندارد و به بودجه، برنامه تبلیغاتی و نیازهای مسیر اکران بستگی دارد. گاهی یک فیلم در مراحل مختلف اکران به پوسترهای متفاوتی نیاز دارد و گاهی از تیزر، عکس‌نوشت یا دیگر ابزارهای تبلیغاتی استفاده می‌شود. تصمیم‌گیری درباره این موضوع باید بخشی از یک برنامه تبلیغاتی منسجم باشد.
تقی‌پور در پایان با اشاره به تعامل طراح پوستر با تهیه‌کننده و کارگردان گفت: طراح در مسیر کار باید میان هویت فیلم، نیازهای پخش‌کننده، سلیقه تهیه‌کننده و کارگردان، محدودیت‌های متریال و انتظارات مخاطب تعادل برقرار کند. مخاطب معمولاً خروجی نهایی را می‌بیند و اگر کار خوب باشد، موفقیت را به مجموعه عوامل نسبت می‌دهد، اما اگر نتیجه ضعیف باشد، طراح در معرض قضاوت مستقیم قرار می‌گیرد؛ در حالی که عوامل مختلفی در شکل‌گیری خروجی نهایی تأثیرگذارند.
انتهای پیام/
