یادداشت؛
مخبر دزفولی: بازگشت مفاهیم اخلاقی و تمدنی به نظام آموزشی ضروری است/ صالحی: تربیت اخلاقی در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه‌ای داشته است
به گزارش خبرگزاری آنا، آیین افتتاح انجمن تکریم مفاخر تعلیم و تربیت و نکوداشت یاد و خاطره شهید کمال خرازی و زنده‌یاد عباس صدری، با حضور محمدرضا مخبر دزفولی رئیس فرهنگستان علوم، علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، علی‌اکبر صالحی، رئیس بنیاد ایران‌شناسی و محسن حاجی میرزایی رئیس دفتر رئیس جمهور و جمعی از مسئولان و شخصیت‌های فرهنگی، در فرهنگستان علوم برگزار شد.
محمدرضا مخبر دزفولی، رئیس فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، با اشاره به اهمیت آموزش‌وپرورش در پیشرفت کشور اظهار داشت: بسیار خوشحالم که فرهنگستان علوم میزبان جمعی از اندیشه‌ورزان و خانواده تعلیم و تربیت است. امیدوارم در فرصت‌های دیگر نیز بتوانیم درباره مسائل این حوزه همفکری و گفت‌وگوهای بیشتری داشته باشیم.
وی با اشاره به ضرورت حفظ انسجام ملی و تقویت همدلی در جامعه افزود: باید آموزه‌های بزرگ فرهنگی و تمدنی خود را قدر بدانیم، یکدیگر را دوست داشته باشیم و برای داشتن ایرانی مقتدر تلاش کنیم. همچنین باید برای کشور، انسجام ملی و سربلندی ایران دعا کنیم.
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به مطالعات تطبیقی خود درباره نظام‌های تعلیم و تربیت در کشورهای اروپایی تصریح کرد: چند سال پیش در همکاری با جمعی از دوستان، مطالعه‌ای درباره نظام تعلیم و تربیت یکی از کشورهای اروپایی انجام دادیم. در این مطالعه مشاهده کردم که نزدیک به ۳۰ موضوع تربیتی، از جمله نظم، امانت‌داری، وفای به عهد، راستگویی و احترام به پدر و مادر، در برنامه‌های آموزشی مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس فرهنگستان علوم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش دکتر خرازی در توسعه علوم شناختی کشور اظهار داشت: سال‌ها با دکتر خرازی ارتباط و همکاری صمیمانه داشتیم. شکل‌گیری ستاد علوم شناختی نیز در دوره مسئولیت بنده دنبال شد.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب درباره توسعه فناوری‌های راهبردی افزود: در دهه ۱۳۸۰، موضوعاتی همچون نانو، زیست‌فناوری، فناوری اطلاعات و علوم شناختی از محورهای مهم علمی کشور بودند. رهبر شهید انقلاب در دیدارهای مختلف، پیگیر وضعیت علوم شناختی بودند و بارها درباره روند پیشرفت آن سؤال می‌کردند.
مخبر دزفولی ادامه داد: در یکی از دیدارها تأکید کردند که دکتر خرازی مسئولیت این موضوع را برعهده بگیرد. پس از گفت‌وگو با ایشان، مسئولیت ستاد علوم شناختی را پذیرفتند. در دیدار دیگری نیز رهبر شهید انقلاب بر ضرورت همکاری و پشتیبانی از این مجموعه تأکید کردند و در ادامه، با پیگیری‌های انجام‌شده، ردیف بودجه مستقلی برای علوم شناختی در سازمان برنامه و بودجه اختصاص یافت که زمینه پیشرفت این حوزه را فراهم کرد.
دکتر صدری؛ چهره‌ای اثرگذار و کمتر شناخته‌شده در تحول آموزش‌وپرورش
مخبر دزفولی در ادامه با تجلیل از مرحوم دکتر صدری، از نقش برجسته وی در تدوین سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش یاد کرد و گفت: لازم می‌دانم به‌صورت ویژه از دکتر صدری نام ببرم. ایشان از دوستان بسیار خوب ما بودند و در تدوین سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش شبانه‌روز تلاش کردند.
وی افزود: بخش قابل توجهی از مطالعات تطبیقی این سند را دکتر صدری انجام دادند. ایشان ذهنی راهبردی داشتند، مسائل روز تعلیم و تربیت را به‌خوبی می‌شناختند و بدون تکلف و با علاقه و دلسوزی فراوان در این مسیر فعالیت می‌کردند.
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به فعالیت‌های علمی و پژوهشی دکتر صدری در عرصه بین‌المللی خاطرنشان کرد: ایشان در حوزه‌های مختلف تعلیم و تربیت، از جمله فعالیت‌های مرتبط با آیسسکو، تلاش‌های فراوانی داشتند، اما متأسفانه آن‌گونه که شایسته بود شناخته نشدند. انتظار می‌رود فعالان حوزه تعلیم و تربیت برای معرفی خدمات و اندیشه‌های ایشان تلاش بیشتری انجام دهند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت قدردانی از سرمایه‌های انسانی کشور گفت: باید هم شخصیت‌های برجسته‌ای را که از میان ما رفته‌اند گرامی بداریم و هم سرمایه‌های علمی و فرهنگی حاضر در کشور را قدر بدانیم و در جایگاه شایسته خود بنشانیم. نسل آینده برای ساختن ایران قوی به شناخت این الگوها و بهره‌گیری از تجربه و اندیشه آنان نیاز دارد.
مخبر دزفولی با بیان اینکه این مفاهیم ریشه در آموزه‌های دینی و تمدنی ما دارند، گفت: ما باید در آموزش این ارزش‌ها پیشگام باشیم؛ البته در این زمینه ضعف‌هایی داریم و نتایج آزمون‌های بین‌المللی تیمز و پرلز نیز نشان می‌دهد که در برخی حوزه‌های آموزشی با عقب‌ماندگی مواجه هستیم.
وی از آغاز فعالیت‌های جدی فرهنگستان علوم در این زمینه خبر داد و افزود: در فرهنگستان علوم، گروه علوم پایه به‌صورت ویژه روی مسائل ریاضیات و علوم کار می‌کند و همکاری‌هایی نیز با مجموعه آموزش‌وپرورش در جریان است.
دانشمندان و مفاخر علمی باید به الگوهای نسل جوان تبدیل شوند
رئیس فرهنگستان علوم با تأکید بر اهمیت معرفی مفاخر علمی و فرهنگی کشور خاطرنشان کرد: مفاخر و شخصیت‌های برجسته علمی، الگوهایی هستند که نشان می‌دهند اگر فردی مسیر علم و تلاش را دنبال کند، می‌تواند به جایگاه‌های بزرگ دست پیدا کند. این شخصیت‌ها چراغ‌های راهنمای جامعه هستند و اگر آنها را به نسل جوان معرفی نکنیم، دانش‌آموز و دانشجوی ما نمی‌داند مسیر پیشرفت را چگونه باید طی کند.
وی با اشاره به تدوین سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش اظهار داشت: در زمان تدوین این سند، حدود ۳۰ تا ۴۰ گروه در حوزه‌های مختلف تعلیم و تربیت فعالیت می‌کردند. یکی از کارهایی که باید با جدیت بیشتری دنبال می‌کردیم، معرفی بخش‌هایی از زندگی و زیست علمی دانشمندان و فرهیختگان کشور در کتاب‌های درسی بود؛ موضوعی که در آن کم‌کاری کردیم.
مخبر دزفولی با اشاره به ضرورت بازشناسی میراث علمی ایران گفت: ما بخشی از تاریخ تمدنی خود را وارد کتاب‌های درسی کرده‌ایم، اما هنوز هم ممکن است بسیاری از نوجوانان و جوانان ما ابن‌سینا، خوارزمی و خیام را به‌درستی نشناسند. در حالی که آثار و دستاوردهای تمدن اسلامی و ایرانی تا قرن‌های هفدهم، هجدهم و نوزدهم در بخشی از مراکز علمی غرب تدریس می‌شده است.
وی تأکید کرد: دوران درخشان تمدن اسلامی و ایرانی، به‌ویژه پیش از رنسانس، باید با برنامه‌ریزی مناسب در نظام آموزشی احیا و به نسل جدید معرفی شود.
نقطه آغاز ایران قوی، آموزش‌وپرورش است
رئیس فرهنگستان علوم با تأکید بر اینکه تحول در آموزش‌وپرورش زیربنای پیشرفت کشور است، بیان کرد: اگر آموزش‌وپرورش احیا شود، بسیاری از اقدامات دیگر ما نیز به نتیجه خواهد رسید. مجموعه خانواده علم کشور باید با همدلی و همفکری به این حوزه کمک کنند؛ چراکه نقطه مرکزی تحولات برای ساخت ایران قوی، از آموزش‌وپرورش و تربیت نسل آینده آغاز می‌شود.
وی با اشاره به برخی کمبودهای زیرساختی مدارس کشور گفت: ما از وضعیت تعدادی از مدارس دولتی که پایین‌تر از استانداردهای لازم هستند، غصه می‌خوریم. وزیر آموزش‌وپرورش با تلاش فراوان درصدد جبران این کمبودهاست و رئیس‌جمهور نیز از ابتدای فعالیت دولت، مسئله تعلیم و تربیت را در دستور کار قرار داده است.
مخبر دزفولی ادامه داد: در همان روزهای نخست فعالیت دولت نیز در دیدار با رئیس‌جمهور، درباره اهمیت آموزش‌وپرورش گفت‌وگو کردیم. توجه ویژه به تعلیم و تربیت از جمله راهبردهای مهم دولت بوده و جلسات و پیگیری‌های متعددی در این زمینه انجام شده است. البته همه ما باید از تلاش‌های مجموعه آموزش‌وپرورش پشتیبانی کنیم تا این اقدامات به نتیجه برسد.
روایت نقش دکتر خرازی در توسعه علوم شناختی
رئیس فرهنگستان علوم در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به نقش دکتر خرازی در توسعه علوم شناختی کشور اظهار داشت: سال‌ها با دکتر خرازی ارتباط و همکاری صمیمانه داشتیم. شکل‌گیری ستاد علوم شناختی نیز در دوره مسئولیت بنده دنبال شد.
وی با اشاره به تأکیدات رهبر شهید انقلاب درباره توسعه فناوری‌های راهبردی افزود: در دهه ۱۳۸۰، موضوعاتی همچون نانو، زیست‌فناوری، فناوری اطلاعات و علوم شناختی از محورهای مهم علمی کشور بودند. رهبر شهید انقلاب در دیدارهای مختلف، پیگیر وضعیت علوم شناختی بودند و بارها درباره روند پیشرفت آن سؤال می‌کردند.
مخبر دزفولی ادامه داد: در یکی از دیدارها تأکید کردند که دکتر خرازی مسئولیت این موضوع را برعهده بگیرد. پس از گفت‌وگو با ایشان، مسئولیت ستاد علوم شناختی را پذیرفتند. در دیدار دیگری نیز رهبر شهید انقلاب بر ضرورت همکاری و پشتیبانی از این مجموعه تأکید کردند و در ادامه، با پیگیری‌های انجام‌شده، ردیف بودجه مستقلی برای علوم شناختی در سازمان برنامه و بودجه اختصاص یافت که زمینه پیشرفت این حوزه را فراهم کرد.
دکتر صدری؛ چهره‌ای اثرگذار و کمتر شناخته‌شده در تحول آموزش‌وپرورش
مخبر دزفولی در ادامه با تجلیل از مرحوم دکتر صدری، از نقش برجسته وی در تدوین سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش یاد کرد و گفت: لازم می‌دانم به‌صورت ویژه از دکتر صدری نام ببرم. ایشان از دوستان بسیار خوب ما بودند و در تدوین سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش شبانه‌روز تلاش کردند.
وی افزود: بخش قابل توجهی از مطالعات تطبیقی این سند را دکتر صدری انجام دادند. ایشان ذهنی راهبردی داشتند، مسائل روز تعلیم و تربیت را به‌خوبی می‌شناختند و بدون تکلف و با علاقه و دلسوزی فراوان در این مسیر فعالیت می‌کردند.
رئیس فرهنگستان علوم با اشاره به فعالیت‌های علمی و پژوهشی دکتر صدری در عرصه بین‌المللی خاطرنشان کرد: ایشان در حوزه‌های مختلف تعلیم و تربیت، از جمله فعالیت‌های مرتبط با آیسسکو، تلاش‌های فراوانی داشتند، اما متأسفانه آن‌گونه که شایسته بود شناخته نشدند. انتظار می‌رود فعالان حوزه تعلیم و تربیت برای معرفی خدمات و اندیشه‌های ایشان تلاش بیشتری انجام دهند.
وی در پایان با تأکید بر ضرورت قدردانی از سرمایه‌های انسانی کشور گفت: باید هم شخصیت‌های برجسته‌ای را که از میان ما رفته‌اند گرامی بداریم و هم سرمایه‌های علمی و فرهنگی حاضر در کشور را قدر بدانیم و در جایگاه شایسته خود بنشانیم. نسل آینده برای ساختن ایران قوی به شناخت این الگوها و بهره‌گیری از تجربه و اندیشه آنان نیاز دارد.
کاظمی: جامعه تعلیم و تربیت همواره مدیون خدمات و تلاش‌های پیشکسوتان است
علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش در این مراسم با قدردانی از شخصیت‌های برجسته و تأثیرگذار این حوزه، اظهار داشت: حضور در جمع فرهیختگان و بزرگان تعلیم و تربیت، فرصتی ارزشمند برای ادای احترام به شخصیت‌هایی است که حق بزرگی بر گردن نظام آموزشی کشور و جامعه تعلیم و تربیت دارند.
وی با اشاره به حضور استادان و پیشکسوتان آموزش و پرورش در این مراسم افزود: افتخار می‌کنیم که در محضر شخصیت‌های برجسته‌ای همچون دکتر اکرمی، دکتر حاجی، دکتر حاجی‌میرزایی، دکتر مخل، دکتر صالحی و دیگر بزرگان عرصه تعلیم و تربیت حضور داریم و خود را وامدار تلاش‌ها و خدمات ارزشمند آنان می‌دانیم.
کاظمی با قدردانی از خانواده مرحوم صدری، شخصیت علمی و فرهنگی وی را کم‌نظیر توصیف کرد و گفت: مرحوم صدری از شخصیت‌های عمیق، فرهیخته و مسلط در حوزه تعلیم و تربیت بود و سخنان و توصیفاتی که از سوی شخصیت‌های حاضر در این مراسم درباره ایشان مطرح شد، به‌خوبی جایگاه والای این استاد فقید را نشان می‌دهد.
وزیر آموزش و پرورش با اشاره به نقش و حمایت‌های مسئولان دولت از نظام تعلیم و تربیت تصریح کرد: همواره تأکید کرده‌ام که در دولت، تنها یک وزیر آموزش و پرورش نداریم؛ بلکه دکتر حاجی‌میرزایی نیز به‌عنوان یکی از حامیان جدی این حوزه، نقش ارزشمندی در پشتیبانی از جامعه تعلیم و تربیت ایفا کرده‌اند. از این رو، به نمایندگی از جامعه تعلیم و تربیت کشور، از ایشان قدردانی می‌کنم.
وی همچنین با تقدیر از برگزارکنندگان مراسم و شکل‌گیری انجمن تکریم مفاخر تعلیم و تربیت خاطرنشان کرد: تشکیل چنین انجمنی اقدامی ارزشمند و ضروری بود که جای خالی آن در عرصه آموزش و پرورش احساس می‌شد.
محسن حاجی‌میرزایی: تربیت بدون برخورد کریمانه به نتیجه نمی‌رسد
محسن حاجی میرزایی، رئیس دفتر رئیس جمهور در این مراسم گفت: یکی از چالش‌های جدی دولت، چشم‌پوشی از منافع آتی به نفع منافع آنی است و در بسیاری از مواقع، این مسئله زیان‌های گسترده‌ای به دنبال دارد. یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های آقای پزشکیان این است که منافع آتی را فدای منافع آنی نمی‌کند و از همان روز اول، به این مسئله توجه دارند که آینده ایران را آموزش و پرورش می‌سازد.
وی در ادامه با اشاره به ویژگی‌های شهید سیدکمال خرازی افزود: دکتر خرازی، در حوزه سیاست خارجی به رئیس‌جمهور مشاوره می‌دادند و حضوری بسیار تأثیرگذار داشتند. درباره آقای صدری نیز تصورم این است که حداقل از دهه ۶۰ به این طرف، تحول و تغییری در آموزش و پرورش اتفاق نیفتاده باشد که منشأ آن مرحوم صدری نبوده باشد و توسعه آن نیز مدیون بزرگوارانی، چون سیدکاظم اکرمی است.
حاجی‌میرزایی ادامه داد: کرامت، غنی‌ترین مفهومی است که پیوند انسان‌ها را با هم توضیح می‌دهد؛ که مفهومی عمیق و قرآنی است. در حقیقت، زیست‌بوم حیات انسانی، منهای کرامت، تهی از فضیلت است و زیستگاه فضیلت، اصل کرامت است. خدایی که ما را خلق کرده، خدای پیامبر کریم و رسول کریم است؛ کتابی که برای ما فرستاده، کریم است؛ برای انسانی فرستاده که او را کریم آفریده است و کرام‌الکاتبین را بر ما گماشته تا حفظ کنیم. یعنی مبنای تربیت، کرامت است و بدون کرامت هیچ هستیم. بنابراین تربیت منهای کرامت به جایی نمی‌رسد. وقتی با انسان‌ها، کریمانه مواجه می‌شویم، استعدادهایشان رشد می‌کند؛ از این رو وظیفه داریم بزرگانمان را تکریم کنیم و این تکریم باید در لحظه‌لحظه زندگی و در تمام اوقات حیات ما جریان پیدا کند.
صالحی: تربیت اخلاقی در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژه‌ای داشته است
علی‌اکبر صالحی، رئیس هیئت‌مدیره انجمن تکریم مفاخر تعلیم و تربیت و رئیس بنیاد ایران‌شناسی، در سخنانی با گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، به‌ویژه شهدای دو جنگ تحمیلی اخیر، بر اهمیت تعلیم و تربیت در شکل‌گیری شخصیت انسان و سرنوشت تمدن‌ها تأکید کرد.
وی با اشاره به نخستین آیه نازل‌شده بر پیامبر اکرم(ص) اظهار داشت: نخستین کلمه‌ای که بر دل پیامبر اکرم(ص) فرود آمد، «اقرأ» به معنای بخوان بود و همین موضوع نشان می‌دهد که مسیر تعالی انسان از کجا آغاز می‌شود.
صالحی با بیان اینکه سخن گفتن از تعلیم و تربیت، در حقیقت سخن گفتن از گوهر آفرینش انسان و سرنوشت تمدن‌هاست، افزود: تعلیم و تربیت صرفاً انتقال دانستنی‌ها نیست، بلکه دمیدن روح آگاهی، شکوفا کردن فطرت و پل زدن میان انسان خاکی و افق‌های بیکران معناست.
رئیس بنیاد ایران‌شناسی در ادامه از حضور وزیر آموزش و پرورش در این نشست قدردانی کرد و گفت: حضور مسئولان دولت در این جمع فرهیخته، پیام روشنی دارد و نشان می‌دهد که دولت، آموزش را کاری حاشیه‌ای نمی‌داند.
وی همچنین از فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران و رئیس آن، به دلیل مساعدت در برگزاری این نشست تشکر کرد.
تعلیم و تربیت، ریشه پیشرفت کشور است
صالحی با تشبیه جامعه به درختی که باید از ریشه تقویت شود، تصریح کرد: ملتی که می‌خواهد سرافراز باشد، باید مانند باغبانی عمل کند که کار را از ریشه درخت آغاز می‌کند، نه از شاخ و برگ آن. اقتصاد، صنعت، سیاست و امنیت، شاخ‌وبرگ‌های یک کشور هستند و ریشه آن، نیروی انسانی تربیت‌شده است.
وی ادامه داد: مهندسی که می‌سازد، پزشکی که درمان می‌کند و قاضی که حکم می‌دهد، همگی روزی در کلاس اول نشسته‌اند و معلمی مسئولیت آموزش آنها را بر عهده داشته است. بنابراین، تعلیم و تربیت صرفاً یکی از بخش‌های کشور نیست، بلکه بنیاد کشور به شمار می‌رود؛ اگر این بنیاد محکم باشد، می‌توان بناهای مختلفی بر آن ساخت، اما اگر سست باشد، هرچه بنا بالاتر برود، لرزش آن بیشتر خواهد شد.
پیوند تعلیم و تزکیه در آموزه‌های قرآنی
رئیس هیئت‌مدیره انجمن تکریم مفاخر تعلیم و تربیت با اشاره به آموزه‌های قرآن کریم درباره جایگاه تعلیم و تزکیه خاطرنشان کرد: قرآن کریم در آیه دوم سوره جمعه می‌فرماید: «هُوَ الَّذِی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولًا مِنْهُمْ یَتْلُو عَلَیْهِمْ آیَاتِهِ وَیُزَکِّیهِمْ وَیُعَلِّمُهُمُ الْکِتَابَ وَالْحِکْمَةَ»؛ خداوند در میان مردم درس‌نخوانده، پیامبری از خودشان برانگیخت تا آیات الهی را بر آنان بخواند، جان‌هایشان را پاک کند و کتاب و حکمت به آنان بیاموزد.
وی افزود: قرآن کریم تعلیم و تزکیه را در کنار یکدیگر قرار داده است؛ به این معنا که اسلام نه آموزش بدون اخلاق را می‌پذیرد و نه اخلاقی را که از دانش تهی باشد.
توجه به تربیت اخلاقی در تاریخ ایران
صالحی با اشاره به پیشینه توجه به تعلیم و تربیت در فرهنگ ایرانی گفت: خوشبختانه در کشور عزیزمان ایران از دیرباز به این موضوع توجه شده است؛ چراکه حکمت الهی و اخلاق مبتنی بر پندار نیک، گفتار نیک و کردار نیک، از بن‌مایه‌های فرهنگ جامعه ما بوده است.
وی با استناد به روایت هرودوت درباره شیوه تربیت فرزندان ایرانی در عصر هخامنشی اظهار داشت: بر اساس این روایت، پسران ایرانی از پنج تا ۲۰ سالگی سه مهارت سوارکاری، تیراندازی و راستگویی را می‌آموختند. در کنار مهارت‌های جسمی، راستگویی نیز به‌عنوان درسی برای زندگی مورد توجه قرار داشت و این موضوع نشان می‌دهد که تربیت اخلاقی از همان آغاز در ایران جدی گرفته می‌شد.
انتهای پیام/
