توسعه مراکز آزمایشگاهی؛ از سنجش سلامت تا تولید انبوه گیاهان گلخانهای با فناوری کشت بافت
منوچهر فرجامینژاد مدیر مرکز خدمات آزمایشگاهی و کارگاهی استان اردبیل در گفتوگو با خبرنگار آنا، با بیان اینکه در سالهای اخیر توسعه مراکز آزمایشگاهی و پژوهشی در حوزههای سلامت، کشاورزی و فناوریهای زیستی در کشور با هدف تبدیل یافتههای علمی به خدمات و محصولات کاربردی شتاب بیشتری گرفته است، به بررسی مهمترین دستاوردها و نحوه اثرگذاری این مراکز بر زندگی مردم و صنایع پرداخت.
مدیر مرکز خدمات آزمایشگاهی و کارگاهی استان اردبیل با اشاره به فعالیتهای جدید مجموعه اظهار کرد: مرکز سنجش سلامت از جمله بخشهایی است که اخیراً راهاندازی شده و اکنون حدود یک سال از آغاز فعالیت آن میگذرد.
وی افزود: در این مرکز خدمات متنوعی در حوزه سلامت ارائه میشود و افراد مختلف از جمله شهروندان عادی و ورزشکاران میتوانند برای انجام ارزیابیهای تخصصی مراجعه کنند. از جمله خدمات این مرکز میتوان به اسکن کف پا و بررسی وضعیت ستون فقرات و تشخیص ناهنجاریهای احتمالی اشاره کرد.
فرجامینژاد تأکید کرد: این مرکز بهصورت مستقیم با سلامت عمومی جامعه در ارتباط است و خدمات آن به شکل کاربردی در زندگی روزمره مردم مورد استفاده قرار میگیرد.
توسعه آزمایشگاه کشت بافت گیاهی و تولید انبوه گیاهان گلخانهای
مدیر این مرکز در ادامه به یکی دیگر از بخشهای تخصصی مجموعه اشاره کرد و گفت: آزمایشگاه کشت بافت گیاهی نیز اخیراً تکمیل و راهاندازی شده و در آن پژوهشهای مرتبط با گیاهان گلخانهای انجام میشود.
وی تصریح کرد: در این آزمایشگاه امکان تکثیر و تولید انبوه گیاهان زینتی و گلخانهای فراهم شده است و گونههایی از جمله انواع لاله نیز در قالب پروژههای تحقیقاتی مورد بررسی و تکثیر قرار میگیرند.
فرجامینژاد با اشاره به اهمیت این فناوری در بخش کشاورزی افزود: در روش کشت بافت، بخش کوچکی از گیاه مانند برگ، ساقه یا ریشه در محیطهای کنترلشده کشت داده میشود و پس از تکثیر مرحلهای، تعداد زیادی نمونه تولید میگردد.
وی ادامه داد: در حالی که در روشهای سنتی ممکن است در یک سال از یک هکتار زمین حدود ۱۰ هزار محصول برداشت شود، در روش کشت بافت این عدد میتواند به صد هزار تا حتی یک میلیون نمونه افزایش یابد.
تأثیر کشت بافت در کاهش زمان تولید و افزایش بهرهوری
مدیر مرکز خدمات آزمایشگاهی و کارگاهی استان اردبیل با اشاره به نقش این فناوری در افزایش سرعت تولید محصولات کشاورزی گفت: فرآیندهایی که در شرایط طبیعی ممکن است چندین سال زمان نیاز داشته باشد، در محیط آزمایشگاهی کشت بافت میتواند در مدت کوتاهتری انجام شود و به تولید انبوه برسد.
وی افزود: این موضوع علاوه بر افزایش بهرهوری، نقش مهمی در توسعه اقتصادی و تأمین نیاز بازار دارد و میتواند در حوزه صادرات و کاهش وابستگی نیز مؤثر باشد.
سازوکار تبدیل یافتههای تحقیقاتی به محصول و خدمت
مدیر مرکز خدمات آزمایشگاهی و کارگاهی استان اردبیل در خصوص روند تبدیل نتایج پژوهشی به محصول یا خدمت قابل استفاده در بازار اظهار کرد: فرآیند کشت بافت و تولید محصولات زیستی بر اساس تدوین پروتکلهای علمی انجام میشود. در این روش ابتدا نمونههای گیاهی در شرایط آزمایشگاهی بررسی و تکثیر شده و سپس بر اساس الگوهای مشخص، فرآیند رشد و توسعه آنها هدایت میشود.
وی ادامه داد: هدف از این فعالیتها تبدیل دانش علمی به محصول نهایی و قابل استفاده در بخش کشاورزی و بازار است. در برخی پروژهها نیز تلاش شده است از طریق اصلاح ژنتیکی و روشهای علمی، کیفیت و بازدهی محصولات افزایش یابد.
کاهش وابستگی و صرفهجویی ارزی در بخش کشاورزی
مدیر مرکز خدمات آزمایشگاهی و کارگاهی استان اردبیل در پاسخ به پرسش خبرنگار آنا درباره میزان صرفهجویی ارزی این پروژهها و کاهش وابستگی به خارج از کشور گفت: در برخی بخشها مانند مواد اولیه و هورمونهای گیاهی همچنان وابستگیهایی وجود دارد، اما اجرای این طرحها موجب کاهش خروج ارز و افزایش تولید داخلی شده است.
وی افزود: علاوه بر صرفهجویی ارزی، کاهش هزینههای نیروی انسانی و زمان تولید نیز از دیگر مزایای این روشها محسوب میشود و در مجموع میتواند بازده اقتصادی قابل توجهی برای کشور ایجاد کند.
فرجامینژاد در ادامه به پروژههای مرتبط با تکثیر گیاهان زراعی و باغی اشاره کرد و گفت: در برخی طرحها تلاش شده با استفاده از روشهای کشت بافت، وابستگی به واردات نهال و بذر کاهش یابد و تولید داخلی جایگزین نمونههای خارجی شود.
وی درپایان گفت: مراکز آزمایشگاهی و پژوهشی در حال حرکت به سمت تبدیل مستقیم یافتههای علمی به محصولات کاربردی هستند و نقش مهمی در توسعه فناوریهای کشاورزی، ارتقای خدمات سلامت و کاهش وابستگیهای خارجی ایفا میکنند.
انتهای پیام/
