خطرات بای‌پس معده چیست؟ عوارض، مراقبت‌ها و نکات مهم

به گزارش گروه بازار خبرگزاری آنا، امروزه روش‌های متعددی برای لاغری استفاده می‌شوند. یکی از این روش‌ها بای‌پس معده است که کمک زیادی به لاغری می‌کند. این جراحی معمولاً به افرادی که با روش‌هایی مثل دریافت رژیم غذایی یا ورزش موفق به کاهش وزن نشده‌اند پیشنهاد می‌شود. در برخی مطالعات مطرح شده که این عمل شاید بهترین روش لاغری پزشکی باشد اما همانطور که مزایای زیادی دارد مانند هر جراحی دیگری خطراتی هم دارد. در ادامه به بررسی جامع این جراحی می‌پردازیم.

بای‌پس معده چیست و چرا انجام می‌شود؟

بای‌پس معده که به آن روکس-ان-وای (Roux-en-Y) هم گفته می‌شود، نوعی جراحی کاهش وزن است. در این عمل بخشی از معده به یک کیسه کوچک تبدیل می‌شود و سپس این کیسه مستقیماً به بخش میانی روده کوچک متصل می‌شود. این بدان معناست که شما دیگر نمی‌توانید مقدار زیادی غذا بخورید و غذایی که می‌خورید از معده و بخشی از روده باریک عبور کرده و مستقیماً وارد بخش‌های پایین‌تر دستگاه گوارش می‌شود، بنابراین بخشی از جذب (خصوصاً آهن، ویتامین B12، کلسیم و ویتامین D) کاهش می‌یابد.

با این حال، موفقیت این روش به تغییر عادات غذایی و سبک زندگی شما نیز بستگی دارد. این جراحی معمولاً به افراد بالای ۱۸ سال که شاخص توده بدنی (BMI) بالای ۴۰ دارند و افرادی با BMI بین ۳۵ تا ۴۰ که درگیر مشکلات ناشی از چاقی مانند دیابت نوع‌دو و فشار خون بالا هستند پیشنهاد می‌شود. همچنین این عمل برای نوجوانان و موارد خاص با تیم چندتخصصی قابل بررسی است.

خطرات بای‌پس معده چیست؟

جراحی بای‌پس معده، مانند هر عمل جراحی دیگر، با خطرات و عوارض احتمالی همراه است. این عوارض ممکن است در کوتاه‌مدت یا بلندمدت بروز کنند و شامل مشکلات جراحی، گوارشی، تغذیه‌ای و همچنین تغییرات در سبک زندگی باشند.

خطرات کوتاه مدت بای‌پس معده

۱- خطر جراحی و بیهوشی
عفونت محل جراحی، خونریزی، لخته خون در پا یا ریه، و واکنش‌های نادر به بیهوشی.

۲- نشت معده (Leak)
ممکن است محل اتصال معده و روده نشت کند و محتویات معده وارد شکم شود؛ این مشکل می‌تواند باعث التهاب شدید شکم (پریتونیت) شود.

۳- انسداد روده باریک
بخشی از روده ممکن است مسدود شود یا پیچ بخورد و باعث درد شدید، تهوع و استفراغ شود.

۴- استفراغ و درد معده
معمولا به علت مصرف غذاهای پرچرب یا سخت رخ می‌دهد و می‌تواند با تغییر رژیم غذایی کنترل شود.

خطرات و عوارض بلندمدت مدت بای‌پس معده

۱- کمبود ویتامین و مواد مغذی
کاهش جذب ویتامین‌ها و مواد معدنی مهم مانند B12، آهن، کلسیم و ویتامین D؛ نیاز به مصرف مکمل مادام‌العمر و آزمایش‌های دوره‌ای.

۲- سنگ کیسه صفرا
کاهش سریع وزن می‌تواند باعث تشکیل سنگ در کیسه صفرا شود و گاهی نیاز به عمل جراحی مجدد دارد.

۳- سندرم دامپینگ

سندرم دامپینگ خود ۲ حالت زودهنگام و دیرهنگام دارد.

سندرم دامپینگ زودهنگام زمانی رخ می‌دهد که غذا سریع وارد روده کوچک می‌شود و ۱۵ الی۲۰ دقیقه بعد از غذا باعث تهوع، تعریق، اسهال، سرگیجه و تپش قلب می‌شود. سندرم دامپینگ دیرهنگام ۱–۳ ساعت بعد از غذا رخ می‌دهد و علائم آن شامل خستگی، گیجی، تعریق، لرزش و گرسنگی شدید است.

۴- مشکلات پوستی
کاهش وزن زیاد باعث شل شدن و افتادگی پوست و حتی پوست اضافی می‌شود که گاهی با جراحی زیبایی قابل اصلاح است.

۵-بازگشت وزن
در صورت رعایت نکردن رژیم غذایی و سبک زندگی سالم، احتمال افزایش وزن دوباره وجود دارد.

عوارض شایع پس از بای‌پس معده و روش های مدیریت آن‌ها

همه عوارضی که بالاتر گفته شده بود احتمال رخ دادن دارند اما هر کدام درصد متفاوتی دارد. بر اساس تحقیقات و اطلاعات به دست آمده درصد بروز هر یک عوارض به این شکل است:

همانطور که مشخص است شایع ترین عوارض بعد از جراحی بای‌پس معده سندرم دامپینگ و کمبود ویتامین و مواد معدنی است.

سندرم دامپینگ:

پس از جراحی بای‌پس معده، ورود سریع غذا به روده ممکن است باعث بروز علائمی مانند تهوع، تعریق، سرگیجه و اسهال شود. برای پیشگیری و کنترل این وضعیت، توصیه می‌شود وعده‌های غذایی کوچک‌تر و متعدد مصرف کرده و از خوردن قند، نوشیدنی‌های شیرین و غذاهای چرب خودداری شود.

کمبود ویتامین‌ها:

کاهش جذب پس از بای‌پس باعث کمبود ویتامین‌های B12، آهن، کلسیم و D می‌شود. مصرف منظم مکمل‌ها و انجام آزمایش‌های دوره‌ای برای پیشگیری ضروری است.

نکات مهم پیش از انجام جراحی بای‌پس معده

قبل از انجام این عمل ۳ ارزیابی سلامت جسمانی، سلامت روانی و الگوی تغذیه نیاز است که انجام شوند.

• ارزیابی سلامت جسمانی

با استفاده از آزمایش‌های خون و ادرار، عکس‌برداری با اشعه ایکس و اسکن‌ها برای بررسی مواردی مانند لخته‌های خونی، زخم‌ها و فتق‌ها انجام می‌شود تا از ایمن بودن جراحی برای بیمار اطمینان پیدا کنیم.

• ارزیابی سلامت روانی

ارزیابی سلامت روانی به‌منظور بررسی توانایی فرد در سازگاری با تغییرات بلندمدت سبک زندگی پس از جراحی کاهش وزن انجام می‌شود. این ارزیابی شامل بررسی آمادگی برای پایبندی به ویزیت‌های پیگیری، مصرف منظم مکمل‌ها و مدیریت تغییرات رفتاری مورد نیاز است.

• الگوی تغذیه

معمولاً باید تغییراتی در رژیم غذایی فرد قبل از عمل ایجاد شود. معمولاً رژیم کم‌کالری و کم‌کربوهیدرات تجویز می‌شود تا چربی کبد کاهش یابد و عمل آسان‌تر و ایمن‌تر شود. در برخی موارد نیاز به کاهش وزن بیشتر هم هست که رژیم‌های دیگری مانند رژیم فستینگ استاندارد توصیه می‌شود. مصرف برخی مواد خوراکی مانند نوشیدنی‌های قندی، فست‌فود و الکل نیز باید به صورت کامل قطع شود.

از کارهای دیگری که باید پیش از جراحی انجام شوند می‌توان به قطع مصرف سیگار حداقل ۴ تا ۶ هفته پیش از عمل و برخی داروهای خاص مانند رقیق کننده‌های خون اشاره کرد.

علائم هشدار دهنده که نیاز به مراجعه فوری دارند

برخی علائم هستند که ممکن است بعد از جراحی خودشان را نشان دهند که نیاز به مراجعه فوری به اورژانس یا پزشک دارند. تأخیر در تشخیص برخی از این عوارض (مثل نشت یا لخته خون) می‌تواند جان بیمار را تهدید کند. این علائم به صورت خلاصه به همراه علت احتمال و دلیل اهمیتشان در جدول پایین آورده شده‌اند.

مراقبت های بعد از جراحی برای کاهش خطرات

در مرحله آخر اقدامات مراقبتی بعد از عمل باید انجام شوند. بیمار باید از رژیم غذایی مرحله‌ای استفاده کند. بدین صورت که در هفته اول و دوم فقط مایعات شفاف و آب، هفته سوم و چهارم غذاهای پوره‌شده و نرم و از هفته پنجم به بعد غذاهای جامد به‌تدریج اضافه می‌شود. وعده‌ها باید کوچک باشند و به صورت کامل جویده شوند. مصرف مایعات در طول روز باید به میزان کافی ( ۱/۵ تا ۲ لیتر) باشد. مصرف ویتامین‌ها و مواد معدنی به صورت دائمی و منظم باید انجام شود. داشتن فعالیت بدنی منظم و پرهیز از کشیدن سیگار نیز اهمیت بالایی دارد. در نهایت پایش‌های پزشکی برای جلوگیری از مشکلات احتمالی باید به طور منظم انجام شوند.