نقالی و تعزیه برای رشد به آموزش، پژوهش و حمایت نیاز دارند/معرفی سیره امام علی (ع) بهترین راه ترویج فرهنگ غدیر است

داود فتحعلی‌بیگی، پیشکسوت نمایش‌های ایرانی و عضو شورای سیاست‌گذاری نخستین جشنواره «روایت علوی» در گفت وگو با خبرنگار خبرگزاری آنا با اشاره به ضرورت توجه به ظرفیت‌های هنر‌های نمایشی سنتی اظهار کرد: ما باید سراغ ظرفیت‌شناسی هنر تعزیه و نقالی برویم. این موضوع نیازمند مطالعه، برگزاری کارگاه‌ها و حتی فضا‌های آزمایشی برای تجربه و آموزش دارد. بسیاری از هنرجویان و حتی خانواده‌ها به این شیوه نمایش تک‌نفره علاقه نشان داده‌اند و همین مسئله نشان می‌دهد که زمینه استقبال از آن وجود دارد.

وی افزود: باید شرایط لازم را برای علاقه‌مندان فراهم کنیم تا بتوانند این هنر را بیاموزند. شاید همه کسانی که به نقالی علاقه دارند در آینده نقال حرفه‌ای نشوند، اما فراهم شدن بستر آموزش ضروری است. من نمونه‌هایی دیدم که حتی آثار نمایشی بزرگی همچون نمایشنامه‌های شکسپیر در قالب پرده‌خوانی اجرا شده‌اند؛ بنابراین ظرفیت‌های فراوانی در این حوزه وجود دارد، مشروط بر آنکه ابتدا اصول و مبانی آن را به‌درستی فرا بگیریم.

فتحعلی‌بیگی درباره استفاده از فناوری‌های نوین در نقالی و پرده‌خوانی گفت: نقالی هیچ‌گاه از ابزار‌های زمانه خود جدا نبوده است. حتی استفاده از یک میکروفن یقه‌ای نیز نوعی بهره‌گیری از تکنولوژی محسوب می‌شود. در پرده‌خوانی نیز استفاده از موسیقی یا ویدئووال می‌تواند مؤثر باشد، البته همه‌چیز به نحوه تنظیم و استفاده از این امکانات بستگی دارد. ما اصول و چارچوب‌هایی داریم که باید حفظ شوند، اما در عین حال می‌توان با نوآوری و خلاقیت، اثری جذاب‌تر برای مخاطب امروز خلق کرد.

وی ادامه داد: هرچه خود نقال از توانایی‌ها و جاذبه‌های بیشتری برخوردار باشد، اثرگذاری کار افزایش می‌یابد. در کنار آن، باید بستر‌های لازم برای اجرای این هنر‌ها نیز فراهم شود. امروز حضور در میان مردم همچنان یک ضرورت اجتماعی است، اما شکل این ضرورت نسبت به گذشته تغییر کرده است. از سوی دیگر، مسئله حمایت نیز اهمیت ویژه‌ای دارد. ممکن است امروز پاتوقی برای نقالی ایجاد کنیم، اما مخاطب حاضر نباشد برای آن بلیت تهیه کند؛ در چنین شرایطی دولت و نهاد‌های فرهنگی و هنری باید برای حفظ این میراث فرهنگی وارد میدان شوند.

این پیشکسوت نمایش‌های ایرانی تصریح کرد: دولت وظیفه دارد از این گونه‌های هنری حمایت کند. در بسیاری از کشور‌های جهان نیز مسابقات قصه‌گویی و نقالی برگزار می‌شود. در کشور ما نیز کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان سال‌هاست در این حوزه فعالیت‌های ملی و بین‌المللی انجام می‌دهد. این موضوع نشان می‌دهد که قصه‌گویی و نقالی همچنان کارکرد و مخاطب خود را حفظ کرده‌اند، اما تا زمانی که بستر‌های لازم فراهم نشود، نمی‌توان انتظار رشد جدی داشت.

وی درباره برگزاری جشنواره «روایت علوی» نیز گفت: اینکه امروز به فکر برگزاری جشنواره‌ای مستقل در حوزه نقالی افتاده‌ایم، حاصل سال‌ها تجربه است. نقالی سال‌ها در حاشیه جشنواره‌های آیینی و سنتی عرضه می‌شد و به مرور مورد توجه نهاد‌های دیگر نیز قرار گرفت. آموزش و پرورش در مسابقات هنری خود بخش نقالی را ایجاد کرده و در برخی مدارس نیز کلاس‌های شاهنامه‌خوانی و نقالی برگزار می‌شود. اینها نشان می‌دهد که زمینه علاقه‌مندی وجود دارد و اگر آموزش و حمایت بیشتری صورت گیرد، مسیر رشد این هنر هموارتر خواهد شد.

فتحعلی‌بیگی با اشاره به محوریت علوی این جشنواره اظهار کرد: در «روایت علوی» موضوع اصلی، معرفی شخصیت و سیره امام علی (ع) است؛ موضوعی که نه‌تنها برای جامعه اسلامی بلکه برای تمام جهان اهمیت دارد. باید تا جایی که می‌توانیم امام علی (ع) را به عنوان یک انسان کامل به جهانیان معرفی کنیم. اگر بتوانیم این کار را به درستی انجام دهیم، در حقیقت پیامبر اکرم (ص) را نیز بهتر معرفی کرده‌ایم؛ چراکه ایشان پرورش‌دهنده چنین شخصیتی بوده‌اند.

وی با اشاره به برخی رویداد‌های تاریخی صدر اسلام افزود: بخش مهمی از ضرورت پرداختن به شخصیت امام علی (ع) در شناخت جایگاه ایشان در هدایت جامعه اسلامی نهفته است. روایات و شواهد تاریخی متعددی بر اهمیت نقش ایشان در تداوم مسیر ترسیم‌شده از سوی پیامبر اکرم (ص) تأکید دارند و همین موضوع، شناخت سیره و منش آن حضرت را برای نسل امروز ضروری می‌کند.

عضو شورای سیاست‌گذاری نخستین جشنواره «روایت علوی» در پایان تأکید کرد: اگر می‌خواهیم به واقعه غدیر توجهی جدی داشته باشیم، بهترین راه معرفی سیره و منش امام علی(ع) است. شخصیت آن حضرت چنان سرشار از ویژگی های انسانی، اخلاقی و عدالت محور است که با فطرت پاک انسان ها سازگاری دارد. به همین دلیل پس از قرن ها همچنان الهام بخش و مورد توجه مردم در سراسر جهان است.

نخستین جشنواره «روایت علوی» با هدف ترویج جریان هنر شیعی – انقلابی با محوریت فضائل امیرالمؤمنین حضرت علی(ع) در قالب‌های هنری برگزار می‌شود. برای دریافت اطلاعات تکمیلی شامل شرایط حضور، نحوه ارسال آثار، متون پژوهشی و زمان‌بندی جشنواره به آدرس مراجعه کنند.