آرامش پیش از طوفان در حزب اپوزیسیون ترکیه؛ موقعیت کلیچداراوغلو متزلزل است

تحولات داخلی حزب جمهوری‌خواه خلق ترکیه (CHP) با صدور حکم دادستان برای عزل اوزگور اوزل و بازگشت موقت کمال کلیچداراوغلو وارد مرحله جدیدی شده است. ناظران سیاسی، وضعیت کنونی را «آرامش پیش از طوفان» توصیف می‌کنند، چرا که اوزل با جلب حمایت نمایندگان پارلمان و شهرداران کلانشهرها، عملاً کلیچداراوغلو را منزوی کرده و برگزاری کنگره جدید را شرط دیدار خود اعلام کرده است.

به گزارش خبرگزاری آنا، تحولات اخیر در حزب جمهوری‌خواه خلق (CHP) ترکیه، بزرگترین حزب اپوزیسیون این کشور، با حکم دادگاه برای برکناری رهبر منتخب این حزب، به یکی از بحث‌برانگیزترین رویداد‌های سیاسی ماه‌های اخیر تبدیل شده است. ناظران سیاسی، وضعیت کنونی را «آرامش پیش از طوفان» توصیف می‌کنند.

بر اساس این گزارش، برای نخستین بار در ترکیه، دادستانی با استناد به ادعای تقلب در انتخابات کنگره داخلی یک حزب (که سه سال پیش برگزار شده)، رهبر آن حزب را برکنار کرده است. این اقدام از منظر نخبگان، شهروندان عادی و حتی فعالان شبکه‌های اجتماعی، عمدتاً به عنوان «مهندسی سیاسی» و تلاشی پنهانی از سوی دولت برای تضعیف قدرت مخالفان تفسیر می‌شود.

اهداف پشت پرده؛ بازگشت کلیچداراوغلو به جای اوزل؟

کارشناسان سیاسی مقیم ترکیه معتقدند که مهم‌ترین هدف این پرونده قضایی جنجالی، کنار زدن «اوزگور اوزل» از رهبری حزب جمهوری‌خواه خلق و بازگرداندن «کمال کلیچداراوغلو» به این سمت بوده است. به اعتقاد آنها، اوزل در مدت سه سال رهبری خود، توانسته بود جان دوباره‌ای به حزب ببخشد و خود را به عنوان گزینه‌ای جدی برای رقابت با اردوغان مطرح کند. در مقابل، کلیچداراوغلو فاقد محبوبیت لازم به ویژه در میان زنان و جوانان است و تداوم رهبری او می‌تواند به نفع حزب عدالت و توسعه (AK Party) تمام شود.

با این حال، شواهد نشان می‌دهد که هوشمندی سیاسی اوزگور اوزل و تیم همراهش، حتی در شرایط بحرانی برکناری، زمینه را برای تزلزل موقعیت اردوغان و کلیچداراوغلو فراهم کرده است.

اوزل پس از برکناری چه کرد؟

انتظار می‌رفت اوزگور اوزل پس از صدور حکم دادگاه، دست به یکی از سه اقدام بزند: فراخوان اعتراضات خیابانی، اعلام انشعاب و تأسیس حزبی جدید، یا انفعال سیاسی. اما بررسی اقدامات دو روز گذشته او نشان می‌دهد که او و تیم مشاورانش با اتخاذ تدابیری حساب‌شده، عملاً روند رویداد‌ها را تغییر داده‌اند.

مهم‌ترین گام‌های اوزل به شرح زیر بوده است:

۱. ریاست فراکسیون پارلمانی: وی تمام ۱۶۵ نماینده حزب جمهوری‌خواه خلق در پارلمان ترکیه را به نشستی اضطراری فراخواند. با وجود هشدار تیم کلیچداراوغلو، این نشست برگزار شد و ۱۱۰ نماینده با رأی خود، ریاست فراکسیون حزب در پارلمان را به اوزل سپردند.

۲. حمایت شهرداران کلانشهرها: اوزل در گام بعدی، شهرداران ۱۲ کلانشهر مهم وابسته به این حزب را به آنکارا دعوت کرد. آنها با صدور بیانیه‌ای مشترک، همچنان اوزگور اوزل را به عنوان رهبر حزب به رسمیت شناختند.

همزمان با این تحولات، ده‌ها پوستر کلیچداراوغلو توسط جوانان حامی اوزل پایین کشیده شد و تجمع‌کنندگان با سر دادن شعار‌هایی علیه او، به اقدامات وی اعتراض کردند.

کلیچداراوغلو؛ رهبری بدون دفتر و پایگاه اجتماعی

پس از صدور حکم دادگاه، کلیچداراوغلو سه وکیل مدافع حزب را عزل و حساب‌های بانکی حزب را مسدود کرد تا دست اوزل و معاونانش به منابع مالی حزب بسته شود. با این حال، او از ترس برخورد هواداران اوزل، از ورود به ساختمان مرکزی حزب در آنکارا خودداری کرد.

کلیچداراوغلو که در نخستین ساعات، آپارتمان مسکونی خود را به مرکز ارتباطی تبدیل کرده بود، در جمع خبرنگاران خواهان پرهیز از دوقطبی‌سازی شد و صدور این حکم را «فرصتی طلایی» برای اتحاد علیه اردوغان خواند. وی از اوزگور اوزل خواست تا هرچه سریع‌تر دیداری داشته باشند، اما اوزل با این درخواست موافقت نکرد.

شرط اوزل برای دیدار؛ برگزاری کنگره جدید

نکته کلیدی در این ماجرا، نقص حقوقی حکم دادگاه است. این در حالی است که هم «نهاد عالی انتخابات» ترکیه و هم دادگاه جمهوری، پیشتر شکایت مربوط به انتخابات کنگره را رد کرده بودند. با این حال، با پیگیری تیم حقوقی نزدیک به اردوغان، دادستان بار دیگر پرونده را بررسی کرده است.

اوزگور اوزل در واکنش به این وضعیت، برای دیدار با کلیچداراوغلو شرط گذاشته است: «شرط من برای دیدار، فراهم کردن مقدمات برگزاری کنگره ظرف حداکثر چهل روز است تا رهبر حزب دوباره با رأی اعضا انتخاب شود. اگر کلیچداراوغلو از این کار طفره رود، شاهد گام‌های بعدی ما خواهد بود.»

تحلیل نهایی؛ توپ در زمین کلیچداراوغلو

کارشناسان سیاسی معتقدند هم‌اکنون توپ در زمین کلیچداراوغلو است. او اگرچه با حکم دادگاه به عنوان رهبر حزب معرفی شده، اما قادر به ورود به ساختمان حزب، سخنرانی در پارلمان یا اعمال قدرت مؤثر نیست و عملاً از سوی نخبگان، رسانه‌های مستقل و بخش بزرگی از بدنه حزب در انزوا قرار گرفته است.

از سوی دیگر، اوزگور اوزل نیز کار دشواری پیش رو دارد؛ او باید فضای هیجانی حزب را به سمت برگزاری مجدد کنگره مدیریت کند. در شرایط فعلی، به نظر می‌رسد به صورت موقت، اردوغان و حزب عدالت و توسعه برنده اصلی باشند، زیرا بزرگترین حزب اپوزیسیون ترکیه درگیر بحران داخلی شده و انتقاد مؤثری علیه سیاست‌های دولت مطرح نمی‌کند.

خبرگزاری آنا در پایان گزارش خود آورده است که باید دید در هفته‌های آینده، اوزگور اوزل بار دیگر از این گرداب سیاسی خارج خواهد شد یا سکان حزب جمهوری‌خواه خلق در دست سیاستمداری می‌ماند که فاقد مشروعیت و محبوبیت اجتماعی لازم برای رقابت با اردوغان است.