رهبری که علم را سلطان کرد؛ واکاوی اندیشه‌های علمی «رهبر شهید» انقلاب/ چگونه «رهبر شهید» دانشگاه را به موتور محرک تمدن بدل کرد؟

ابن الدین حمیدی جانشین سازمان بسیج اساتید کشور در گفت‌و‌گو با خبرنگار آنا، با گرامیداشت یاد رهبر شهید و حکیم انقلاب اسلامی، به تبیین نقش بی بدیل ایشان در پیشبرد علم و فناوری و ضرورت مرجعیت علمی جمهوری اسلامی ایران پرداخت.

حمیدی با اشاره به جایگاه رفیع رهبر شهید در تاریخ علم و تمدن بشری، اظهار کرد: اگر تاریخ جهان را ورق بزنیم، به ندرت رهبری را می‌یابیم که به اندازه‌ی رهبر شهید انقلاب اسلامی، بر نقش علم، فناوری و ضرورت استفاده از آن در تصمیم گیری‌های کلان تأکید داشته باشد. ایشان هم از حیث استنادات مکتوب، هم سخنرانی‌های ماندگار و هم مصوبات قانونی، شخصیتی بی نظیر در ترویج پیش روندگی علمی، به ویژه با محوریت جوانان، به شمار می‌روند.

وی با استناد به کلام امیرالمؤمنین علی (ع) که فرمودند «العلم سلطان»؛ علم، قدرت و پادشاهی است، خاطرنشان کرد: رهبر شهید عمیقاً بر این باور بودند که اقتدار و استقلال هر کشوری باید مبتنی بر علم باشد؛ چراکه علم، ابزاری قدرتمند برای اعمال حاکمیت است و هر کس آن را از دست بدهد، ذلیل خواهد شد. از نگاه ایشان، علمی که بتواند قدرت ملی را تثبیت کند، هیچگاه از دست ملتی خارج نخواهد شد.

تأکید بر علوم انسانی و نظریه پردازی اسلامی

جانشین بسیج اساتید با اشاره به نگاه فراتر از علوم تجربی در اندیشه‌ی رهبر شهید، افزود: شاید بسیاری از ذهن‌ها هنگام سخن از علم، به علوم تجربی معطوف شود، اما ایشان برای ماندگاری انقلاب اسلامی و انتقال آن به نسل‌های آینده، بر تئوریزه کردن علوم انسانی نیز تأکید ویژه‌ای داشتند و معتقد بودند که علوم انسانی اسلامی باید جایگزین علوم انسانی سکولار غربی شود. در این حوزه نیز فرمایشات جدی و راهگشایی از ایشان به یادگار مانده است.

حمیدی با بیان اینکه رهبر شهید هرگز به پیشرفت‌های موجود قانع نبودند، تصریح کرد: با وجود دستاورد‌های چشمگیر کشور در حوزه‌های فناوری نانو، آی‌تی، هوافضا و سلول‌های بنیادی، ایشان همواره بر شتاب بیشتر و حرکت به سمت مرجعیت علمی جهان تأکید داشتند. این ادعای بزرگی است که کشوری با کمتر از پنج دهه از عمر انقلاب خود، باید به محور علمی جهان تبدیل شود؛ اما ایشان باوری راسخ داشتند که اگر قرار باشد جهانیان با علم ناب آشنا شوند، باید زبان فارسی بیاموزند، چراکه تولیدکنندگان این علم، ایرانیان مسلمان خواهند بود.

وی در ادامه با اشاره به نگاه آینده پژوهانه‌ی رهبر شهید به کارکرد دانشگاه ها، اظهار کرد: امروز در دنیا از نسل پنجم دانشگاه‌ها سخن می‌گویند؛ دانشگاه‌هایی که مسئله محور، نیازمحور و کارآفرین هستند. اما ایشان به فراتر از نسل پنجم نیز می‌اندیشیدند. این در حالی است که یک شخصیت حوزوی و بدون تحصیلات آکادمیکِ متعارف، چنین نگاه دقیق و راهبردی به علم داشته باشد، خود به تنهایی در تاریخ بی سابقه و شگفت آور است.

سیاست‌های کلی علم و فناوری؛ نقشه راه کشور

جانشین بسیج اساتید با اشاره به ابلاغ سیاست‌های کلی علم و فناوری در سال ۱۳۹۳ توسط رهبر شهید، گفت: ایشان نه به عنوان کارشناسِ اجرایی بلکه به عنوان یک راهبر و سیاست گذار، این بیانیه‌ سیاستی را تدوین و ابلاغ کردند که در آن، موضوعاتی نظیر نوآوری، مرجعیت علمی، توسعه‌ی علوم پایه، شرکت‌های دانش بنیان و ارتباط صنعت با دانشگاه به طور کامل دیده شده است. همینکه امروز در دانشگاه‌ها معاونت یا مدیریت ارتباط با صنعت ایجاد شده، نشان می‌دهد که دانشگاه‌ها بدون سازوکار رسمی، این پیوند را به درستی برقرار نمی‌کردند و ایشان با دقت، این خلأ را شناسایی و رفع کردند.

حمایت بی نظیر از فناوری هسته‌ای

حمیدی با اشاره به نقش تعیین کننده‌ی رهبر شهید در دفاع از فناوری هسته‌ای، بیان کرد: اگر قرار بود مذاکرات هسته‌ای کشور صرفاً به کارشناسان دانشگاهی سپرده شود، چه بسا ده‌ها بار عقب نشینی می‌کردیم. اما ایشان با حمایت مستمر و حتی ورود به جزئیات تخصصی نظیر دورِ چرخش سانتریفیوژ‌ها در ثانیه، از این فناوری دفاع کردند و امروز ما ایرانیان با افتخار، رتبه‌ی بالای خود را در حوزه‌ی علم و فناوری حفظ کرده‌ایم. علم و فناوری با ترور شهیدان از بین نمی‌رود؛ بلکه به دانشجویان و نسل‌های بعدی منتقل شده و هیچگاه از این سرزمین جدا شدنی نیست.

تداوم راه توسط خلف صالح؛ رهبر سوم انقلاب

وی در پایان با اشاره به تداوم این مسیر توسط رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت الله امام سید مجتبی خامنه‌ای (مدظله العالی)، فرزند رشید رهبر شهید، اظهار کرد: خلف صالح ایشان، سید مجتبی خامنه‌ای رهبر عزیزمان دقیقاً همان مسیر را با درایت و ظرافتی کم نظیر دنبال می‌کنند. علیرغم شرایط خاص امنیتی کشور که حضور گسترده در رسانه‌ها میسر نبود، بیانیه‌های ایشان نشان از دقتی فراتر و ژرفای بیشتری در برخی حوزه‌ها دارد. این جای بسی خوشحالی و امیدواری برای ما ایرانیان و تعجیل در فرج امام زمان (عج) است که افسار این کاروان علمی، سیاسی و اجتماعی، به دست کسی سپرده شده که ظریف‌تر و دقیق‌تر از پدر شهیدش، آن را به سمت قله‌های افتخار هدایت می‌کند.