«سرخ‌بین»؛ روایت دزدی که ناجی شد

سیدهادی مهدوی، کارگردان فیلم کوتاه «سرخ‌بین» در گفت و گو با خبرنگار خبرگزاری آنا درباره ساخت این فیلم گفت: فیلمنامه فیلم «سرخ‌بین» در حالی به ما ارائه شد که قرار بود کار دیگری انجام دهیم و درگیر پروژه دیگری با فیلمنامه‌ای آماده بودیم. فیلمنامه از قبل نوشته شده و آماده بود و ما کار روی آن را آغاز کردیم. اما در لحظات پایانی، دقیقاً دو روز پیش از شروع تولید، بخش بسیار زیادی از فیلمنامه تغییر کرد و من نیز شخصاً بخش کوچکی به آن اضافه کردم. در نهایت، با همین تغییرات وارد مرحله تولید شدیم.

وی افزود: البته تغییراتی در فیلمنامه ایجاد کردم؛ برای مثال، بخشی از دیالوگ‌ها را تغییر دادم. وقتی فیلمنامه را خواندم، متوجه شدم که شخصیت اصلی در نهایت قرار است کاری انجام دهد که با هدف اولیه‌اش تفاوت دارد. او برای دزدی رفته است، اما در نهایت جان فرد دیگری را نجات می‌دهد. این موضوع برای من کمی عجیب بود و این پرسش را ایجاد می‌کرد که چگونه ممکن است یک شخصیت با چنین سرعتی تغییر کند. تنها کاری که توانستم انجام دهم، اضافه کردن لکه خون در صحنه نیمرو درست کردن او بود تا نشان دهم شخصیت داستان به حلال و حرام نیز اعتقاد دارد.

مهدوی ادامه داد: مثلا آنجا که می‌گوید «مال دشمن از شیر مادرم حلال‌تر است»، نشان می‌دهد که اگر آن مال را حرام می‌دانست، سراغش نمی‌رفت. همین نکته کوچک، دست‌کم برای من و از نگاه یک مخاطب، باعث شد پایان داستان و تغییر رفتار او تا حدودی باورپذیرتر شود. شاید بتوانم بگویم یکی از بخش‌هایی که خودم در این فیلم بسیار دوست دارم، همان صحنه تخم‌مرغ است.

وی درباره انتخاب نام فیلم گفت: عنوان «سرخ‌بین» به کوررنگی شخصیت اصلی داستان اشاره دارد. افراد کوررنگ به دلیل مشکل در تشخیص کنتراست، رنگ‌ها را به‌درستی نمی‌بینند و از عینک‌هایی با شیشه‌های قرمزرنگ استفاده می‌کنند تا دست‌کم بتوانند کنتراست را تشخیص دهند. این عینک‌ها نیز امکان تشخیص رنگ‌ها را برای آن‌ها فراهم نمی‌کنند، اما می‌توانند به تشخیص تفاوت میان برخی اشیا کمک کنند. رنگ سرخ و نطفه سرخ‌رنگ داخل تخم‌مرغ نیز و حتی عینک شنای قرمزرنگی که شخصیت روی چشم‌هایش گذاشته است، از موتیف‌های فیلم بودند.

این کارگردان با بیان اینکه کوررنگی شخصیت از ابتدا در فیلمنامه وجود داشت و در فیلم نیز حفظ شد، گفت: استفاده از عینک شنای قرمزرنگ، بعدها به اثر اضافه شد. سایر موارد نیز بخشی از پرداخت شخصیت بودند. برای مثال، تلاش کردم با افزودن برخی ویژگی‌ها، شخصیت را به کاراکتری خاص‌تر تبدیل کنم و در عین حال، حال‌وهوای فیلم کوتاه را تقویت کنم. همچنین، می‌خواستم فضای ملتهب داستان را از طریق این نوع نگاه سرخ‌رنگ تشدید کنم. این موارد در واقع جزئیاتی بودند که به شخصیت اضافه کردم تا او را منحصربه‌فردتر کنم.

مهدوی افزود: برای نمونه، در لحظه‌ای که شخصیت با موتور وارد می‌شود و عینکی را به چشم دارد که در سکانس آغازین فیلم دیده می‌شود، می‌خواستم او را تا حدودی شبیه هیولایی شکارچی نشان دهم و فضای شخصیت را کمی به سمت فانتزی ببرم. چنین تصویری در ذهنم بود. با این حال، موضوع اصلی همان نگاه سرخ‌رنگ شخصیت و ناتوانی او در تشخیص رنگ‌های دیگر است؛ مسئله‌ای که در طول فیلم چندین بار به آن اشاره می‌شود.

وی تاکید کرد: از این موتیف توانستیم در پایان فیلم نیز استفاده کنیم. در نهایت، پسر با پدر همراه می‌شود و سپس از او می‌پرسد: «آسمان چه رنگی است؟» در حالی که ما آسمان را به رنگ صورتی و آبیِ دم صبح می‌بینیم، پسر پاسخ می‌دهد: «خاکستری است.» از طریق این صحنه، می‌خواستیم همراهی این دو شخصیت را نشان دهیم. با این حال، اضافه کردن عینک بیشتر با هدف پرداخت شخصیت انجام شد؛ چراکه حتی بدون وجود آن نیز امکان شکل‌گیری این اتفاق وجود داشت. در واقع، تمام شرایط لازم برای وقوع این اتفاق، چه شخصیت عینک داشته باشد و چه نداشته باشد، فراهم بود.

این مدرس فیلمسازی درباره بازی علی باقری در این فیلم گفت: علی باقری بازیگری بسیار باهوش است و من از قبل، با دیدن فیلم‌هایش، به این کاراکتر و ظرفیت‌های او علاقه‌مند شده بودم. وقتی پیشنهاد همکاری مطرح شد، چند گزینه پیش روی ما بود که ایشان نیز یکی از آن‌ها بودند. او بازیگری بسیار فهمیده است و من چندان در اجرای او دخالت نکردم. سعی کردم تا حد امکان از تمام خلاقیت و توانایی‌های بازیگر استفاده کنم و اجازه بدهم نقش را با درک و نگاه خودش اجرا کند؛ مگر در مواردی که لازم بود برای حفظ خط روایت، تغییرات جزئی در اجرا ایجاد کنم و آن را تنظیم کنم.

این کارگردان با بیان اینکه اخیرا عوامل حرفه‌ای در فیلم کوتاه استفاده می‌شود، گفت: من سال‌ها مدرس انجمن سینمای جوانان بوده‌ام و بسیاری از هنرجویانم اکنون در بخش اصلی جشنواره فیلم دارند. اعتقاد من این است که وقتی با عوامل حرفه‌ای همکاری می‌کنیم، نباید خودمان را متکلم وحده بدانیم؛ بلکه باید در ابتدا به حرف‌ها و دیدگاه‌های دیگران گوش دهیم. چه فیلم‌بردار باشد و چه بازیگری مانند علی باقری که فردی باتجربه و حرفه‌ای است، تلاش می‌کردم نظراتشان را بشنوم و استفاده کنم. اگر پیشنهادهای آن‌ها با مسیر موردنظر ما هم‌خوانی داشت، از آن‌ها استفاده می‌کردیم و اگر امکان بهتر شدن کار وجود داشت، دوباره گفت‌وگو می‌کردیم و تغییرات لازم را متناسب با خط روایت انجام می‌دادیم. اگر هم پیشنهادی با خط روایت فیلم در تضاد بود، تلاش می‌کردیم آن بخش را کنترل کنیم.

مهدوی یادآور شد: همان‌طور که در کار صدابرداری، به صدابردار آزادی عمل می‌دهیم تا بوم را در موقعیت مناسب قرار دهد، سعی می‌کردم همین آزادی عمل را برای فیلم‌بردار نیز فراهم کنم. ما با دکوپاژ مشخصی سر صحنه حاضر می‌شدیم و تکلیف پلان‌ها از قبل روشن بود؛ در مجموع، ۶۹ پلان داشتیم. با این حال، ترجیح می‌دادم هنگام حضور در صحنه، نظر فیلم‌بردارم، مرتضی حکاکی، را نیز جویا شوم که فیلم‌برداری حرفه‌ای و توانمند هستند. تلاش می‌کردیم دیدگاه‌های همه عوامل را در نظر بگیریم و در نهایت، دکوپاژ را متناسب با روایت پیش ببریم تا تمام اجزای فیلم در خدمت روایت قرار بگیرند.
 
فیلم کوتاه «سرخ بین» روایتی از یک شب در میانه جنگ است، مردی کوررنگ که سال‌هاست از خانواده‌اش فاصله گرفته، پسرش را برای پیداکردن وسیله ای با ارزش به مکانی متروکه می‌برد اما آن شب، اتفاقی پیش‌بینی‌نشده مسیر این پدر و پسر را تغییر می‌دهد.

فیلم کوتاه «سرخ‌بین» به کارگردانی سیدهادی مهدوی و تهیه‌کنندگی مجتبی احسانی و هاشم مسعودی محصول سازمان هنری رسانه ای اوج است که در چهل‌وسومین جشنواره بین‌المللی فیلم کوتاه تهران نمایش داده می‌شود. این فیلم روز دوشنبه ۲۷ مهر ساعت ۱۳:۳۰ در سالن ۶، سه‌شنبه ۲۸ مهر ساعت ۲۱ در سالن ۱۱ و چهارشنبه ۲۹ مهر ساعت ۱۶ در سالن ۶ پردیس سینمایی ملت روی پرده می‌رود.