Tracking Error در صندوق طلا چیست؟ چرا بازده صندوق همیشه دقیقا برابر طلا نیست؟

به گزارش گروه بازار خبرگزاری آنا، وقتی یک سرمایه‌گذار صندوق طلا می‌خرد، انتظار دارد، اگر قیمت طلا بالا رفت، ارزش صندوق هم افزایش پیدا کند. اما در عمل ممکن است این اتفاق نیفتد. گاهی قیمت طلا رشد می‌کند اما صندوق کمتر از طلا رشد می‌کند؛ یا حتی در بعضی دوره‌ها بازده صندوق بیشتر از رشد طلا ثبت می‌شود.

این اختلاف همیشه نشانه ضعف صندوق نیست. دلیل آن مفهومی به نام Tracking Error یا خطای پیروی از شاخص است. Tracking Error یکی از معیارهای مهم در ارزیابی ETFها و صندوق‌هایی است که هدفشان دنبال کردن عملکرد یک دارایی مشخص است. در بازارهای جهانی نیز سرمایه‌گذاران هنگام بررسی ETFهای طلا، علاوه بر هزینه مدیریت و نقدشوندگی، میزان فاصله عملکرد صندوق از دارایی پایه را بررسی می‌کنند. به زبان ساده، Tracking Error نشان می‌دهد یک صندوق چقدر توانسته حرکت دارایی مرجع خود را دنبال کند. برای صندوق‌های طلا، این دارایی مرجع معمولا قیمت طلا یا ابزارهای مبتنی بر طلاست.

Tracking Error چگونه محاسبه می‌شود؟

فرض کنید قیمت طلا در یکسال ۳۰ درصد رشد کرده است. در همان مدت یک صندوق طلا ۲۸ درصد بازدهی داشته است. اختلاف دو درصد اختلاف عملکرد است. اما Tracking Error فقط یک اختلاف ساده نیست. در تعریف حرفه‌ای، Tracking Error با استفاده از انحراف معیار اختلاف بازده صندوق و شاخص مرجع در طول زمان محاسبه می‌شود. فرمول ساده‌شده آن به شکل زیر است:

Tracking Error = میزان نوسان اختلاف بازده صندوق و دارایی مرجع

یعنی بررسی می‌شود، این فاصله چقدر ثابت یا متغیر بوده است.

ممکن است دو صندوق هر دو در پایان سال دو درصد کمتر از طلا رشد کرده باشند؛ اما یکی در تمام ماه‌ها تقریبا همین فاصله را حفظ کرده باشد و دیگری ماه‌به‌ماه اختلاف زیادی داشته باشد. در حالت دوم Tracking Error بالاتر است.

چرا صندوق طلا دقیقا برابر قیمت طلا حرکت نمی‌کند؟

دلایل مختلفی وجود دارد که باعث می‌شوند بازده صندوق با طلا یکسان نباشد.

۱. ترکیب دارایی صندوق

مهم‌ترین عامل، دارایی‌هایی است که صندوق در اختیار دارد. صندوق طلا مستقیما یک شمش مشخص را به نام سرمایه‌گذار نگهداری نمی‌کند؛ بلکه در ابزارهای زیر سرمایه‌گذاری می‌کند :

• گواهی سپرده شمش طلا
• گواهی سپرده سکه طلا
• وجه نقد
• سایر ابزارهای مجاز

بنابراین اگر ترکیب دارایی یک صندوق با صندوق دیگر متفاوت باشد، طبیعی است که عملکرد آن‌ها نیز دقیقا یکسان نباشد. برای مثال، صندوقی که بخش بیشتری از دارایی خود را در گواهی شمش نگه می‌دارد، وابستگی مستقیم‌تری به قیمت طلای پایه دارد. در مقابل، صندوقی که سهم بیشتری از سکه دارد، ممکن است علاوه بر قیمت طلا از تغییرات حباب سکه نیز تاثیر بگیرد.

۲. هزینه‌های صندوق

هیچ صندوقی بدون هزینه فعالیت نمی‌کند. هزینه مدیریت، عملیات اجرایی، حسابرسی و سایر هزینه‌های جاری صندوق به مرور از ارزش دارایی‌ها کسر می‌شود. در نتیجه حتی اگر صندوق دقیقا دارایی پایه را دنبال کند، ممکن است بازده آن کمی کمتر از رشد قیمت طلا باشد. در ETFهای بزرگ جهان نیز Expense Ratio یکی از عوامل اصلی اختلاف میان بازده صندوق طلا و شاخص مرجع محسوب می‌شود.

برای مثال صندوق‌های معروف طلای جهانی مانند SPDR Gold Shares و iShares Gold Trust هزینه مدیریت سالانه مشخصی دارند که در بازده نهایی سرمایه‌گذار اثر می‌گذارد.

۳. اختلاف زمان معاملات

ساعات فعالیت بازار طلا در جهان با بازار سرمایه ایران متفاوت است. این موضوع می‌تواند باعث ایجاد اختلاف کوتاه‌مدت شود. فرض کنید:

• قیمت جهانی طلا در شب افزایش پیدا کند.
• بازار سرمایه ایران بسته باشد.
• صندوق طلا روز بعد با شرایط جدید معامله شود.

در این فاصله ممکن است قیمت تابلو صندوق دقیقا منعکس‌کننده آخرین تغییرات طلای جهانی نباشد. این اختلاف با باز شدن بازار و افزایش معاملات اصلاح می‌شود.

۴. حباب صندوق و فاصله قیمت با NAV

یکی دیگر از عوامل مهم، فاصله قیمت بازار صندوق با ارزش واقعی دارایی‌های آن است. هر صندوق دو قیمت مهم دارد، NAV یا ارزش خالص دارایی‌ها و قیمت معامله‌شده روی تابلو بورس!

اگر قیمت بازار بالاتر از NAV باشد، صندوق با Premium یا حباب مثبت معامله می‌شود. اگر پایین‌تر باشد، Discount یا حباب منفی دارد.

فرض کنید:

NAV صندوق = ۲۰ هزار تومان

قیمت بازار = ۲۰ هزار و ۵۰۰ تومان

حتی اگر قیمت طلا ثابت بماند، ممکن است با کاهش این فاصله قیمت صندوق پایین بیاید. در این حالت کاهش قیمت صندوق لزوما به معنی کاهش ارزش طلا نیست؛ بلکه بخشی از آن می‌تواند مربوط به تخلیه حباب باشد.

۵. نقدشوندگی و اسپرد خرید و فروش

فاصله قیمت خرید و فروش نیز روی بازده واقعی سرمایه‌گذار اثر دارد. فرض کنید دو صندوق عملکرد تقریبا مشابهی دارند. اما:

• صندوق اول اسپرد پایین‌تر دارد.
• صندوق دوم فاصله خرید و فروش بیشتری دارد.

برای سرمایه‌گذار کوتاه‌مدت، هزینه ورود و خروج می‌تواند باعث اختلاف بازده شود. به همین دلیل Tracking Error را نباید جدا از معیارهای زیر بررسی کرد:

• نقدشوندگی
• اسپرد
• حجم معاملات
• کیفیت بازارگردانی

آیا Tracking Error کمتر همیشه بهتر است؟

هدف صندوق اهمیت زیادی دارد. اگر هدف صندوق این باشد که بیشترین شباهت را به حرکت قیمت طلا داشته باشد، Tracking Error پایین‌تر ویژگی مثبتی محسوب می‌شود. اما سرمایه‌گذار باید بداند دنبال چه چیزی است.

برای مثال: یک صندوق ممکن است به دلیل داشتن سهم بیشتر سکه در دوره‌ای خاص بازده بیشتری از طلا ثبت کند. اما این به معنی Tracking Error پایین نیست؛ بلکه ممکن است ناشی از یک ریسک اضافه یعنی تغییرات حباب سکه باشد. بنابراین بازده بالاتر همیشه به معنی عملکرد بهتر نیست.

گاهی صندوقی که دقیق‌تر رفتار دارایی پایه را دنبال می‌کند، انتخاب مناسب‌تری برای سرمایه‌گذاری بلندمدت است.

Tracking Error در صندوق‌های طلای جهانی چگونه بررسی می‌شود؟

در بازارهای توسعه‌یافته، سرمایه‌گذاران ETFهای طلا معمولا چند شاخص را کنار هم بررسی می‌کنند:

• Tracking Difference
• Tracking Error
• Expense Ratio
• Liquidity
• Premium/Discount

Tracking Difference نشان می‌دهد بازده صندوق چقدر از شاخص مرجع کمتر یا بیشتر بوده است. Tracking Error نشان می‌دهد این اختلاف چقدر نوسان داشته است.

برای نمونه، در ETFهای بزرگ طلای جهان، سرمایه‌گذاران علاوه بر دنبال کردن قیمت طلا، میزان هزینه، اختلاف عملکرد با قیمت شمش و کیفیت اجرای معاملات را نیز بررسی می‌کنند.

این رویکرد نشان می‌دهد انتخاب ETF فقط بر اساس بازده گذشته کافی نیست.

چگونه Tracking Error یک صندوق طلا را بررسی کنیم؟

برای یک سرمایه‌گذار معمولی لازم نیست محاسبات پیچیده آماری انجام شود. چند بررسی ساده می‌تواند تصویر مناسبی ایجاد کند:

۱. مقایسه بازده صندوق با قیمت طلا

بررسی کنید در بازه‌های مختلف صندوق چقدر با بازار طلا هماهنگ بوده است:

• یک ماهه
• سه ماهه
• شش ماهه
• یک ساله

۲. بررسی ترکیب دارایی

ببینید صندوق بیشتر در چه دارایی سرمایه‌گذاری کرده است:

• شمش
• سکه
• سایر ابزارها

۳. بررسی NAV و قیمت تابلو

اختلاف زیاد میان قیمت بازار و NAV می‌تواند روی بازده کوتاه‌مدت اثر بگذارد.

۴. بررسی هزینه و نقدشوندگی

اسپرد، حجم معاملات و کیفیت بازارگردانی نیز بخشی از هزینه واقعی سرمایه‌گذاری هستند.

مهم فقط رشد طلا نیست، کیفیت دنبال کردن قیمت طلا هم مهم است

بسیاری از سرمایه‌گذاران هنگام انتخاب صندوق طلا فقط یک سوال می‌پرسند: کدام صندوق بیشتر رشد کرده است؟

اما سوال بهتر این است: این رشد چگونه ایجاد شده و صندوق چقدر توانسته حرکت بازار طلا را دنبال کند؟

Tracking Error یکی از ابزارهایی است که به پاسخ این سوال کمک می‌کند. اختلاف عملکرد صندوق با طلا می‌تواند به دلایلی مانند: ترکیب دارایی، هزینه‌های صندوق، حباب، نقدشوندگی و زمان معاملات ایجاد شود. بنابراین هنگام انتخاب صندوق طلا، فقط به بازده گذشته نگاه نکنید. بررسی کنید صندوق چگونه طلا را دنبال می‌کند، چه دارایی‌هایی دارد و هزینه واقعی سرمایه‌گذاری در آن چقدر است.

در نهایت، یک صندوق مناسب فقط صندوقی نیست که در یک دوره خاص بیشترین رشد را داشته باشد؛ بلکه صندوقی است که ساختار آن با هدف سرمایه‌گذار هماهنگ باشد.

انتهای رپورتاژ آگهی