ظرفیت‌های دفاعی و اطلاعاتی کشور تقویت شده است/ معادله بازدارندگی تغییر کرده است؛ دشمن غافلگیر خواهد شد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، تجربه جنگ‌های اخیر و تحولات امنیتی منطقه، بار دیگر موضوع بازدارندگی ایران، تغییر محاسبات آمریکا و رژیم صهیونیستی و ضرورت آمادگی در برابر تهدیدات نظامی و غیرنظامی را به یکی از محور‌های اصلی مباحث راهبردی کشور تبدیل کرده است. در شرایطی که تقابل تهران و واشنگتن و تل‌آویو ابعاد نظامی، اطلاعاتی و امنیتی گسترده‌تری یافته، چگونگی ارتقای توان دفاعی، مقابله با جنگ ترکیبی و حفظ انسجام داخلی اهمیت دوچندانی پیدا کرده است. در همین زمینه، سردار حسن رستگارپناه، مسئول مرکز مطالعات اطلاعات و امنیت دانشگاه امام حسین (ع)، در گفت‌وگوی تفصیلی با خبرگزاری آنا، به تشریح ارزیابی خود از پیامدهای جنگ جدید، وضعیت بازدارندگی ایران، ابعاد تهدیدات امنیتی و الزامات صیانت از امنیت ملی پرداخت.
بازدارندگی ایران حاصل ۴۷ سال تجربه و ایستادگی است
آنا: از منظر امنیتی و اطلاعاتی، راهبردی که نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران در شرایط کنونی دنبال می‌کنند، در چه وضعیتی قرار دارد؟ همچنین میزان بازدارندگی کشور در مقایسه با جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه چه تغییری کرده است؟
سردار رستگارپناه: آمریکا و رژیم صهیونیستی از ابتدا از دشمنان سرسخت انقلاب اسلامی بودند. در سال‌های نخست انقلاب، با استفاده از نیرو‌ها و جریان‌هایی که پیش از پیروزی انقلاب پرورش داده بودند، تلاش کردند مانع تثبیت نظام شوند. ناامنی‌های داخلی و اقدامات مسلحانه جریان‌های مخالف نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است؛ با این حال، این اقدامات به اهداف مورد نظر آنها منجر نشد.
پس از آن، جنگی نابرابر به کشور تحمیل شد؛ جنگی که در واقع رویارویی مجموعه قدرت‌های جهانی با کشوری نوپا بود. آنها تصور می‌کردند می‌توانند جنگ را در سه روز به پایان برسانند، اما این جنگ هشت سال ادامه یافت. در طول این مدت، از تجهیزات پیشرفته نظامی گرفته تا پشتیبانی‌های اقتصادی و رسانه‌ای، ظرفیت‌های مختلفی را برای شکست یا دست‌کم متوقف کردن جمهوری اسلامی ایران به کار گرفتند.
با ناکامی در این مسیر، تلاش کردند روند تأثیرگذاری انقلاب اسلامی و گسترش نفوذ منطقه‌ای آن را متوقف کنند. در همین چارچوب، شهید حاج قاسم سلیمانی با حضور مؤثر در میدان، بسیاری از محاسبات و سرمایه‌گذاری‌های آمریکا، کشورهای غربی و رژیم صهیونیستی در منطقه را با چالش مواجه کرد.
دشمنان در ادامه، با استفاده از جریان‌های افراطی و تروریستی تلاش کردند مانع گسترش جبهه مقاومت شوند، اما این جریان ریشه‌های خود را در باور‌ها و حمایت مردمی کشورهای منطقه گسترش داده بود و مقابله با آن به‌سادگی امکان‌پذیر نبود.
پس از آن نیز با تحولات سوریه و فروپاشی حاکمیت سیاسی این کشور، شرایط تازه‌ای در منطقه شکل گرفت. به اعتقاد من، رژیم صهیونیستی از این فرصت برای انهدام زیرساخت‌ها و تجهیزات نظامی سوریه استفاده کرد و آمریکا نیز در بخش‌هایی از این کشور، به‌ویژه مناطق دارای منابع نفتی، حضور و نفوذ خود را گسترش داد.
جنگ ۱۲روزه؛ شکست محاسبات اولیه دشمن
در جنگ ۱۲روزه، دشمن بر این محاسبه استوار بود که می‌تواند در مدت کوتاهی مراکز نظامی، امنیتی و مدیریتی ایران را هدف قرار دهد، بر شرایط منطقه مسلط شود و با اتکا به عوامل داخلی، کشور را با بحران سیاسی مواجه کند. اما این محاسبه با واقعیت‌های میدان تطبیق نداشت.
مردم ایران از کشور و نظام خود دفاع کردند و نیروهای مسلح نیز ضربات مؤثری به دشمن وارد کردند. پس از آن، طرف مقابل مسیر مذاکره را در پیش گرفت؛ مذاکراتی که به اعتقاد ما، در آن تلاش می‌شد اراده و خواسته‌های آمریکا بر جمهوری اسلامی ایران تحمیل شود.
با ناکامی در دستیابی به اهداف مورد نظر، دشمن در ادامه به سمت طراحی جنگ ۴۰روزه یا جنگ رمضان رفت. در این مرحله نیز تصور می‌کرد با هدف قرار دادن رهبری، مراکز نظامی، امنیتی و سیاسی کشور می‌تواند در مدت سه روز تا یک هفته کار را به پایان برساند؛ اما مقاومت نیروهای مسلح، انسجام سیاسی و همراهی مردم مانع تحقق این هدف شد.
تنگه هرمز؛ مؤلفه مهم ژئوپلیتیکی ایران
آمریکا طی دهه‌های گذشته، شبکه‌ای از پایگاه‌های نظامی را در کشورهای حاشیه خلیج فارس و دیگر نقاط منطقه ایجاد کرده بود تا در صورت تقابل با ایران از آنها استفاده کند. با این حال، مقاومت نیروهای مسلح و بهره‌گیری از ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی کشور، محاسبات دشمن را با مشکل مواجه کرد.
تنگه هرمز یکی از مهمترین این ظرفیت‌هاست. موقعیت جغرافیایی ایران امکان اثرگذاری بر معادلات انرژی و تجارت دریایی را فراهم می‌کند و همین مسئله می‌تواند هزینه‌های هرگونه تقابل نظامی را برای طرف مقابل افزایش دهد.
در جریان جنگ ۴۰روزه و تحولات پس از آن، مسئله تردد شناور‌ها از تنگه هرمز و فشار‌های اقتصادی و دریایی به یکی از محور‌های اصلی تقابل تبدیل شد. در ادامه نیز با مطرح شدن محاصره دریایی از سوی آمریکا، شرایط جدیدی در مناسبات منطقه‌ای و بین‌المللی شکل گرفت.
فشار‌های ناشی از این وضعیت تنها متوجه ایران نیست و می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای بازار انرژی و اقتصاد جهانی داشته باشد. در چنین شرایطی، آمریکا تلاش می‌کند با موضع‌گیری‌های متغیر و فضاسازی سیاسی، تحولات را به سود خود مدیریت کند.
اکنون با وضعیتی مواجه هستیم که می‌توان آن را «نه جنگ و نه صلح» توصیف کرد. این شرایط برای هر دو طرف هزینه‌هایی دارد و دشمن نیز تلاش می‌کند ضمن ترمیم آسیب‌های واردشده به رژیم صهیونیستی، جایگاه خود را در معادلات انرژی و امنیت منطقه حفظ کند.
تحولات اخیر موجب شده است برخی کشورهای منطقه در تضمین امنیت خود از سوی آمریکا با تردید‌هایی مواجه شوند. با این حال، باید میان مردم و دولت‌های منطقه از یک‌سو و سیاست‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی از سوی دیگر تفاوت قائل شد. اختلاف اصلی جمهوری اسلامی ایران با رژیم صهیونیستی و سیاست‌های سلطه‌جویانه آمریکا است و ایران با کشورهای منطقه، ذاتاً در پی تقابل نیست.
جنگ ترکیبی؛ راهبرد دشمن برای تضعیف امنیت داخلی
آنا: پس از ناکامی‌های راهبردی آمریکا و رژیم صهیونیستی، شاهد تغییراتی در رویکرد‌های نظامی و اطلاعاتی آنها هستیم. از جمله، درباره تغییر ساختار و رویکرد موساد و حرکت آن به سمت نظامی‌گری بیشتر صحبت می‌شود. اگر دشمن بخواهد به‌صورت هم‌زمان از عملیات اطلاعاتی، ترور، نفوذ داخلی و فناوری‌های نوین در قالب جنگ ترکیبی استفاده کند، راهبرد او را چگونه ارزیابی می‌کنید و ظرفیت ایران برای مقابله با این تهدیدات در چه سطحی است؟
سردار رستگارپناه: آنچه مسلم است، راهبرد کلان آمریکا و رژیم صهیونیستی، تضعیف جمهوری اسلامی ایران و در نهایت فروپاشی نظام اسلامی است؛ هرچند، آنها در دستیابی به این هدف با محدودیت‌های جدی مواجه هستند. مرور سوابق اقدامات دشمن نشان می‌دهد که رژیم صهیونیستی در ترور دانشمندان هسته‌ای ایران نقش داشته است. هدف از این اقدامات، ایجاد محدودیت در مسیر توسعه علمی کشور و جلوگیری از پیشرفت فناوری هسته‌ای ایران بود. پس از آن نیز فشار‌های سیاسی و بین‌المللی برای محدود کردن غنی‌سازی و توسعه دانش هسته‌ای ادامه یافت.
با وجود این فشارها، جمهوری اسلامی ایران بر تقویت ظرفیت‌های علمی، دفاعی و فناورانه خود تأکید داشته است. دشمن نیز با مشاهده ناکامی در برخی مسیرها، تلاش کرده توان نظامی خود را بازسازی کند و هم‌زمان از ابزار‌های اطلاعاتی، عملیات روانی و اقدامات امنیتی برای ایجاد اختلال در داخل کشور بهره بگیرد.
ناکامی طرح‌های دشمن در شمال غرب کشور
یکی از محور‌های اقدامات دشمن، تلاش برای برهم زدن امنیت داخلی از طریق حمایت از گروه‌های مسلح و معاند بوده است. پیش از جنگ ۴۰روزه، آمریکا و رژیم صهیونیستی با همکاری برخی جریان‌ها در اقلیم کردستان عراق، به دنبال سازمان‌دهی و تجهیز گروه‌های مسلح مخالف ایران بودند تا از این طریق در مناطق مرزی کشور ناامنی ایجاد کنند.این گروه‌ها با وجود برخورداری از پشتیبانی مالی و تجهیزاتی و انجام برخی اقدامات، نتوانستند اهداف خود را محقق کنند و بخش مهمی از شبکه‌های مرتبط با اقدامات خرابکارانه، با رصد اطلاعاتی شناسایی شدند.
دشمن پس از ناکامی در پیشبرد طرح‌های خود، به سمت اقدامات محدودتر، از جمله ترور و ایجاد رعب در میان مردم مناطق مرزی، حرکت کرده است. هدف از این اقدامات، تضعیف روحیه مردم و ایجاد فاصله میان جامعه و نظام است؛ اما این روش‌ها نمی‌تواند جایگزین طرح‌های بزرگ‌تر برای تسلط بر یک منطقه یا شهر شود و اقدامات نیروهای امنیتی و نظامی در شمال غرب کشور، از نظر مقابله با تحرکات گروه‌های مسلح، قابل قبول است.
جنوب شرق؛ تلاش برای ایجاد ناامنی با حمایت خارجی
همچنین، در جنوب شرق کشور، برخی سرویس‌های اطلاعاتی خارجی با پشتیبانی مالی و تجهیزاتی از جریان‌های مسلح، به دنبال تداوم اقدامات ناامن‌کننده در این منطقه هستند و امارات در حمایت مالی از برخی جریان‌های فعال در شرق ایران نقش دارد. کشورهای همسایه نباید در مسیر اهداف آمریکا و رژیم صهیونیستی قرار گیرند و لازم است از هرگونه حمایت از اقدامات تروریستی و ناامن‌کننده پرهیز کنند زیرا نیروهای امنیتی و اطلاعاتی کشور تحرکات گروه‌های مسلح را رصد می‌کنند و مانع از آن هستند که این گروه‌ها به‌آسانی به اهداف مورد نظر خود دست پیدا کنند.
امنیت داخلی؛ رصد مستمر تهدیدات
نیروهای اطلاعاتی و امنیتی بر تحرکات جریان‌هایی که ممکن است به دنبال ایجاد ناامنی یا اقدامات مسلحانه باشند، اشراف دارند و ظرفیت لازم برای مقابله با چنین تهدیداتی فراهم است. در مجموع، شرایط امنیتی کشور از منظر مقابله با تهدیدات داخلی و خارجی مناسب است و رصد تحرکات گروه‌های معاند و تلاش برای جلوگیری از گسترش ناامنی، به‌صورت مستمر دنبال می‌شود.
افزایش ظرفیت‌های موشکی، پهپادی و اطلاعاتی پس از جنگ رمضان
آنا: با توجه به اینکه تقابل کنونی را می‌توان نبردی سرنوشت‌ساز توصیف کرد، ارزیابی شما از آینده این جنگ چیست؟ برای دستیابی به پیروزی چه اقداماتی باید در دستور کار قرار گیرد؟ همچنین درباره تهدیدات مطرح‌شده علیه مراکز داده و زیرساخت‌های اطلاعاتی آمریکا و رژیم صهیونیستی، توان ایران برای عملیاتی کردن چنین تهدیداتی را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
سردار رستگارپناه: واقعیتی که باید به آن توجه کرد، این است که به ارزیابی من، ظرفیت‌های جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با آغاز جنگ رمضان افزایش یافته است. این افزایش ظرفیت را در حوزه‌های موشکی، پهپادی و اطلاعاتی مشاهده می‌کنیم. امروز توان شناسایی و جمع‌آوری اطلاعات درباره اهداف و مراکزی که آمریکا در منطقه و فراتر از آن، از جمله در اروپا، مورد استفاده قرار می‌دهد، افزایش یافته است. در عین حال، نیروهای مسلح ظرفیت پاسخ‌گویی به مراکزی را که در اقدامات علیه ایران نقش دارند، توسعه داده‌اند.
بازدارندگی؛ آمادگی برای پاسخ به تهدیدات
ما بر این باوریم که ملت ایران در طول تاریخ خود، در برابر فشار و تحمیل اراده دیگران ایستادگی کرده است و این روحیه در شرایط کنونی نیز ادامه دارد.رژیم صهیونیستی و آمریکا ممکن است برای حفظ موقعیت خود به اقدامات خطرناک‌تری متوسل شوند؛ از این رو، نیروهای مسلح باید آمادگی لازم را برای مقابله با سناریو‌های مختلف حفظ کنند. اهداف راهبردی دشمن که در اقدامات علیه ایران نقش دارند، در چارچوب برنامه‌ریزی دفاعی مورد توجه قرار گرفته‌اند و نیروهای مسلح برای پاسخ به تهدیدات آمادگی دارند.
هر کشوری که در اقدامات نظامی علیه ایران مشارکت کند یا امکانات خود را در اختیار دشمن قرار دهد، باید بداند که چنین تصمیمی می‌تواند پیامد‌هایی برای امنیت آن کشور داشته باشد و پس از جنگ رمضان ظرفیت‌های ایجادشده در نیروهای مسلح، از جمله در حوزه ساخت تجهیزات و توسعه توانمندی‌های دفاعی، می‌تواند قدرت پاسخ‌گویی ایران را افزایش دهد. جوانان و متخصصان کشور نیز برای تأمین نیاز‌های دفاعی و ارتقای توانمندی‌های بومی تلاش می‌کنند.
درباره سلاح هسته‌ای؛ تأکید بر بازدارندگی و پاسخ به تهدیدات
جمهوری اسلامی ایران اعلام کرده است که قصد استفاده از سلاح هسته‌ای را ندارد؛ با این حال، نوع و سطح پاسخ به تهدیدات، به رفتار دشمن، شرایط زمانی و مکانی و تصمیم‌گیری‌های کلان کشور بستگی دارد و در ساختار نیروهای مسلح، از ستاد کل تا سپاه پاسداران و ارتش، ظرفیت‌هایی ایجاد شده است که امکان پاسخ‌گویی مؤثر به تهدیدات را فراهم می‌کند.ایران زیر بار زور و تحمیل اراده دیگران نمی‌رود و تجربه تاریخی ملت ایران نشان می‌دهد که ایستادگی و مقاومت از مؤلفه‌های مهم حفظ استقلال و امنیت کشور بوده است.
جمهوری اسلامی ایران برای دفاع از خود و مقابله با تهدیدات آمادگی دارد و هرگونه تصمیم درباره به‌کارگیری توانمندی‌های دفاعی، تابع شرایط و اقتضائات هر مقطع خواهد بود.
انتهای پیام/
