دوگانههای کاذب، تابآوری و امنیت ملی را تهدید میکنند
به گزارش خبرگزاری آنا، اکبر نصراللهی در این نشست که با موضوع «امنیت و تابآوری ملی» با حضور و سخنرانی ابراهیم رضایی سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و فتحالله کلانتری دانشیار دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی در دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه برگزار شد، تأکید کرد: یکی از مهمترین تهدیدهای امروز امنیت ملی، دوقطبیسازی کاذب و تقابلسازیهای نادرست است؛ این دوگانهها نهتنها واقعی نیستند، بلکه تابآوری ملی را کاهش میدهند و امنیت ملی را با مخاطره مواجه میکنند.
نویسنده کتاب «مدیریت اخبار بحران در رسانههای حرفهای» افزود: راهبردهای «جنگ و مذاکره» و «میدان و دیپلماسی» مکمل یکدیگر برای احقاق حق مردم با نظر مقام معظم رهبری و نهادهای حاکمیتی است نه متضاد. موفقیت در هر یک از این حوزهها میتواند قدرت چانهزنی و اثربخشی حوزه دیگر را نیز افزایش دهد.
نصراللهی تصریح کرد: دشمن در جنگ ترکیبی و شناختی تلاش میکند با ایجاد شکافهای سیاسی و اجتماعی، جامعه را دچار اختلاف و چنددستگی کند و مسئولان را به خطای محاسباتی بکشاند. از این رو، هرگونه دوقطبیسازی و جناحیسازی مسائل ملی، بهویژه در شرایط جنگی، میتواند در راستای اهداف دشمن عمل کند.
وی ادامه داد: اینکه یک جریان سیاسی برای دستیابی به اهداف جناحی، تابآوری ملی و منافع کشور را تحت تأثیر قرار دهد، اقدامی غیرحرفهای و غیرملی است. در شرایط جنگ و بحران، همه جریانهای سیاسی باید رقابتهای سیاسی را کنار گذاشته و ظرفیتهای خود را در خدمت منافع ملی قرار دهند.
نصراللهی همچنین درباره غلبه احساسات بر تحلیل هشدار داد و گفت: احساسات مقدس است، اما اگر جای تحلیل را بگیرد، میتواند به امنیت ملی آسیب وارد کند. بسیاری از دوگانههای کاذب محصول غلبه هیجان بر تحلیل هستند.
وی با تبیین پیام ۱۴ خرداد مقام معظم رهبری اظهار کرد: دشمن دو هدف اصلی را دنبال میکند؛ نخست کاهش تابآوری مردم و دوم ایجاد خطای محاسباتی در مسئولان. برای تحقق این اهداف نیز پنج راهبرد «تردید، یأس، ترس، بدگمانی و اختلاف» را در دستور کار قرار داده است.
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه افزود: در برابر این راهبردها، تقویت امید، اعتماد عمومی، انسجام اجتماعی، همبستگی ملی و پرهیز از همصدایی با جنگ روانی دشمن از مهمترین الزامات حفظ امنیت ملی است.
وی در ادامه با تشریح مفهوم تابآوری گفت: تابآوری مجموعهای از توانمندیها برای حفظ موجودیت، تداوم کارکردهای حیاتی، مقاومت در برابر تهدیدها و جلوگیری از تبدیل بحران به فروپاشی است.
نویسنده کتاب «راهنمای پوشش خبری» افزود: تابآوری یک هدف دفاعی، حفاظتی و حداقلی است و شرط لازم برای بقا به شمار میرود، اما شرط کافی برای پیشرفت و پیروزی نیست. کشورها علاوه بر تابآوری به قدرت آفندی، قدرت ابتکار عمل و قدرت تأثیرگذاری نیز نیاز دارند و قدرت ملی تعیین میکند یک کشور تا چه اندازه میتواند تهدیدها را دفع کرده و از بحرانها فرصت بسازد.
نصراللهی با تبیین «هندسه جدید امنیت ملی» اظهار کرد: امنیت ملی در جهان امروز صرفاً محصول قدرت نظامی نیست، بلکه از ترکیب قدرت سخت، قدرت نرم، قدرت هوشمند، سرمایه اجتماعی، اقتدار رسانهای، تابآوری اقتصادی و حکمرانی کارآمد شکل میگیرد.
وی افزود: امنیت ملی و تابآوری مردم بیش از هر زمان دیگری به وضعیت روحی و روانی جامعه و افکار عمومی وابسته است. در هندسه جدید امنیت ملی، مرز نخست دفاع از کشور نه در مرزهای جغرافیایی، بلکه در اعتماد مردم و تابآوری آنان در برابر بحرانها، جنگ، تحریم، عملیات روانی و فشارهای اقتصادی قرار دارد.
این استاد دانشگاه با تأکید بر تغییر ماهیت میدانهای نبرد گفت: اگر در گذشته میدان جنگ زمین، دریا و هوا بود، امروز بخش مهمی از نبرد در فضای ذهنی، رسانهای و شبکههای اجتماعی شکل میگیرد و جنگ ترکیبی و شناختی به واقعیت انکارناپذیر جهان امروز تبدیل شده است.
وی ادامه داد: در جنگ تحمیلی اول در دهه ۶۰، امنیت ملی بیشتر با دفاع از مرزهای سرزمینی تأمین میشد، اما امروز علاوه بر مرزهای جغرافیایی، مرزهای شناختی و رسانهای نیز به عرصه اصلی دفاع از کشور تبدیل شدهاند.
نصراللهی درباره اهمیت قدرت نظامی و توان دفاعی کشور اظهار کرد: برخی تصور میکردند در عصر جدید دیگر نیازی به قدرت نظامی نیست و جنگهای آینده صرفاً در عرصه نرم و رسانهای رخ خواهد داد، اما واقعیتهای میدانی خلاف این تصور را نشان داد.
وی افزود: برخی از مسئولان ارشد کشور در مقاطعی گفته بودند که به موشک نیاز نداریم و جنگهای آینده از جنس نرم است، اما تجربه جنگهای اخیر بهوضوح نشان داد اگر توانمندیهای موشکی و پهپادی جمهوری اسلامی ایران وجود نداشت، شاید امروز موجودیت کشور با تهدید جدی مواجه شده بود. به نظر میرسد پیام مقام معظم رهبری در ۱۴ خرداد نیز ناظر بر خطای محاسباتی چنین رویکردهایی باشد.
نصراللهی با اشاره به جنگهای تحمیلی اول، دوم و سوم گفت: در جنگهای اخیر، دشمن با حمایت کامل غرب، به فرماندهی آمریکا و با بهرهگیری از همه ظرفیتهای نظامی، اطلاعاتی و رسانهای وارد میدان شد، اما نتوانست کشور را از پا درآورد.
وی افزود: در شرایطی که کشور هدف عملیاتهای تروریستی، فشارهای گسترده و تهدیدهای چندلایه قرار داشت و حتی مقام معظم رهبری و فرماندهان ارشد نظامی و امنیتی در معرض تهدید و ترور بودند، ساختار دفاعی کشور در فاصله زمانی کوتاهی توانست واکنش مؤثر و بازدارنده نشان دهد.
نصراللهی این موضوع را نشانهای از تابآوری بالای نظام و جامعه ایرانی دانست و تصریح کرد: مردم ایران در این جنگها نشان دادند از تابآورترین ملتهای جهان هستند و کمتر کشوری را میتوان یافت که در معرض چنین سطحی از تحریم، تهدید، عملیات روانی و جنگ ترکیبی قرار گرفته باشد و همچنان انسجام، توان دفاعی و قدرت تهاجمی خود را حفظ کند.
وی تأکید کرد: جنگ امروز بیش از هر چیز جنگ ارادهها و نبرد امید در برابر ناامیدی است و هر طرف که امیدوارتر، منسجمتر و متحدتر باشد، پیروز میدان خواهد بود.
این استاد دانشگاه یکی از نشانههای مهم تابآوری ملی را شکسته شدن مارپیچ سکوت در میان اقشار مختلف جامعه دانست و گفت: در بحرانهای ۱۳۹۶، ۱۳۹۸، ۱۴۰۱ و حتی ۱۴۰۴، در بسیاری از موارد هنرمندان، ورزشکاران، نخبگان و بلاگرها کمتر امکان یا انگیزه بیان موضع داشتند، اما امروز شاهد تغییر این فضا هستیم.
وی افزود: برای نخستینبار در برخی تجمعات و رسانهها، حتی افرادی با دیدگاههای منتقد جمهوری اسلامی نیز در دفاع از ایران، تمامیت ارضی و پرچم کشور موضعگیری کردهاند. از جمله در میدان امام حسین (ع)، خوانندهای با نام هنری «قیصر» پرچم ایران را در دست گرفت که واکنش و عصبانیت برخی جریانهای مدعی آزادی را در پی داشت.
نصراللهی این وضعیت را صرفنظر از گذشته افراد، نشانهای از حق همه برای دفاع از کشور، تقویت انسجام اجتماعی و افزایش تابآوری ملی دانست.
وی در ادامه با اشاره به نقش رسانهها گفت: تابآوری تنها مربوط به مردم نیست؛ مسئولان، نخبگان و رسانهها پیش از مردم نیازمند تقویت تابآوری هستند. رسانهها میتوانند تابآوری را در حوزههای مختلف تقویت یا تضعیف کنند و در برخی موارد شکاف میان واقعیتهای کشور و انتظارات ایجادشده در فضای رسانهای به یک عامل بحرانساز تبدیل میشود.
نصراللهی اظهار کرد: یکی از مهمترین آسیبها، شکاف میان توانمندیهای واقعی کشور و انتظاراتی است که در رسانهها و از سوی برخی کنشگران سیاسی ایجاد میشود. برخی افراد بدون اطلاعات دقیق، از دیپلماتها یا فرماندهان نظامی انتظار انجام اقداماتی را دارند که یا خارج از توان موجود است یا در زمان مناسب قرار ندارد و همین شکاف میتواند به بحران منجر شود.
وی با اشاره به عوامل تضعیف تابآوری ملی گفت: سیاهنمایی مطلق، سفیدنمایی غیرواقعی، دوقطبیسازی اجتماعی، انتشار شایعات، ایجاد یأس و ناامیدی، جناحیسازی امنیت ملی و غلبه هیجان بر تحلیل از مهمترین آسیبهای پیش روی تابآوری ملی هستند.
نصراللهی با تأکید بر نقش حیاتی رسانهها در جنگ ترکیبی و شناختی تصریح کرد: هرجا روایت درست و بهموقع ارائه نشده، هرجا روایت ناقص یا دیرهنگام بوده و هرجا مانع فعالیت حرفهای رسانهها شدهایم، آسیب دیدهایم.
وی افزود: در کنار ملاحظات امنیتی، باید ملاحظات رسانهای نیز مورد توجه قرار گیرد. روایت باید بهموقع، مستمر، صادقانه و ملی باشد. قرار نیست در شرایط جنگی همه اطلاعات منتشر شود، اما آنچه منتشر میشود باید دقیق و صادقانه باشد.
رئیس دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه درباره بحران مرجعیت رسانهای نیز گفت: مرجعیت رسانهای در معرض چالش قرار گرفته و اکنون بهترین فرصت برای احیای مرجعیت رسانههای رسمی است تا مردم برای دریافت اخبار و تحلیلهای مورد نیاز خود به رسانهها و ابزارهای دشمن مراجعه نکنند.
وی افزود: افزایش سواد رسانهای مردم، اعتمادسازی، ارائه تحلیلهای دقیق و خنثیسازی روایتهای دشمن از مهمترین راهبردهای تقویت امنیت ملی در شرایط جنگ شناختی است.
نصراللهی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت تبیین اهداف، عملکردها و نتایج جنگ گفت: دشمن اهدافی همچون فروپاشی نظام، تجزیه ایران و نابودی تمدن ایرانی را دنبال میکرد، اما به اهداف خود نرسید. اگر رسانهها این واقعیتها را بهدرستی روایت کنند، نیازی به بزرگنمایی و شعارزدگی نخواهد بود.
وی افزود: باید برای مردم توضیح داد که دشمن چه اهدافی داشت، چه اقداماتی انجام داد و در نهایت چه نتایجی به دست آورد. این نوع روایتگری میتواند امید اجتماعی و اعتماد عمومی را افزایش دهد.
نصراللهی در پایان خاطرنشان کرد: دشمن نتوانست به اهداف خود دست یابد و این موفقیت باید بهصورت حرفهای، صادقانه و ملی روایت شود. رسانهها باید با تبیین واقعیتها، پرهیز از هیجانزدگی و کمک به حفظ وحدت و انسجام اجتماعی، نقش خود را در ارتقای تابآوری ملی و امنیت ملی ایفا کنند.
تغییر شکل جنگ به نقل از سخنگو
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس نیز در این نشست گفت: در شرایط فعلی، ایران درگیر یک «جنگ ترکیبی» است که صرفاً به میدان نظامی محدود نمیشود و ابعاد اقتصادی، رسانهای، اطلاعاتی و حتی ورزشی را نیز دربرمیگیرد.
وی با اشاره به ادامهدار بودن درگیریها افزود: جنگ علیه ایران پایان نیافته و صرفاً شکل آن تغییر کرده است؛ بهگونهای که همچنان فشارهای امنیتی، رسانهای و اقتصادی ادامه دارد و هدف اصلی دشمن، فرسایش تابآوری ملی و ایجاد اختلال در انسجام داخلی کشور است.
رضایی هشدار داد: هر اقدامی که پیام ضعف، تردید یا ناامیدی به جامعه یا دشمن مخابره کند، مستقیماً به کاهش تابآوری ملی منجر میشود.
سخنگوی کمیسیون امنیت ملی مجلس افزود در شرایط جنگ ترکیبی، مسئولان و مردم باید با تقویت انسجام داخلی، مدیریت معیشت، افزایش امید اجتماعی و هوشیاری در برابر جنگ روانی، از تشدید فشارهای آینده جلوگیری کنند؛ در غیر این صورت، سطح تهدیدها میتواند در آینده افزایش یابد.
راهبردهای دشمن
همچنین دکتر فتحالله کلانتری، دانشیار دانشگاه عالی دفاع ملی در این نشست با تشریح راهبردهای طرف مقابل افزود: راهبرد آمریکا قرار دادن ایران در وضعیت «نه صلح و نه جنگ» و راهبرد رژیم صهیونیستی ایجاد وضعیت «نه پدافند» است؛ بهگونهای که تلاقی این دو راهبرد، فرسایش رفتاری مسئولان، فرسایش اجتماعی مردم و فرسایش اقتصادی کشور را هدف گرفته است. به گفته وی، دشمن تلاش دارد این ذهنیت را القا کند که هزینه تسلیم کمتر از هزینه مقاومت است.
کلانتری همچنین با اشاره به ابعاد دیپلماسی و بازدارندگی تأکید کرد: ایران اگرچه پنجره دیپلماسی را نبسته، اما مذاکره را در سایه قدرت و بازدارندگی دنبال میکند؛ به این معنا که ابتدا قدرت و بازدارندگی وجود دارد و سپس امکان آتشبس و گفتوگو شکل میگیرد. وی در ادامه تصریح کرد که تقویت تابآوری ملی نیازمند توجه همزمان به چهار بُعد اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و عملیاتی است، چرا که دشمن با هدف قرار دادن معیشت و زندگی مردم به دنبال بیثباتسازی داخلی است.
گفتنی است نشستهای «دوشنبههای دانشگاهی» هر هفته با حضور استادان، کارشناسان و مسئولان در دانشکده علوم اجتماعی، ارتباطات و رسانه دانشگاه آزاد اسلامی برگزار میشود و یکی از موضوعات مهم کشور در آن بررسی میگردد.
انتهای پیام/
