مهارت‌آموزی تا میدان کار؛ پایان دوران کارآموزی‌های بی‌هدف/ نخبگان وارد میدان عملیاتی صنعت برق شدند

به گزارش خبرگزاری آنا، در عصر تحول دیجیتال و شتاب فزاینده فناوری‌های نوین، صنعت برق به‌عنوان ستون فقرات زیرساخت‌های اقتصادی، بیش از هر زمان دیگری به نبوغ و تخصص نیروی انسانی وابسته است. این صنعت امروز نه صرفاً با سیم‌کشی و نیروگاه‌سازی، بلکه با پارادایم‌های جدیدی همچون هوش مصنوعی، دیتاسنتر‌ها و مدیریت هوشمند انرژی گره خورده است. با این حال، در سوی دیگرِ این معادله، نظام آموزشی کشور همچنان درگیر سنت‌های ناکارآمدی است که شکاف میان دانشگاه و صنعت را به یک تهدید استراتژیک برای توسعه پایدار بدل کرده است. کارآموزی که در تعاریف آکادمیک باید پل اتصال دانشجو به میدانِ عمل باشد، سال‌هاست به یک فرآیند بوروکراتیک و فرمالیته تقلیل یافته که خروجی آن، فارغ‌التحصیلانی است که با وجود دانش تئوریک، فاقد مهارت‌های لازم برای چالش‌های واقعیِ دنیای انرژی هستند.

این شکاف عمیق، نه تنها مانعی در برابر بهره‌وری صنعت برق است، بلکه به منزله هدررفت سرمایه‌گذاری‌های سنگین ملی در حوزه تربیت نخبگان تلقی می‌شود. در شرایطی که مهاجرت نخبگان و کمبود نیروی متخصصِ آماده‌به‌کار، زنگ خطری جدی برای آینده مدیریتِ صنعت انرژی است، گذار از آموزش‌های صرفاً تئوریک به بستر‌های عملیاتی، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. بهره‌گیری از مدل‌های توانمندسازی نظیر مراکز رشد و انکوباتورها، نقشه راهی برای عبور از این بن‌بست فراهم کرده است؛ مدلی که در آن دانشجو هم‌زمان با تحصیل، با چالش‌های واقعیِ صنعت پنجه در پنجه می‌شود.

با این وجود، مسئله تنها به آموزش محدود نمی‌شود. یکی از بزرگترین خلاء‌های مدیریتی در ساختار اجرایی صنعت انرژی، ضعف در جانشین‌پروری و فقدان سازوکاری برای انتقال تجربه از نسل پیشکسوت به نسل جوان است. تداوم پایداریِ اکوسیستم فناوری کشور، نیازمند بازطراحیِ مدل‌های همکاری است که در آن، نیرو‌های نخبه نه به‌عنوان کارآموزانِ صرف، بلکه به‌عنوان بازیگرانِ اصلی در پروژه‌های عملیاتی نقش‌آفرینی کنند.

در شرایطی که گذار جهانی به سمت فناوری‌های پیشرفته نیازمند زیرساخت‌های پایدار انرژی و نخبگان دانشگاهی است، بخش خصوصی بر ضرورت تجدیدنظر در سازوکار‌های آموزش فنی و ارتباط میان دانشگاه و بخش صنعت تأکید دارد. در همین زمینه، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران معتقد است آینده صنعت برق بدون بازنگری در شیوه آموزش عالی، مدیریت سرمایه انسانی و اتصال به زنجیره فناوری‌های نوین با چالش‌های ساختاری رو‌به‌رو خواهد شد.

شکاف آموزش نظری و نیاز بازار کار؛ کارآموزی نباید اداری و فرمالیته باشد

آرش نجفی، رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی ایران در گفت‌و‌گو با خبرنگار اقتصادی آنا، با اشاره به جایگاه دانشگاه‌ها در آینده صنعت انرژی و فناوری اظهار کرد: صنعت برق بیش از بسیاری از صنایع دیگر به دانش، فناوری و نیروی انسانی متخصص وابسته است؛ از این رو، مراکز دانشگاهی باید در تأمین این نیاز نقشی محوری و راهبردی ایفا کنند.

وی با اشاره به چالش‌های موجود در زنجیره آموزش و اشتغال گفت: یکی از آسیب‌های اساسی کنونی، فاصله معنادار میان آموزش‌های نظری دانشگاهی با نیاز‌های واقعی بازار کار است؛ در حالی که دانشجویان باید هم‌راستا با سرفصل‌های تئوریک، بستر تجربه عملی و حضور در محیط‌های اجرایی کسب‌وکار و کارگاه‌های صنعتی را در اختیار داشته باشند.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق ایران افزود: در این چارچوب، بهره‌گیری از مدل‌های نوین توانمندسازی از جمله مراکز رشد و انکوباتور‌ها اهمیتی مضاعف دارد. دانشجو باید هم‌زمان با تحصیل دانشگاهی برای ورود به بازار کار آماده شود تا پس از فراغت از تحصیل، با شکاف عمیق میان آموزه‌ها و الزامات عملیاتی صنعت روبه‌رو نشود.

وی در ادامه با تأکید بر لزوم ارتقای کیفی دوره‌های کارآموزی تصریح کرد: فرآیند کارآموزی نباید به یک رویه بوروکراتیک، اداری و فرمالیته تقلیل پیدا کند، بلکه ساختار آن باید به گونه‌ای بازطراحی شود که خروجی آن مهارت‌آموزیِ موثر و درک واقعی مختصات میدان کار باشد.

صیانت از نخبگان و بحران جانشین‌پروری در مدیریت صنعت انرژی

نجفی با تأکید بر اینکه توسعه صنعت برق و اکوسیستم فناوری بدون اتکا به نیروی انسانی متخصص غیرممکن است، گفت: کشور برای پرورش هر یک از نیرو‌های متخصص هزینه‌های سنگین و سرمایه‌گذاری معتنابهی را متقبل می‌شود؛ بنابراین از دست دادن نیرو‌های توانمند و مهاجرت آنها به معنای هدررفت مستقیم این سرمایه‌گذاری ملی است.

وی افزود: صیانت از فارغ‌التحصیلان نخبه، طراحی بستر‌های شغلی استاندارد و مهیا کردن زمینه فعالیت حرفه‌ای متخصصان، فوری‌ترین ابزار برای حفظ سرمایه انسانی و تثبیت ضریب توان علمی کشور به شمار می‌رود.

رئیس کمیسیون انرژی اتاق بازرگانی ایران همچنین با انتقاد از غفلت از مسئله جانشین‌پروری در بدنه مدیریتی بخش انرژی خاطرنشان کرد: یکی از نواقص ساختاری در ساختار‌های مدیریتی و اجرایی، کم‌توجهی به آماده‌سازی نسل نو و فقدان مسیر شفاف جهت انتقال تجارب مدیریتی است. پیشرفت در حوزه فناوری منوط به چرخش مداوم دانش و تجربه میان نسل‌هاست؛ بنابراین اگر فضا برای حضور میدانی نسل جوان در تصمیم‌گیری‌های کلان مهیا شود، نسل جدید مدیران و کارشناسان انرژی پایدارتر شکل خواهد گرفت.

گره‌خوردن آینده صنعت برق با هوش مصنوعی و دیتاسنتر‌ها

نجفی اظهارات خود با تشریح افق فناوری در حوزه انرژی گفت: آینده صنعت برق بیش از هر زمان دیگر با شتاب تحولات تکنولوژیک پیوند خورده است. ظهور و توسعه روزافزون هوش مصنوعی، گسترش مراکز داده و فناوری‌های نوظهور، پارادایم و منطق سرمایه‌گذاری در صنعت برق را بازتعریف کرده است.

وی در پایان تأکید کرد: در این اتمسفر نو، تحقق توسعه پایدار مشروط بر آن است که راهبرد‌های افزایش ظرفیت تولید و بهینه‌سازی راندمان نیروگاهی، هم‌گام با بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته، توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و اتصال واقعی میان دانشگاه و صنعت به شکلی هم‌زمان و متوازن به مرحله اجرا برسند.