دهقان: مسجد باید به بستری برای کشف استعدادهای بچه‌ها و تقویت هویت اجتماعی تبدیل شود
به گزارش خبرنگار آنا، حسین دهقان، رئیس بنیاد مستضعفان، در آیین اختتامیه رویداد ملی الگو‌های موفق مساجد طرح حبیب بنیاد علوی که امروز ۲۶ مهر برگزار شد، با تأکید بر ضرورت تقویت نقش اجتماعی مساجد در تربیت نسل جدید اظهار کرد: جامعه برای رشد و پویایی به فضا‌هایی نیاز دارد که افراد در آن دیده شوند، بتوانند توانایی‌های خود را ابراز کنند و فرصت مشارکت در فعالیت‌های اجتماعی و خدمت‌رسانی را به دست آورند.
وی گفت: یکی از مسائل مهم جامعه این است که چگونه می‌توان زمینه‌ای فراهم کرد تا مردم در جغرافیایی که در آن زندگی می‌کنند، احساس تعلق و افتخار داشته باشند و محیط زندگی خود را معنادار بدانند. باید به این موضوع توجه کنیم که چگونه می‌توانیم ظرفیت‌های موجود در سرزمین، تاریخ و هویت خود را به بستری برای تقویت همبستگی اجتماعی تبدیل کنیم.
دهقان با اشاره به ضرورت بازنگری در نحوه ارتباط نسل جدید با گذشته تاریخی کشور افزود: مشخص نیست چرا تا این اندازه از تاریخ گذشته خود فاصله گرفته‌ایم و میان گذشته، حال و آینده ما نوعی گسست ایجاد شده است. زندگی اجتماعی ما زمانی می‌تواند از انسجام بیشتری برخوردار باشد که ارتباط میان گذشته، شرایط امروز و آینده‌ای که برای نسل‌های بعد ترسیم می‌کنیم، حفظ شود.
گسست تاریخی؛ مانعی در مسیر شکل‌گیری هویت نسل جدید
رئیس بنیاد مستضعفان با تأکید بر اهمیت تاریخ و هویت در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی افراد تصریح کرد: یکی از موضوعاتی که باید به آن توجه کنیم، چگونگی پیوند دادن زندگی امروز با گذشته و آینده است. این سه مقطع زمانی، یعنی گذشته، حال و آینده، در کنار یکدیگر می‌توانند پایه‌های اصلی زیست جمعی ما را شکل دهند.
وی ادامه داد: اگر نتوانیم ارتباط معناداری میان گذشته تاریخی، زندگی امروز و آینده‌ای که برای فرزندانمان در نظر گرفته‌ایم برقرار کنیم، با گسست هویتی مواجه خواهیم شد. باید بتوانیم داشته‌های تاریخی و فرهنگی خود را بشناسیم، آنها را به نسل جدید معرفی کنیم و زمینه‌ای فراهم آوریم تا کودکان و نوجوانان با شناخت ظرفیت‌های سرزمین خود، احساس تعلق بیشتری به جامعه داشته باشند.
دهقان با اشاره به ضرورت بازشناسی داشته‌های فرهنگی و تاریخی کشور گفت: ما باید بتوانیم ظرفیت‌ها و داشته‌های خود را به‌درستی بشناسیم و آنها را به نسل جدید نشان دهیم. این داشته‌ها متعلق به همین سرزمین و بخشی از هویت ما هستند و باید برای معرفی و انتقال آنها به نسل‌های آینده برنامه داشته باشیم.
وی افزود: موضوع صرفاً بیان شعار یا تکرار مفاهیم نیست، بلکه باید کاری کنیم که ارزش‌ها و ظرفیت‌های فرهنگی و تاریخی در زندگی روزمره مردم معنا پیدا کنند و افراد بتوانند ارتباط خود را با این هویت در محیط زندگی و فعالیت‌های اجتماعی تجربه کنند.
مسجد را از محله فراتر ببریم؛ بستری برای تقویت هویت اجتماعی
رئیس بنیاد مستضعفان با تأکید بر ضرورت توسعه کارکرد‌های اجتماعی مساجد بیان کرد: باید کاری کنیم که مسجد به فضایی محدود به یک مکان یا محله باقی نماند، بلکه ظرفیت‌های آن در سطح گسترده‌تری از محله، شهر و کشور توسعه پیدا کند و به تقویت پیوند‌های اجتماعی منجر شود.
وی گفت: مسجد می‌تواند بستری برای تقویت ارتباط میان مردم، شکل‌گیری احساس تعلق اجتماعی و انتقال ارزش‌ها به نسل جدید باشد. اگر بتوانیم این ظرفیت را به‌درستی فعال کنیم، مسجد از یک مکان محدود فراتر می‌رود و به بخشی اثرگذار از زندگی اجتماعی مردم تبدیل می‌شود.
دهقان افزود: مسئله این است که چگونه می‌توانیم از ظرفیت‌های موجود برای تقویت هویت جمعی استفاده کنیم و فضایی به وجود آوریم که افراد در آن بتوانند توانایی‌ها و استعدادهای خود را بشناسند، با دیگران ارتباط برقرار کنند و در فعالیت‌های اجتماعی مشارکت داشته باشند.
وی با اشاره به اهمیت فعالیت‌های اجتماعی در محیط‌های محلی ادامه داد: باید زمینه‌ای فراهم کنیم که مردم در محیط زندگی خود احساس کنند عضوی مؤثر از جامعه هستند و می‌توانند در بهبود شرایط پیرامون خود نقش داشته باشند. مسجد از جمله ظرفیت‌هایی است که می‌تواند در این مسیر مورد توجه قرار گیرد.
دهقان: پس از انقلاب، فرزندانمان را به مدرسه سپردیم و از تربیت اجتماعی آنها غافل شدیم
رئیس بنیاد مستضعفان با انتقاد از محدود شدن نگاه تربیتی به مدرسه اظهار کرد: پس از انقلاب، فرزندانمان را به مدرسه سپردیم و این تصور شکل گرفت که پس از آن، مسئولیت تربیت آنها بر عهده مدرسه است و دیگر ارتباطی با ما ندارند؛ درحالی‌که تربیت فرزندان تنها در محیط مدرسه اتفاق نمی‌افتد و بخش مهمی از شخصیت اجتماعی آنها در محیط زندگی و تعامل با دیگران شکل می‌گیرد.
وی افزود: باید بررسی کنیم که در فضای ذهنی فرزندانمان چه می‌گذرد، آنها در چه محیط‌هایی زندگی می‌کنند و چه فرصت‌هایی برای رشد شخصیت، شناخت خود و برقراری ارتباط با جامعه در اختیار دارند. لازم است نسبت به این موضوع حساس باشیم و برای تقویت ارتباط نسل جدید با ارزش‌های اجتماعی و فرهنگی، برنامه‌ریزی کنیم.
دهقان با تأکید بر ضرورت توجه جدی به این مسئله تصریح کرد: باید لایه‌های مختلف تربیتی و اجتماعی را بررسی کنیم و ببینیم چه عواملی موجب شده است بخشی از ظرفیت‌های موجود در تربیت فرزندانمان مورد استفاده قرار نگیرد. این موضوع نیازمند توجه جدی و اقدام عملی است و نمی‌توان آن را صرفاً به مدرسه یا خانواده محدود کرد.
وی ادامه داد: باید از ظرفیت معلمان، خانواده‌ها، مسجد و دیگر محیط‌های اجتماعی استفاده کنیم تا زمینه رشد همه‌جانبه کودکان و نوجوانان فراهم شود. هر یک از این محیط‌ها می‌توانند در شکل‌گیری شخصیت، تقویت هویت و پرورش توانایی‌های نسل جدید نقش داشته باشند.
مدرسه به‌تنهایی کافی نیست؛ کودکان به محیطی برای تمرین زندگی اجتماعی نیاز دارند
دهقان با اشاره به ضرورت فراهم کردن فرصت‌های بیشتر برای جامعه‌پذیری کودکان و نوجوانان گفت: امروز باید از خود بپرسیم که چه فضا‌هایی برای جامعه‌پذیر کردن فرزندانمان در اختیار داریم. مدرسه به‌تنهایی نمی‌تواند تمام نیاز‌های اجتماعی و تربیتی دانش‌آموزان را پاسخ دهد و اگر سایر محیط‌های اجتماعی فعال نباشند، بخشی از فرصت‌های رشد و تعامل از دست می‌رود.
وی افزود: در شرایطی که ارتباطات اجتماعی دانش‌آموزان به محیط‌های محدودتری منحصر شود، این خطر وجود دارد که پیوند‌های جمعی تضعیف شوند و افراد از یکدیگر فاصله بگیرند. در چنین شرایطی، باید محیط‌هایی فراهم کنیم که کودکان و نوجوانان بتوانند در آنها زندگی جمعی را تجربه کنند و یاد بگیرند چگونه در کنار دیگران فعالیت داشته باشند.
رئیس بنیاد مستضعفان ادامه داد: جامعه‌پذیری تنها به انتقال اطلاعات و آموزش مطالب درسی محدود نمی‌شود، بلکه کودکان باید در عمل یاد بگیرند چگونه با دیگران ارتباط برقرار کنند، اختلافات خود را حل کنند، به یکدیگر احترام بگذارند و مسئولیت رفتار‌های خود را بپذیرند.
وی تأکید کرد: برای تحقق این هدف، باید از ظرفیت‌های اجتماعی موجود استفاده کنیم و فضا‌هایی به وجود آوریم که کودکان بتوانند در آنها استعدادهای خود را کشف کنند، در فعالیت‌های جمعی مشارکت داشته باشند و مهارت‌های لازم برای زندگی اجتماعی را بیاموزند.
رقابت و رتبه‌محوری نباید استعدادهای متفاوت دانش‌آموزان را نادیده بگیرد
رئیس بنیاد مستضعفان با انتقاد از نگاه محدودکننده به موفقیت و برتری فردی اظهار کرد: باید در نوع نگاه خود به رشد و پیشرفت کودکان بازنگری کنیم. رقابت و مسابقه می‌توانند مفید باشند، اما مسئله این است که با چه نگرشی به آنها نگاه می‌کنیم و آیا این رقابت‌ها به رشد واقعی افراد کمک می‌کنند یا صرفاً به دنبال تعیین فرد برتر و کسب امتیاز بیشتر هستیم.
وی افزود: نباید این تصور ایجاد شود که تنها کسانی موفق هستند که در یک مسابقه رتبه برتر به دست می‌آورند یا رکوردی را جابه‌جا می‌کنند. ممکن است فردی در یک حوزه استعداد داشته باشد و در حوزه دیگری توانایی متفاوتی از خود نشان دهد؛ بنابراین، نباید معیار موفقیت را به یک الگوی محدود و یکسان برای همه افراد تقلیل دهیم.
دهقان ادامه داد: این‌که یک دانش‌آموز بتواند در المپیاد یا مسابقه‌ای شرکت کند و رتبه به دست آورد، ارزشمند است، اما نباید همه نگاه تربیتی ما به همین موضوع محدود شود. باید از خود بپرسیم که چگونه می‌توانیم استعداد واقعی هر فرد را شناسایی کنیم و به او کمک کنیم توانایی‌های خود را به بهترین شکل پرورش دهد.
وی تصریح کرد: هر فردی ممکن است در زمینه‌ای استعداد داشته باشد؛ یکی در ریاضی، دیگری در خوانندگی، فردی در جغرافیا و فردی دیگر در حوزه‌ای متفاوت. مهم این است که بتوانیم استعداد هر شخص را شناسایی کنیم و زمینه رشد آن را فراهم آوریم، نه این‌که همه را با یک معیار واحد بسنجیم.
هر دانش‌آموز باید فرصت پیدا کردن مسیر خودش را داشته باشد
دهقان با تأکید بر ضرورت توجه به تفاوت‌های فردی دانش‌آموزان بیان کرد: مهم این نیست که همه افراد در یک مسیر حرکت کنند، بلکه باید کمک کنیم هر فرد خودش را پیدا کند و بتواند بر اساس استعداد، علاقه و توانایی‌هایش رشد کند.
وی گفت: اگر فردی استعداد خوانندگی دارد، باید بتواند در همان زمینه به بهترین توانایی خود برسد؛ اگر به ریاضی علاقه‌مند است، باید فرصت داشته باشد توانایی‌هایش را در این حوزه پرورش دهد و اگر به حوزه دیگری علاقه دارد، باید زمینه رشد او در همان مسیر فراهم شود.
رئیس بنیاد مستضعفان افزود: نباید از افراد بخواهیم الزاماً شبیه یکدیگر باشند یا تنها بر اساس معیار‌های از پیش تعیین‌شده حرکت کنند. وظیفه ما این است که به آنها کمک کنیم خودشان را بشناسند و بتوانند بهترین نسخه از توانایی‌های خود باشند.
وی ادامه داد: باید این پرسش را جدی بگیریم که چگونه می‌توانیم استعدادهای فرزندانمان را کشف کنیم و شرایطی فراهم آوریم تا آنها بتوانند توانایی‌هایشان را به مرحله ظهور برسانند. این مسئله نیازمند فراهم کردن فرصت‌های متنوع برای فعالیت، تجربه و یادگیری است.
دهقان تأکید کرد: نباید با چارچوب‌های محدودکننده، مسیر رشد کودکان را از پیش تعیین کنیم. باید به آنها فرصت دهیم توانایی‌های خود را بشناسند، علایقشان را دنبال کنند و در محیطی مناسب به رشد و شکوفایی برسند.
مسجد؛ مدرسه‌ای برای حل اختلاف، همکاری و یادگیری احترام
رئیس بنیاد مستضعفان با اشاره به ظرفیت مساجد برای تربیت اجتماعی نسل جدید گفت: مسجد می‌تواند محیطی باشد که کودکان و نوجوانان در آن خودشان را پیدا کنند و در کنار یادگیری ارزش‌ها، مهارت‌های زندگی جمعی را نیز بیاموزند.
وی افزود: باید کاری کنیم که فرزندانمان در مسجد یاد بگیرند چگونه در کنار یکدیگر زندگی کنند، اختلافات خود را حل کنند و به‌جای درگیری و رفتار‌های تنش‌آمیز، راه گفت‌و‌گو و تعامل را در پیش بگیرند.
دهقان ادامه داد: کودکان باید در محیط‌های اجتماعی بیاموزند که می‌توانند با یکدیگر اختلاف‌نظر داشته باشند، اما برای حل اختلافات خود نیازی به درگیری، یقه‌گیری یا فریاد زدن ندارند. این مهارت‌ها باید در بستر زندگی واقعی و از طریق تجربه تعامل با دیگران شکل بگیرد.
وی تصریح کرد: مسجد این ظرفیت را دارد که به فضایی برای تمرین همکاری، مسئولیت‌پذیری، احترام متقابل و مشارکت اجتماعی تبدیل شود. اگر کودکان و نوجوانان در چنین محیطی فرصت حضور و فعالیت پیدا کنند، می‌توانند در کنار یکدیگر تجربه‌های ارزشمندی به دست آورند و برای حضور مؤثرتر در جامعه آماده شوند.
رئیس بنیاد مستضعفان بر ضرورت استفاده از ظرفیت مساجد برای تقویت هویت اجتماعی و پرورش استعدادهای نسل جدید تأکید کرد و گفت: باید شرایطی فراهم کنیم که کودکان و نوجوانان در محیط‌های اجتماعی مناسب، استعدادهای خود را بشناسند، با ارزش‌های مثبت جامعه آشنا شوند و یاد بگیرند چگونه در کنار یکدیگر زندگی کنند. مسجد می‌تواند در این مسیر نقشی مهم و اثرگذار داشته باشد.
ادامه دارد…
انتهای پیام/
