یادداشت؛
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی بندرجاسک:
حجت الاسلام و المسلمین پناهیان:
برنده جایزه مغز و استاد علوم اعصاب دانشگاه نیویورک در گفتوگو با آناتک:
ابتکار عمل جنگ در اختیار ایران است/ تغییر راهبرد دفاعی به سمت ضربات پیش‌دستانه
«سیدهادی سیدافقهی» کارشناس مسائل بین‌الملل در گفتوگو با خبرنگار سیاسی خبرگزاری آنا، با تبیین اهمیت فوریت پاسخگویی به دشمن که در دیدار اخیر رهبر انقلاب با فرماندهان نظامی بر آن تأکید شد؛ گفت: سرعت پاسخگویی، متناسب با شرایط میدان، مفاهیم و حالت‌های مختلفی دارد. در مقطعی، راهبرد ایران بر دفاع در برابر حملات دشمن و پاسخ به آنها استوار بود؛ اما در مرحله بعد، همزمان با دفاع، اقدامات تهاجمی نیز در دستور کار قرار گرفت. به این معنا که ایران صرفاً به جلوگیری از ورود هواپیماها و پهپاد‌های دشمن به حریم هوایی کشور اکتفا نمی‌کرد، بلکه پایگاه‌ها، زیرساخت‌ها، منافع و سرمایه‌گذاری‌های طرف مقابل در منطقه را نیز هدف پاسخ‌های خود قرار می‌داد.
راهبرد دفاعی ایران از پاسخ متقابل به اقدام پیش‌دستانه تغییر کرده است
وی با اشاره به ورود این راهبرد به مرحله‌ای پیشرفته‌تر، اظهار کرد: در این مرحله، ایران حتی ضربات پیشگیرانه نیز وارد کرد. یکی از نمونه‌های آن، حمله به پایگاه آمریکایی‌ها در اردن بود؛ زیرا اطمینان داشتیم آمادگی برای حمله هوایی به مرحله قطعی رسیده و هواپیما‌های پیشرفته دشمن از جمله اف۳۵، اف۱۶ و اف۱۵، به همراه فرماندهان و طرح‌های مختلف جنگی، آماده اجرای عملیات بودند. از این رو، ایران پیش از وقوع حمله اقدام کرد و ضربه مؤثری وارد آورد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل، هدف قرار دادن ناو هواپیمابر جورج واشنگتن را نمونه دیگری از این رویکرد دانست و گفت: این ناو برای ایجاد ترس یا پشتیبانی از کشتی‌هایی به منطقه آمده بود که قصد داشتند نفت را از گذرگاه‌های غیرقانونی جابه‌جا کنند. ایران با استفاده از موشکی پیشرفته که به فناوری هوش مصنوعی نیز مجهز بود، به آن ضربه وارد کرد.
سید افقهی با تأکید بر اینکه ایران دیگر منتظر آغاز حمله از سوی دشمن نمی‌ماند، تصریح کرد: همان‌طور که رهبر انقلاب و رئیس ستاد کل نیروهای مسلح نیز اعلام کرده‌اند، اگر برای ایران مسجل شود که دشمن آمادگی حمله دارد، اقدام خواهد کرد و نخستین ضربه را وارد می‌کند.
وحدت جبهه مقاومت، فشار نظامی را از دوش ایران برمی‌دارد
سید افقهی درباره اصل وحدت ساحات نیز اظهار کرد: دشمن در منطقه پایگاهی به نام رژیم صهیونیستی دارد و در دست‌کم هفت کشور، از جمله شش کشور جنوب خلیج فارس و اردن، حضور نظامی دارد. گاهی نیز از حریم هوایی عراق استفاده می‌کند. کشور‌هایی که میزبان این پایگاه‌ها هستند، به آنها خدمات ارائه می‌دهند و در زمینه‌های اطلاعاتی و نظامی همکاری می‌کنند؛ بنابراین، هنگامی که حمله به ایران از این پایگاه‌ها صورت می‌گیرد، این مراکز و ظرفیت‌های پشتیبانی نیز در معرض پاسخ قرار می‌گیرند.
وی با یادآوری نقش شهید حاج قاسم سلیمانی در شکل‌گیری محور مقاومت افزود: شهید سلیمانی برای ایجاد معادله بازدارندگی، به تأسیس و تقویت تشکیلاتی به نام محور مقاومت پرداخت. رهبر شهید انقلاب نیز بار‌ها تأکید کرده بودند که شکل‌گیری محور مقاومت در منطقه، نتیجه تلاش‌ها و مجاهدت‌های شهید سلیمانی است.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با بیان اینکه وحدت جبهه مقاومت موجب توزیع فشار در جبهه‌های مختلف و کاهش فشار بر جمهوری اسلامی ایران می‌شود، گفت: حزب‌الله لبنان در جنگ ۴۰ روزه در کنار ایران حضور داشت و ضربات جدی به رژیم صهیونیستی وارد کرد. با این حال، متأسفانه حکومت جدید لبنان با رژیم صهیونیستی به تفاهم رسید و با میانجیگری آمریکا، توافقی را در قالب تفاهم‌نامه امضا کرد؛ اما رژیم صهیونیستی طبق روال گذشته به مفاد آن پایبند نماند و حملات خود را ادامه داد. اشغال جنوب لبنان، تخریب مزارع و خانه‌های مردم و شهادت ساکنان این مناطق نیز افزایش یافت.
وی تأکید کرد: وحدت ساحات باید بیش از گذشته تقویت شود و حمایت و هماهنگی با جبهه مقاومت، به‌ویژه در یمن، در دستور کار قرار گیرد. به گفته او، حملات یمن ضربات سنگینی در ابعاد نظامی، اقتصادی و راهبردی به عربستان وارد کرده است.
سید افقهی در ادامه به تحرکات مقام‌های عربستانی اشاره کرد و گفت: پس از این تحولات، خالد بن سلمان، وزیر دفاع عربستان، به همراه مقام‌هایی از ترکیه و پاکستان، از جمله رئیس سازمان اطلاعات ترکیه و فرمانده ارتش پاکستان، به ایران آمدند و خواستار حل‌وفصل مسائل از مسیر گفتوگو شدند. این هیئت با مسعود پزشکیان و سرلشگر محسن رضایی نیز دیدار کرد. در این دیدار‌ها بر این نکته تأکید شد که کشورهای منطقه می‌توانند مسائل خود را بدون دخالت آمریکا و رژیم صهیونیستی حل کنند و معنای استقلال را در عمل نشان دهند.
وی با بیان اینکه وحدت جبهه مقاومت برای ترسیم نقشه آینده منطقه و غرب آسیا ضرورت دارد، خاطرنشان کرد: هر کشوری که بخواهد به این راهبرد و طرح جدید بپیوندد، می‌تواند در آن مشارکت کند؛ اما این وحدت با دیکته‌های آمریکا و تهدیدهای رژیم صهیونیستی کنار گذاشته نخواهد شد.
تهران پایان جنگ را به تحقق مطالبات خود گره زده است
این کارشناس مسائل بین‌الملل در تشریح سومین محور مطرح‌شده در دیدار رهبر انقلاب با فرماندهان نظامی، یعنی تعیین شروط پایان درگیری از سوی ایران، گفت: این محور عملا محقق شده است، چراکه در جنگ ۱۲ روزه، طرف مقابل پیشنهاد آتش‌بس داد. در جنگ ۴۰ روزه نیز هنگامی که ضربات ایران به پایگاه‌های آمریکا، رژیم صهیونیستی و برخی کشورهای عربی برای آنها غیرقابل تحمل شد، خودشان درخواست توقف درگیری را مطرح کردند. این درخواست به گفت‌و‌گو‌های اسلام‌آباد و تدوین یادداشت تفاهمی ۱۴ ماده‌ای منجر شد که مسعود پزشکیان و دونالد ترامپ آن را امضا کردند.
سید افقهی ادامه داد: پس از اعلام مفاد این یادداشت تفاهم، مخالفان ترامپ در داخل آمریکا و حتی برخی موافقان او در حزب جمهوری‌خواه، مفاد آن را نشانه شکست آمریکا دانستند و از اینکه امتیاز‌های مورد نظر به نفع ایران واگذار شده است، انتقاد کردند. ترامپ پس از این انتقاد‌ها به دنبال بهانه‌جویی رفت و بار دیگر حمله را آغاز کرد؛ اقدامی که در نهایت، محاصره دریایی و محدودیت‌های هوایی و فشار‌های اقتصادی را در پی داشت.
وی با طرح این پرسش که چرا طرف مقابل بار دیگر به دنبال مذاکره است، گفت: علت این است که ابتکار عمل در جنگ در اختیار ایران قرار دارد و آمریکا می‌خواهد از طریق مذاکره به درگیری پایان دهد. موضع ایران این است که تا زمانی مطالبات و خواسته‌هایش محقق نشود، جنگ متوقف نخواهد شد.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به شرایط کنونی کشور اظهار کرد: اگرچه اکنون در وضعیت نه جنگ و نه صلح قرار داریم، اما ایران در عرصه‌های اقتصادی، سیاسی، دیپلماسی و جنگ رسانه‌ای دست برتر را دارد. تنگه هرمز نیز در اختیار ایران است و ادعای ترامپ درباره باز بودن کامل تنگه و تداوم عبور نفت مانند شرایط پیش از جنگ، با واقعیت‌های بازار نفت همخوانی ندارد. اگر چنین بود، قیمت نفت به ۱۱۷ دلار نمی‌رسید؛ آن هم در شرایطی که آمریکا از ذخایر راهبردی نفت خود برای کنترل قیمت‌ها استفاده می‌کند.
سید افقهی تأکید کرد: اگر طرف مقابل بار دیگر حمله‌ای را آغاز کند، پاسخ ایران به‌گونه‌ای خواهد بود که هزینه سنگینی بر آمریکا تحمیل شود و دیگر به فکر تکرار حمله به ایران نیفتد. آمریکا باید بداند که هرگونه تجاوز مجدد، هزینه‌ای سنگین برای آن به همراه خواهد داشت.
ایران به جای رقابت کمّی با آمریکا بر جنگ نامتقارن تکیه دارد
سید افقهی در پاسخ به پرسشی درباره اظهارات سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، پیرامون برخورداری ایران از تسلیحات جدید و توانایی پاسخ به اقدامات احتمالی آمریکا گفت: آمریکا نیز تهدیدهای مشابهی مطرح می‌کند و از توان نظامی گسترده‌ای برخوردار است. این کشور پیشرفته‌ترین هواپیماها، ناو‌های هواپیمابر و فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را در اختیار دارد و نمی‌توان این توانمندی‌ها را انکار کرد؛ اما قرار نیست ایران از همان ابتدا از نظر حجم و کمیت تجهیزات نظامی به سطح آمریکا برسد و سپس وارد رویارویی با آن شود.
وی افزود: ایران باید روش‌ها، ترفند‌ها و شیوه‌های جنگ نامتقارن را توسعه دهد و همین مسیر را دنبال می‌کند. برای نمونه، آمریکا پهپاد‌هایی با هزینه چند ده میلیون دلار را وارد آسمان ایران می‌کند، اما ایران با امکاناتی به‌مراتب محدودتر و با استفاده از سامانه‌های پدافندی و پهپاد‌های خود، با آنها مقابله می‌کند.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به برخی فناوری‌های به‌کارگرفته‌شده در جنگ اخیر اظهار کرد: موشکی که از فناوری هوش مصنوعی برخوردار بود، عملکرد مؤثری داشت و آمریکا ناو هواپیمابر جورج واشنگتن را از منطقه دور کرد و به عمق آب‌های اقیانوس هند فرستاد. همچنین ایران دو زیردریایی مجهز به هوش مصنوعی و کنترل از راه دور را به غنیمت گرفت و از قایق‌های تندروی بدون سرنشین و مجهز به این فناوری نیز برخوردار است.
سید افقهی اضافه کرد: هنگامی که ایران با سلاحی مجهز به هوش مصنوعی و با تجهیزات مشابه طرف مقابل مقابله می‌کند و در این رویارویی موفق می‌شود، نشان‌دهنده توانایی کشور در خنثی‌سازی فناوری‌های پیشرفته دشمن است. این موضوع صرفاً به معنای برخورداری از فناوری مشابه نیست، اما بیانگر امکان مقابله مؤثر با آن است.
وی شکار یک پهپاد ارزشمند جاسوسی آمریکا از سوی نیروهای هوافضای ایران را نیز اقدامی قابل توجه توصیف کرد و گفت: نیروهای هوافضا این پهپاد را صرفاً هدف قرار ندادند، بلکه آن را سالم به زمین نشاندند. این اقدام نشان می‌دهد ایران تسلیحاتی در اختیار دارد که هنوز از همه آنها رونمایی نکرده است و ممکن است در صورت آغاز مجدد جنگ، طرف مقابل با غافلگیری‌های بیشتری مواجه شود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به بیانات رهبر انقلاب درباره احتمال مواجهه با آمریکا در جبهه‌هایی که این کشور تجربه کافی در آنها ندارد، تصریح کرد: ایران ظرفیت‌هایی دارد که می‌تواند معادلات نظامی طرف مقابل را در عرصه‌های پیش‌بینی‌نشده تغییر دهد.
دیدار رهبر انقلاب با مسئولان، هماهنگی ارکان نظام را تقویت می‌کند
سید افقهی درباره دیدار‌های اخیر رهبر انقلاب با مسعود پزشکیان، محمدباقر قالیباف و محسن رضایی پیش از دیدار با فرماندهان نظامی گفت: رهبر انقلاب به‌عنوان ولی‌امر مسلمین و فرمانده کل قوا، مسئولیت هماهنگی مسائل مختلف کشور را برعهده دارند. بر اساس قانون اساسی، هماهنگی میان قوای سه‌گانه و ساماندهی امور نیروهای مسلح نیز از جمله وظایف رهبری است. این مسئولیت‌ها شامل رسیدگی به کمبودها، جبران کاستی‌ها، ارائه رهنمود‌ها و صدور دستورات لازم می‌شود.
وی با اشاره به تأکید رهبر انقلاب بر مسائل معیشتی نیروهای مسلح در دیدار با فرماندهان عالی‌رتبه نظامی اظهار کرد: نیروهای مسلح برای دفاع از کشور تلاش و فداکاری می‌کنند و در این مسیر به شهادت می‌رسند. بنابراین، در کنار توسعه تجهیزات، پیشرفت تسلیحات و ابتکار‌های نوین، باید به معیشت و نیاز‌های آنان نیز رسیدگی شود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل درباره دیدار رهبر انقلاب با رئیس مجلس نیز گفت: مجلس باید در زمینه معیشت مردم نقش پررنگ‌تری ایفا کند و هماهنگی خود را با دولت افزایش دهد. همچنین لازم است دولت از حمایت و همکاری مجلس برخوردار باشد تا بتواند وظایف خود را مطابق قانون اساسی انجام دهد.
سید افقهی دیدار‌های اخیر را پاسخی به فضاسازی‌ها درباره نحوه مدیریت کشور نیز دانست و گفت: در شرایطی که جنگ ادراکی، روانی و تبلیغاتی و شایعه‌سازی درباره نبود رهبری و مدیریت کشور جریان دارد، این دیدار‌ها هم پاسخی قاطع به دشمنان و هم موجب دلگرمی مردم است.
وی با اشاره به استمرار چنین دیدار‌هایی در دوره رهبری شهید انقلاب افزود: در آن دوره نیز اعضای هیئت دولت، فرماندهان نظامی و مسئولان قوه قضائیه به‌صورت منظم و مستمر با رهبر انقلاب دیدار می‌کردند و هماهنگی میان بخش‌های مختلف کشور در جریان بود.
این کارشناس مسائل بین‌الملل با اشاره به شرایط امنیتی کنونی کشور اظهار کرد: با توجه به شرایط خاص امنیتی و احتمال آسیب‌رساندن به حضرت آیت‌الله سید مجتبی خامنه‌ای، ضرورت دارد این دیدار‌ها با فاصله زمانی بیشتر و در نوبت‌ها و مکان‌های مختلف، با رعایت حداکثری ملاحظات حفاظتی برگزار شود.
سید افقهی در پایان، تأکید رهبر انقلاب بر حفظ حضور مردم در میدان‌ها و شهر‌های مختلف و حمایت از نیروهای مسلح را از دیگر محور‌های مهم این دیدار‌ها برشمرد و گفت: حضور مردم موجب دلگرمی نیروهای مسلح می‌شود و از اهمیت زیادی برخوردار است. این هماهنگی‌ها و حمایت‌ها می‌تواند روند دستیابی به نتیجه و پایان جنگ به نفع کشور را تسریع کند.
انتهای پیام/
