یادداشت؛
آب‌انبار فریدون گرایلی در مسیر احیا؛ بنایی که روزگاری آب جاجرم را تأمین می‌کرد
به گزارش خبرنگار خبرگزاری آنا، آب‌انبار فریدون گرایلی را می‌توان یکی از نشانه‌های شیوه مدیریت و ذخیره آب در گذشته جاجرم دانست؛ بنایی که مخزن آن زمانی محلی برای جمع‌آوری آبی بود که از چشمه‌ای در مجاورت قلعه جلال‌الدین تأمین می‌شد.
ابراهیم اخوان، رئیس شورای شهر جاجرم، درباره پیشینه و کارکرد این آب‌انبار در گفت وگو با آنا توضیح می‌دهد که آب چشمه از طریق نهر‌ها و جوی‌ها به بخش‌های مختلف شهر می‌رسید و باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی نیز از همین منبع استفاده می‌کردند.
به گفته او، در گذشته مسیر آب به گونه‌ای طراحی شده بود که علاوه بر آب‌انبار، حمام جاجرم و باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی نیز از این منبع آبی بهره‌مند می‌شدند؛ موضوعی که نشان می‌دهد آب در ساختار زندگی شهری جاجرم، تنها یک نیاز روزمره نبوده و شبکه‌ای از فضا‌ها و بنا‌ها را به یکدیگر پیوند می‌داده است.
دیوار‌هایی از ساروج برای نگهداری آب
درون آب‌انبار، مخزنی قرار دارد که برای نگهداری حجم قابل توجهی از آب ساخته شده است. دیواره‌های بنا نیز با استفاده از ساروج شکل گرفته‌اند؛ مصالحی که در معماری سنتی بنا‌های مرتبط با آب، نقشی مهم در استحکام و دوام سازه داشته است.
اخوان با اشاره به ویژگی‌های معماری آب‌انبار می‌گوید استفاده از ساروج و آهک در جداره‌های آن، علاوه بر کمک به حفظ ایستایی دیوار‌ها در برابر فشار ناشی از حجم آب، در جلوگیری از گنداب شدن و ایجاد املاح در آب ذخیره‌شده نیز مؤثر بوده است.
این ویژگی باعث می‌شده آب برای مدتی در مخزن باقی بماند، بدون آنکه کیفیت آن به سرعت از بین برود؛ موضوعی که در روزگاری که دسترسی به آب لوله‌کشی وجود نداشت، اهمیتی اساسی برای زندگی مردم داشت.
پله‌هایی که به آب می‌رسیدند
یکی از عناصر قابل توجه آب‌انبار، راه‌پله‌ای است که به سمت مخزن و محل برداشت آب هدایت می‌شود. مردم از همین مسیر پایین می‌رفتند تا آب مورد نیاز خود را برداشت کنند؛ آبی که بخشی از نیاز روزمره و به‌ویژه آب آشامیدنی آنان را تأمین می‌کرد.
در واقع، این راه‌پله تنها یک عنصر معماری در بنای آب‌انبار نبوده، بلکه مسیری بوده که مردم را به یکی از حیاتی‌ترین منابع زندگی روزانه‌شان می‌رسانده است.
اخوان با اشاره به همین کارکرد می‌گوید مردم در گذشته از این مسیر برای رسیدن به محل برداشت آب استفاده می‌کردند و آب سالم و تمیز مورد نیاز خود را از مخزن تأمین می‌کردند.
آب‌انبار در انتظار مرمت
حالا این بنای تاریخی پس از سال‌ها بار دیگر در مسیر توجه قرار گرفته است. به گفته رئیس شورای شهر جاجرم، آب‌انبار فریدون گرایلی اخیراً توسط مدیریت شهری تملک شده و گام بعدی، فراهم کردن زمینه مرمت و احیای آن است.
اخوان در این‌باره می‌گوید: اخیراً تملک کردیم و ان‌شاءالله به‌زودی با همت میراث فرهنگی بتوانیم یک اعتبار و بودجه‌ای برایش تصویب کنیم و آن را مرمت کنیم.
وی ابراز امیدواری می‌کند که با انجام مرمت، آب‌انبار فریدون گرایلی بار دیگر به جمع آثار تاریخی و زیبای جاجرم اضافه شود و بتوان از ظرفیت آن در معرفی پیشینه تاریخی شهر استفاده کرد.
آب‌انبار فریدون گرایلی در حقیقت تنها یک سازه برای ذخیره آب نیست؛ بنایی است که در دل خود بخشی از تاریخ زندگی مردم جاجرم، شیوه تأمین آب، معماری سنتی و پیوند میان آب، کشاورزی و زندگی شهری را حفظ کرده است؛ روایتی که حالا با مرمت و احیای این بنا می‌تواند دوباره برای نسل امروز خوانده شود.
انتهای پیام/
