سلامت معنوی باید از کودکی در نظام آموزشی نهادینه شود/ ضرورت ورود سلامت معنوی به دروس پزشکی

به گزارش خبرنگار آنا، علیرضا مرندی، رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران، در افتتاحیه دهمین همایش ملی سلامت معنوی اسلامی که صبح روز چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ برگزار شد، با تأکید بر ضرورت توجه به سلامت معنوی در کنار ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی سلامت اظهار کرد: سلامت معنوی باید برای مردم در همه اقشار و سنین تبیین شود و برای تحقق این هدف، دستگاه‌های مختلف از جمله وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، دانشگاه‌ها و صداوسیما باید همکاری و نقش خود را به‌درستی ایفا کنند.

وی با قدردانی از حضور رئیس‌جمهور در این همایش گفت: از رئیس‌جمهور که با وجود داشتن برنامه‌های متعدد در این جلسه حضور پیدا کردند، تشکر می‌کنم. موضوع سلامت معنوی ارزش آن را دارد که از سوی مسئولان مورد حمایت قرار گیرد.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران افزود: روحانیت نیز در این زمینه می‌تواند به ما کمک کند و امیدواریم این همکاری در آینده ادامه داشته باشد. باید کاری کنیم که سلامت معنوی برای مردم در همه اقشار و سنین تبیین شود؛ چراکه این بعد از سلامت با اعتقادات اسلامی ما کاملاً منطبق است.

سلامت معنوی؛ بعد چهارم سلامت

مرندی با اشاره به تاریخچه توجه به مفهوم سلامت اظهار کرد: سازمان جهانی بهداشت از سال ۱۹۴۶ تعریف مشخصی از سلامت ارائه کرد که در آن سلامت انسان شامل ابعاد جسمی، روانی و اجتماعی بود. بر اساس این تعریف، سلامت فقط بیمار نبودن، معلول نبودن یا ناتوان نبودن نیست، بلکه برخورداری از وضعیت مطلوب جسمی، روانی و اجتماعی است.

وی ادامه داد: در سال‌های بعد این موضوع مطرح شد که بدون توجه به ابعاد دیگر سلامت، مشکلات مردم به‌طور کامل حل نخواهد شد و بر همین اساس، سلامت معنوی به عنوان بعد چهارم سلامت مورد توجه قرار گرفت.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران گفت: تعریف و نحوه اجرای سلامت معنوی باید با توجه به فرهنگ، جامعه و اعتقادات هر کشور تعیین شود. کشور‌های مختلف نیز در این زمینه مطالعاتی انجام داده‌اند، اما تعریف سلامت معنوی در هر جامعه با توجه به اعتقادات و زمینه‌های اجتماعی آن متفاوت است.

مرندی افزود: در برخی جوامع غربی برای مقابله با احساس تنهایی و پوچی، راهکار‌هایی مانند موسیقی، طبیعت‌گردی، مطالعه، ورزش و یوگا مورد توجه قرار گرفته است، اما مبنای اعتقادی این رویکرد‌ها با سلامت معنوی مبتنی بر آموزه‌های اسلامی متفاوت است.

تدوین منابع اسلامی برای سلامت معنوی

وی با اشاره به ضرورت استفاده از منابع اسلامی در این حوزه اظهار کرد: در مقطعی متوجه شدیم منابع اسلامی کافی در زمینه سلامت معنوی در اختیار نداریم، در حالی که در غرب مطالعات و منابع متعددی تولید شده بود؛ بنابراین تلاش کردیم با استفاده از منابع اسلامی، مبانی سلامت معنوی متناسب با فرهنگ و اعتقادات خودمان را تبیین کنیم.

مرندی افزود: در این مسیر از حمایت بزرگان و شخصیت‌های علمی و دینی نیز بهره‌مند شدیم و از روحانیت خواستیم در این زمینه کمک کنند. به‌تدریج برخی استادان و مؤسسات اسلامی نیز به این موضوع ورود کردند و اقداماتی در زمینه پژوهش و تدوین منابع انجام شد.

وی ادامه داد: مؤسسات و مراکز علمی و پژوهشی نیز وارد این حوزه شدند و کتاب‌هایی درباره سلامت معنوی و نظریه‌پردازی در این زمینه تدوین شد.

کتاب سلامت معنوی برای دانشجویان پزشکی تدوین شد

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای ورود سلامت معنوی به آموزش پزشکی گفت: ما کتاب درسی سلامت معنوی برای دانشجویان پزشکی تهیه کرده‌ایم و امیدواریم این موضوع در برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها قرار گیرد.

وی افزود: مشاور وزارت بهداشت قرار بود در این جلسه حضور داشته باشد، اما به دلیل جلسه هیئت دولت نتوانست در این برنامه شرکت کند. با این حال، وزارت بهداشت از توجه به سلامت معنوی اسلامی در برنامه‌های درسی دانشگاه‌ها استقبال می‌کند.

مرندی تأکید کرد: تردیدی ندارم که توجه به سلامت معنوی در آموزش دانشجویان پزشکی ضروری است و باید این موضوع در نظام آموزش پزشکی مورد توجه قرار گیرد.

سلامت معنوی باید از دوران کودکی آموزش داده شود

وی با تأکید بر ضرورت توجه به سلامت معنوی از دوران کودکی اظهار کرد: وزارت آموزش و پرورش باید کودکان را با معنویت و سلامت معنوی تربیت کند. این موضوع در سال‌های اخیر تا حدی کمرنگ شده و باید از دوران کودکی و سپس در نوجوانی و جوانی مورد توجه قرار گیرد.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران ادامه داد: یکی از گروه‌های هدف و اولویت‌ها در زمینه آموزش سلامت معنوی، نوجوانان هستند، اما مهم‌تر از آن، فرزندپروری اسلامی و تربیت نسل آینده است.

مرندی گفت: باید ببینیم آیا از شرایطی که امروز در دنیا وجود دارد، برای نسل آینده خود راضی هستیم یا خیر. اگر بتوانیم نسل آینده را بهتر از نسل خود تربیت کنیم و نسلی معتقدتر و آگاه‌تر داشته باشیم، قطعاً توفیق بیشتری خواهیم داشت.

تأکید بر تربیت کودک از دوران جنینی

وی با اشاره به اهمیت دوران ابتدایی رشد کودک اظهار کرد: ظرفیت‌های دوران جنینی و سال‌های ابتدایی زندگی را کمتر مورد توجه قرار داده‌ایم. در این دوران رشد مغز با سرعت زیادی انجام می‌شود، ارتباطات عصبی شکل می‌گیرد و کودک آمادگی بالایی برای دریافت و یادگیری دارد.

مرندی افزود: بنابراین باید از همین دوران برای تربیت و شکل‌گیری شخصیت و معنویت فرزندان استفاده کنیم.

وی ادامه داد: در برخی منابع روان‌شناسی کودک نیز بر اهمیت آموزش و تربیت از دوران جنینی تأکید شده است. در آموزه‌های اسلامی نیز تربیت فرزند از دوران پیش از تولد مورد توجه قرار گرفته و حتی انتخاب همسر و شرایط والدین نیز در این زمینه اهمیت دارد.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران گفت: باید از این ظرفیت استفاده کنیم و رفتار و آموزه‌های اسلامی را از مراحل ابتدایی زندگی به کودکان منتقل کنیم.

نقش آموزش و پرورش و صداوسیما در تربیت معنوی

مرندی با تأکید بر ضرورت همکاری میان دستگاه‌های مختلف اظهار کرد: از رئیس‌جمهور تقاضا دارم در این زمینه از ظرفیت وزارت بهداشت، وزارت آموزش و پرورش، پزشکان، دانشگاه‌ها و به‌ویژه صداوسیما استفاده شود.

وی افزود: وزارت آموزش و پرورش باید از دوران کودکی و حتی مهدکودک‌ها به موضوع سلامت معنوی توجه کند. صداوسیما نیز به عنوان دانشگاه عمومی کشور برای همه مردم، نقش بسیار پررنگی در این زمینه دارد.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران ادامه داد: اگر هر فرد و دستگاهی در این مسیر قدم بردارد، در واقع در یک مسیر مشترک حرکت کرده است و تلاش همه آنها ارزشمند خواهد بود.

هشدار درباره احساس پوچی و تنهایی در میان جوانان

مرندی با اشاره به ضرورت توجه به ابعاد مختلف سلامت گفت: ما کشور ثروتمندی هستیم و از نظر اقتصادی و اجتماعی نیز ظرفیت‌های خوبی داریم و مردم به آینده کشور اطمینان دارند، اما در عین حال، به‌ویژه در میان جوانان، احساس پوچی، بیهودگی، رهاشدگی و تنهایی دیده می‌شود.

وی افزود: برخی افراد در نتیجه این شرایط به سمت افسردگی، مواد مخدر، الکل، جرم و حتی خودکشی سوق پیدا می‌کنند و بر همین اساس، موضوع سلامت معنوی به عنوان راهکاری برای تکمیل سایر ابعاد سلامت مطرح شده است.

رئیس فرهنگستان علوم پزشکی ایران تأکید کرد: توجه به سلامت معنوی باید به یک اقدام مشترک میان دستگاه‌های مختلف تبدیل شود تا بتوانیم وظایف خود را در زمینه سلامت و تربیت نسل آینده به‌درستی انجام دهیم.

مرندی در پایان از برگزارکنندگان دهمین همایش ملی سلامت معنوی اسلامی قدردانی کرد و گفت: امیدوارم با همکاری همه مجموعه‌ها بتوانیم در زمینه سلامت معنوی و تربیت نسل آینده موفق باشیم.