حجت الاسلام و المسلمین پناهیان:
برنده جایزه مغز و استاد علوم اعصاب دانشگاه نیویورک در گفت‌وگو با آناتک:
آغاز رسیدگی به دادخواهی ۶۰ نفر از خانواده‌های شهدای جنگ تحمیلی ۱۲ روزه
به گزارش خبرنگار آنا، دادگاه حقوقی تهران، ویژه رسیدگی به دعاوی بین‌الملل، جلسه رسیدگی به پرونده دادخواهی خانواده معظم شهدای جنگ ۱۲ روزه را با حضور ۶۰ خواهان و به طرفیت ۱۶ خوانده، از جمله دولت ایالات متحده آمریکا و سردمداران آن و همچنین سردمداران رژیم صهیونیستی، برگزار کرد.
در ادامه این جلسه که به ریاست قاضی حسین‌زاده برگزار شد، موضوع پرونده «مطالبه خسارات مادی، معنوی و تنبیهی وارده به خانواده معظم شهدا» عنوان شد و دادگاه با استناد به قوانین موضوعه جمهوری اسلامی ایران، خود را صالح و شایسته به استماع دعوی و رسیدگی قانونی دانست.
قاضی حسین‌زاده در ابتدای جلسه با اشاره به اصل ۳۴ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، تصریح کرد: قوه قضاییه مکلف به استماع دادخواهی اشخاص و افراد است و این تکلیف قانونی همچنان پابرجاست.
وی با استناد به ماده یک قانون صلاحیت محاکم دادگستری جمهوری اسلامی ایران برای رسیدگی به دعاوی مدنی علیه دولت‌های خارجی، اظهار داشت: در صورتی که کشوری از طریق محاکم داخلی خود، مسئولیت قضایی کشور ما و مقامات ما را نقض کند، با تجویز وزارت امور خارجه، حق تعقیب آن دولت ناقض برای قوه قضاییه محفوظ است. دولت آمریکا به کرات مسئولیت قضایی دولت ایران و سردمداران و مقامات آن را نقض کرده و بر اساس قاعده اقدام متقابل، این حق برای قوه قضاییه و دولت ایران متصور است که نسبت به پذیرش دادخواهی علیه دولت آمریکا اقدام کند.
رئیس دادگاه همچنین به بند ۱۰ ماده یک قانون الزام دولت به پیگیری جبران خسارت ناشی از اقدامات و جنایات آمریکا علیه اتباع ایرانی اشاره کرد و گفت: بر اساس این قانون، قوه قضاییه و دولت مکلف به پذیرش دادخواهی اتباع ایرانی به لحاظ نقش‌آفرینی‌های ماجراجویانه آمریکا که منتهی به آسیب به ایرانیان می‌شود، شده‌اند و دادگاه حاضر خود را مکلف به رسیدگی می‌داند.
حسین‌زاده در ادامه با استناد به ماده واحده قانون تشدید مقابله با اقدامات تروریستی سال ۶۸ و نیز ماده ۱ و ۳ و مواد مرتبط قانون مقابله با نقض حقوق بشر و اقدامات ماجراجویانه و تروریستی دولت آمریکا در منطقه، خاطرنشان کرد: دولت آمریکا به کرات نسبت به تجاوز به خاک ایران و تمامیت جسمی ایرانیان اقدام کرده و با تفرقه‌افکنی، ایجاد رعب و وحشت، سیاست‌های خصمانه و شعله‌ور کردن فرقه‌گرایی، جان ایرانیان را به مخاطره انداخته است؛ از این رو قوه قضاییه تکلیف قانونی به استماع این دعوا دارد.
وی همچنین با اشاره به قانون مبارزه با تأمین مالی تروریسم و مصداق بارز بودن اقدامات دولت آمریکا در شکنجه، ارعاب و آزار جسمی و روحی ایرانیان، این اقدامات را مصداق اقدامات تروریستی تلقی کرد و گفت: قوه قضاییه مکلف به پذیرش دادخواهی و استماع و رسیدگی قانونی است.
حمله به زندان اوین، حمله به حریم قانون و عدالت بود
حسن عبدلیان‌پور، رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه، در جلسه رسیدگی به دادخواست خانواده‌های شهدای جنگ ۱۲ روزه با تأکید بر ابعاد حقوقی و انسانی حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران، حمله به زندان اوین را از شرم‌آورترین مصادیق نقض حقوق بین‌الملل بشردوستانه دانست و گفت: حمله به زندان اوین تنها حمله به یک ساختمان نبود، بلکه حریم قانون، حق و عدالت و پاسبانان عدالت هدف قرار گرفتند.
عبدلیان‌پور در این جلسه که در شعبه ۵۵ دادگاه حقوقی روابط بین‌الملل تهران برگزار شد، به نمایندگی از خانواده‌های معظم و داغدار شهدا و به‌عنوان سرپرست گروه وکلای پرونده، دفاعیات خود را با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای جنگ ۱۲ روزه و ادای احترام به خانواده‌های آسیب‌دیده آغاز کرد.
وی با اشاره به شهادت رهبر انقلاب و دیگر شهدای جنگ‌های اخیر، از خانواده‌های شهدای مدرسه شجره طیبه میناب، شهدای ورزشگاه لامرد و کوهستک، شهدای دادگستری لارستان، شهدای حمله به زندان اوین و امدادگران یاد کرد و گفت: وظیفه خود می‌دانم مراتب تسلیت و همدردی عمیق خود را با خانواده‌های شهدا و جانبازان و تمامی افرادی که در نتیجه حملات تجاوزکارانه رژیم صهیونیستی و دولت آمریکا متحمل خسارات جانی، جسمی، روحی و مادی شده‌اند، ابراز کنم.
رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه با تأکید بر اینکه پرونده حاضر صرفاً یک دعوای مطالبه خسارت نیست، اظهار کرد: این پرونده پرده‌برداری از یکی از فاجعه‌بارترین جنایات جنگی است. حمله به زندان اوین یکی از تاریک‌ترین صفحات تاریخ حقوق را رقم زد؛ در اخبار گفته شد زندان هدف قرار گرفته، اما در واقع حریم قانون، حق و عدالت فرو ریخت و پاسبانان عدالت که در پناهگاه قانون بودند، هدف حمله قرار گرفتند.
وی با اشاره به شرایط دشوار فعالیت کارکنان زندان افزود: کارکنان زندان از جمله افرادی هستند که با انگیزه خدمت و امید به بازگشت زندانیان به زندگی و خانواده‌هایشان در این محیط دشوار فعالیت می‌کنند و می‌توان آنان را از عاشق‌ترین نیرو‌های دستگاه قضایی دانست.
عبدلیان‌پور ادامه داد: موضوع این دادخواست صرفاً شهادت افراد غیرنظامی، تخریب ساختمان‌ها و اموال نیست؛ بلکه سلب حق بنیادین حیات، فروپاشی بنیان خانواده‌ها، محروم شدن کودکان از آغوش پدر و مادر، از دست رفتن شریک زندگی همسران و تحمیل داغی تسکین‌ناپذیر بر پدران و مادران است؛ رنجی که با هیچ عددی قابل محاسبه و با هیچ اقدامی به‌طور کامل جبران نمی‌شود.
وی با اشاره به آغاز حملات در بامداد ۲۳ خرداد ۱۴۰۴ اظهار کرد: رژیم صهیونیستی با حمایت، هدایت، مشارکت و پشتیبانی مستقیم دولت آمریکا، سلسله حملات و تجاوزات نظامی گسترده‌ای را علیه قلمرو جمهوری اسلامی ایران آغاز کرد که ۱۲ روز به طول انجامید.
رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه با بیان اینکه حملات صرفاً متوجه اهداف نظامی نبود، گفت: بخش قابل توجهی از این حملات، مدارس، مناطق مسکونی، ادارات، مراکز خدماتی، مراکز درمانی، تأسیسات عمومی و اماکنی را هدف قرار داد که حتی در شرایط جنگی نیز باید به فعالیت خود ادامه دهند تا زنجیره خدمات و حق حیات مردم حفظ شود.
وی افزود: در نتیجه این حملات، شمار زیادی از شهروندان غیرنظامی از جمله زنان، کودکان، سالمندان، کارکنان ادارات، دانش‌آموزان، استادان، کارگران و پزشکان جان خود را از دست دادند و هزاران نفر نیز مجروح یا دچار آسیب‌های شدید جسمی، روحی و روانی شدند.
عبدلیان‌پور حمله به زندان اوین را از مصادیق برجسته نقض قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل بشردوستانه دانست و اظهار کرد: این حمله علاوه بر شهادت کارکنان شریف، مراجعان و افراد غیرنظامی، امنیت مکانی را هدف قرار داد که باید نماد حاکمیت قانون و عدالت باشد.
وی همچنین با اشاره به استفاده از پهپادها، موشک‌های نقطه‌زن و تسلیحات پیشرفته در حملات گفت: بر اساس اسناد و مدارک موجود در پرونده، در موارد متعدد، منازل مسکونی، مجتمع‌های مسکونی، ادارات و محل زندگی شهروندانی مورد اصابت قرار گرفت که هیچ مشارکتی در مخاصمات نظامی نداشتند.
رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه تأکید کرد: حتی در مواردی که ادعای هدف قرار دادن یک فرد یا مرکز خاص مطرح شده، حملات به تخریب گسترده مجتمع‌های مسکونی و جان‌باختن زنان، کودکان و سایر ساکنان بی‌گناه منجر شده است.
مطالبه خسارات مادی، معنوی و تنبیهی از آمریکا و رژیم صهیونیستی
عبدلیان‌پور با تشریح موضوع دادخواست خانواده‌های شهدا گفت: خواسته اصلی این پرونده، مطالبه خسارات ناشی از شهادت شهدای جنگ ۱۲ روزه، جبران خسارات مادی و معنوی وارده به خانواده‌ها و مطالبه خسارات تنبیهی از متجاوزان در محاکم صالح جمهوری اسلامی ایران است.
وی افزود: خانواده‌های معظم شهدا، به‌ویژه خانواده شهدای حمله به زندان اوین، جبران کلیه خسارات وارده را از دولت آمریکا و سردمداران رژیم صهیونیستی مطالبه کرده‌اند.
درخواست ارسال مستندات و آرای دادگاه به مراجع بین‌المللی
رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه یکی دیگر از درخواست‌های مطرح‌شده در این پرونده را پیگیری موضوع در مراجع بین‌المللی عنوان کرد و گفت: درخواست می‌شود مستندات پرونده و رأی قطعی صادرشده، در چارچوب مقررات و سازوکار‌های قانونی مربوط به مراجع بین‌المللی ذی‌صلاح ارسال شود تا امکان پیگیری مسئولیت‌های بین‌المللی دولت‌ها و اشخاص دخیل فراهم شود.
وی با بیان اینکه آثار این جنایات به خانواده‌های آسیب‌دیده محدود نمی‌شود، تصریح کرد: حمله به قواعد و میثاق‌های بین‌المللی، حمله به شرافت، وجدان و انسانیت است. هر انسان آزاده‌ای در هر نقطه از جهان که از بی‌اعتبار شدن قواعد زیست مسالمت‌آمیز بین‌المللی احساس نگرانی کند، می‌تواند خود را در شمار دادخواهان این مسیر بداند.
عبدلیان‌پور در ادامه خواستار بررسی دقیق اسناد و مدارک پرونده با لحاظ تعهدات ناشی از منشور ملل متحد، قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل، مقررات حقوق بین‌الملل بشردوستانه و قوانین داخلی جمهوری اسلامی ایران از جمله قانون مسئولیت مدنی مصوب ۱۳۳۹ و قوانین مرتبط با مسئولیت کیفری شد.
وی تأکید کرد: تبیین مبانی مسئولیت بین‌المللی خواندگان، بررسی آثار حقوقی نقض تعهدات بین‌المللی و تحلیل مبانی مسئولیت مدنی در حقوق ایران و حقوق بین‌الملل از محورهای اساسی رسیدگی به این پرونده است و احراز هر یک از این مسئولیت‌ها مستلزم بررسی مستندات، ادله و شرایط مقرر در قواعد حقوقی خواهد بود.
درخواست پخش مستندات تصویری در دادگاه
رئیس مرکز وکلای قوه قضائیه در پایان اظهارات خود با تأکید بر اهمیت دادخواهی خانواده‌های شهدا، از دادگاه درخواست کرد با پخش کلیپی که به‌عنوان مستند این دعوا تهیه شده و بخش‌هایی از آن با اجازه خانواده‌های شهدا به تصویر درآمده است، موافقت کند تا پس از نمایش آن، دفاعیات سایر وکلا و اظهارات خانواده‌های داغدار شهدا نیز استماع شود.
در ادامه، قاضی دادگاه با موافقت با درخواست مطرح‌شده، اجازه پخش کلیپ را در راستای ارائه مستندات و اثبات ادعا‌های مطرح‌شده در پرونده صادر کرد.
انتهای پیام/
