یادداشت؛
مقاله‌محوری جای مسئله‌محوری را در دانشگاه‌ها گرفته است/ مشوق‌های مالیاتی برای پیوند دانشگاه و صنعت
«وحید کنعانی» عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، در گفتوگو با خبرنگار پارلمانی خبرگزاری آنا، در پاسخ به این سؤال که چرا با وجود تولید مقالات و دستاورد‌های علمی، فاصله میان دانشگاه و صنعت همچنان زیاد است و چه قوانینی برای تبدیل پژوهش‌های دانشگاهی به محصول وجود دارد، اظهار کرد: یکی از چالش‌های مهم کشور، فاصله میان تولیدات علمی و نیاز‌های واقعی بخش صنعت است. امروز احساس می‌شود میان علم و صنعت فاصله ایجاد شده و در برخی موارد نیز این دو حوزه به‌صورت جزیره‌ای عمل می‌کنند.
وی افزود: این مسئله به مبانی سیاست‌گذاری و حتی مسائل فرهنگی بازمی‌گردد و باید مورد توجه ویژه قرار گیرد. واقعیت این است که در حوزه علمی، مقاله‌محوری به جای مسئله‌محوری بسیار پررنگ شده است.
نظام ارزیابی اساتید باید از مقاله‌محوری به سمت حل مسئله برود
عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس ادامه داد: در حال حاضر، نظام ارزیابی و آیین‌نامه‌های ارتقای اعضای هیئت علمی تا حد زیادی بر تعداد مقالات تولیدشده، به‌ویژه مقالات نمایه‌شده در پایگاه‌هایی مانند ISI و Scopus، متمرکز است؛ در حالی که باید حل مسائل واقعی کشور و صنعت، اولویت اصلی باشد.
کنعانی تصریح کرد: تولید مقالات نظری معمولاً هزینه و ریسک اجرایی کمتری دارد و زمان انتشار آن نیز مشخص‌تر است، اما اجرای پروژه‌های صنعتی با ریسک بالا، پیچیدگی قرارداد‌ها و عدم قطعیت در دستیابی به نتیجه همراه است. به همین دلیل، طبیعی است که برخی افراد به سمت فعالیت‌های مقاله‌محور گرایش پیدا کنند.
وی با اشاره به وضعیت بخشی از صنایع کشور گفت: در برخی حوزه‌ها با صنایعی مواجه هستیم که بخش قابل توجهی از فعالیت آنها به مونتاژ، واردات یا خام‌فروشی محدود شده است و در چنین شرایطی، نیاز جدی به تحقیق و توسعه احساس نمی‌شود.
برخی صنایع انگیزه کافی برای نوآوری ندارند
عضو کمیسیون آموزش مجلس ادامه داد: از سوی دیگر، برخی صنایع به دلیل برخورداری از شرایط انحصاری، انگیزه کمتری برای انجام کار‌های نوآورانه، ارتقای کیفیت و استفاده از ظرفیت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها دارند. این موضوعات از جمله مسائلی است که امروز در جامعه با آن مواجه هستیم و باید برای آنها راهکار ارائه شود.
کنعانی با اشاره به اقدامات کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس برای تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت گفت: کمیسیون آموزش در این زمینه گام‌های خوبی برداشته است. در داخل کمیسیون نیز کمیته‌ای تشکیل شده که به‌صورت هفتگی موضوع ارتباط میان صنعت و دانشگاه را بررسی می‌کند و نقاط قوت، ضعف و مشکلات موجود در این حوزه مورد بررسی قرار می‌گیرد.
وی افزود: هدف این است که مقالات و پژوهش‌های علمی، به‌ویژه پژوهش‌هایی که با صرف هزینه و زمان انجام می‌شوند، بتوانند وارد بازار کار و چرخه فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان شوند. این موضوع در حال پیگیری است و امیدواریم در این زمینه به نتایج خوبی برسیم.
مشوق‌های مالیاتی برای اتصال دانشگاه و صنعت
عضو کمیسیون آموزش مجلس با تأکید بر ضرورت ایجاد انگیزه برای دانشگاه‌ها و صنایع اظهار کرد: اگر بتوانیم ارتباط میان دانشگاه و صنعت را به‌درستی برقرار کنیم، در آینده می‌توانیم استفاده از ظرفیت مقالات و دستاورد‌های علمی را به سمت حل مسائل واقعی کشور، تربیت نیروی متخصص و تقویت شرکت‌های دانش‌بنیان هدایت کنیم.
کنعانی گفت: دانشگاه معمولاً برای پیشبرد دانش، تحلیل‌های نظری و علمی ارائه می‌دهد که فرآیند آن زمان‌بر است، در حالی که در صنعت نیز پروژه‌های اساسی انجام می‌شود که ریسک اجرایی بالایی دارد؛ بنابراین باید سازوکاری برای هماهنگ کردن این دو حوزه ایجاد شود.
وی ادامه داد: یکی از راهکار‌ها می‌تواند در نظر گرفتن مشوق‌های مالیاتی برای دانشگاه‌ها و صنایع باشد. به‌عنوان نمونه، می‌توان صنایع را تشویق یا ملزم کرد بخشی از منابع مالیاتی خود را در قرارداد‌های پژوهشی هزینه کنند تا از این طریق به توسعه فناوری و حل مسائل صنعت کمک شود.
فرصت مطالعاتی و بورسیه صنعتی برای اساتید
عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس همچنین ایجاد فرصت‌های مطالعاتی و بورسیه‌های صنعتی برای اساتید را یکی دیگر از راهکار‌های تقویت ارتباط دانشگاه و صنعت دانست و افزود: باید شرایطی فراهم شود که پایان‌نامه‌های دانشگاهی به سمت مسائل واقعی صنعت هدایت شوند.
کنعانی تصریح کرد: تقویت پارک‌های علم و فناوری نیز می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد. مجموعه این اقدامات می‌تواند به ایجاد ارتباط مؤثرتر میان ظرفیت علمی دانشگاه‌ها و نیاز‌های واقعی صنعت کمک کند.
وی با اشاره به ضرورت اصلاح آیین‌نامه ارتقای اعضای هیئت علمی گفت: باید در آیین‌نامه ارتقای اساتید نیز بازنگری و برای فعالیت‌های مسئله‌محور و صنعتی امتیازات بیشتری در نظر گرفته شود؛ به‌گونه‌ای که این امتیازات حتی از امتیازات برخی مقالات ISI و Scopus بالاتر باشد. این مسئله می‌تواند انگیزه اساتید را برای ورود به حوزه صنعت و استفاده از دانش و تخصص خود در حل مشکلات واقعی کشور افزایش دهد.
تحریم‌ها مانع فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان نشده است
کنعانی در پاسخ به این سؤال که تحریم‌ها تا چه اندازه برای فعالیت شرکت‌های دانش‌بنیان مانع ایجاد کرده است، اظهار کرد: تحریم‌ها قطعاً بی‌تأثیر نبوده‌اند، اما واقعیت این است که در حوزه علم و فناوری اقدامات خوبی در کشور انجام شده و حمایت‌های مناسبی نیز صورت گرفته است.
وی افزود: مجلس نیز در این زمینه جدیت دارد و در بودجه، حمایت از پارک‌های علم و فناوری و شرکت‌های دانش‌بنیان را مورد توجه قرار داده است. قطعاً این حمایت‌ها در آینده آثار خود را نشان خواهد داد.
عضو کمیسیون آموزش مجلس تأکید کرد: باید بیش از گذشته به سمت توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان حرکت کنیم، زیرا این شرکت‌ها دارای ایده‌های جدید و نوآورانه هستند و می‌توانند در حل مسائل کشور نقش مؤثری ایفا کنند.
کنعانی خاطرنشان کرد: در قانون جهش تولید دانش‌بنیان نیز توجه ویژه‌ای به این موضوع شده و شرکت‌های دانش‌بنیان مورد حمایت قرار گرفته‌اند. همچنین افرادی که در این حوزه فعالیت می‌کنند، می‌توانند از مشوق‌های مالیاتی پیش‌بینی‌شده در بند‌های مختلف این قانون بهره‌مند شوند.
انتهای پیام/
