رئیس دانشگاه آزاد اسلامی استان یزد:
امنیت منطقه، به دست منطقه/ ترجیح میدهیم پیامها به آمریکا از یک کانال واحد منتقل شود
به گزارش گروه سیاسی خبرگزاری آنا، سفر دورهای سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه به اسلام آباد، عمان و روسيه در شرایطی صورت گرفت که پرونده هستهای، تنشهای خلیج فارس و گمانهزنیها درباره آینده مذاکرات با واشنگتن، کانون توجه رسانهها و محافل دیپلماتیک است.
در فضایی که فعالشدن کانالهای میانجیگری و پیشنهادهای جدید برای کاهش تنشها، ابعاد تازهای به معادلات منطقهای بخشیده، واکاوی اهداف و پیامدهای این دور از دیپلماسی فعال ایران حائز اهمیت است. در همین ارتباط، خبرنگار آنا گفتوگویی با «محسن پاکآیین» دیپلمات پیشین و سفیر اسبق کشورمان در جمهوری آذربایجان داشته است
سفرهای سهگانه عراقچی؛ رایزنی برای امنیت بدون دخالت قدرتهای فرامنطقهای
پاکآیین در پاسخ به سوالی در رابطه با سفرهای اخیر عراقچی وزیر خارجه کشورمان به اسلامآباد، مسقط و مسکو و نقطه همگرایی آنها اظهار کرد: سفر دورهای عراقچی از اهمیت ویژهای برخوردار بود و در این مقطع حساس، برای رایزنی و تبادل نظر با برخی کشورهای همسایه و منطقهای، از جمله یکی از اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل، ضرورت داشت.
دیپلمات پیشین کشورمان با اشاره به اهداف مشترک این سفرها ادامه داد: نقطه مشترک این سه سفر را میتوان تلاش برای تأمین امنیت منطقه توسط کشورهای منطقه و بدون دخالت قدرتهای خارجی، بهویژه ایالات متحده آمریکا، دانست.
وی با تأکید بر نقش مخرب ایالات متحده در منطقه افزود: واقعیت این است که امروز به دلیل دخالتها، زیادهخواهیها و سلطهطلبی آمریکا و اصرار این کشور بر حمایت از منافع رژیم صهیونیستی، منطقه ما بهویژه خلیج فارس و دریای عمان، بر اثر اقدامات متجاوزانه آمریکا علیه ایران، با ناامنی و چالشهای جدی مواجه شده است. در این شرایط، منافع تمام کشورهای منطقه، حتی آنهایی که روابطی با آمریکا دارند، تحتالشعاع منافع رژیم صهیونیستی قرار گرفته است. ازاینرو، کشورهای منطقه ناچارند برای برونرفت از این وضعیت و جلوگیری از تداوم آن، چارهای بیاندیشند.
پاکستان، عمان، روسیه؛ سه ضلع معادله امنیت خلیج فارس در ترازوی دیپلماسی ایران
این دیپلمات پیشین کشورمان در ادامه و در پاسخ به سوالی درباره نقش کشورهای مورد بازدید در کاهش تنشها تصریح کرد: به همین دلیل، رایزنی با این سه کشور از اهمیت ویژهای برخوردار است. پاکستان امروز نقش مهمی در میانجیگری میان ایران و آمریکا ایفا میکند. عمان نیز از دوستان نزدیک ما محسوب میشود و تأثیر قابلتوجهی در تضمین امنیت منطقه دارد؛ بهویژه آنکه بخشهایی از آبهای سرزمینی این کشور در مجاورت تنگه هرمز قرار گرفته و نقشی کلیدی در تأمین امنیت این آبراه راهبردی ایفا میکند.
پاکآیین با اشاره به جایگاه روسیه در معادلات منطقهای افزود: روسیه هم عضو دائمی شورای امنیت سازمان ملل است و هم بهعنوان صادرکننده بزرگ نفت، به ثبات بازارهای انرژی و منطقه نیاز دارد. این کشور از سوی دیگر، سابقه دیرینهای در روابط چندجانبه با ایران دارد.
وی خاطرنشان کرد: تعامل با این سه کشور میتواند زمینهساز تحقق هدف راهبردی جمهوری اسلامی ایران، یعنی ایجاد امنیت پایدار منطقهای بدون دخالت قدرتهای فرامنطقهای، باشد.
پاکآیین با بیان اینکه هدف ایران ایجاد امنیت پایدار منطقهای است، تاکید داشت: هدفی که امروز به دغدغه مشترک بسیاری از کشورهای منطقه تبدیل شده، ایجاد امنیت پایدار و منطقهای بدون دخالت قدرتهای فرامنطقهای است و امیدواریم این تلاشها به نتیجه برسد.
پیشنهاد مسکو برای حل اختلاف در دو جبهه؛ میانجیگری روسیه در کانون ارزیابی
با توجه به اینکه چارچوب مذاکرات فعلی تهران-واشنگتن، گفتوگوهای منطقهای را نیز در بر میگیرد، پاکآیین در پاسخ به این پرسش که «پیشنهاد روسیه برای ایفای نقش در ترمیم روابط ایران و کشورهای خلیج فارس و همینطور تسهیلگری در حل اختلافات تهران-واشنگتن» را چگونه میتوان ارزیابی کرد و اصولاً چه نقشی برای مسکو متصور هستیم، بیان کرد: در حال حاضر، میانجی اصلی در روابط ایران و آمریکا، پاکستان است که از سوی دو طرف معرفی و تأیید شده است.
وی با بیان موضع اصولی ایران درباره تسهیلگریهای منطقهای ادامه داد: ایران از هرگونه تسهیلگری توسط کشورهای ذینفع که هدف آن حفظ امنیت منطقه و تداوم روابط دوستانه با کشورهای خلیج فارس باشد، حمایت میکند و چنانچه روسیه نیز تمایل به ایفای نقشی در این زمینه داشته باشد، قطعاً با آن مخالفتی نخواهیم داشت.
این دیپلمات پیشین کشورمان با تأکید بر ترجیح ایران برای متمرکز بودن کانالهای ارتباطی با آمریکا افزود: با این حال، در تعامل با آمریکا ترجیح میدهیم پیامها از یک مسیر واحد ردوبدل شود، زیرا استفاده از کانالهای متعدد ممکن است به ابهام یا برداشتهای نادرست منجر گردد.
پاکآیین با بیان دیدگاه تحلیلی خود در خصوص مسئله مهم میانجیگری اظهار داشت: به اعتقاد من، در میانجیگری میان دو کشوری مانند ایران و آمریکا که اختلافات ریشهای و عمیقی دارند و ما آمریکا را دشمن اصلی خود میدانیم، هرچه تبادل پیامها از طریق یک کانال مشخص و واحد صورت گیرد، مؤثرتر خواهد بود.
وی در تکمیل این بخش از گفتوگو، با اشاره به تمایل کشورهای مختلف برای ایفای نقش در کاهش تنشها عنوان کرد: با توجه به شرایط، بسیاری از کشورهای جهان مایلند در کاهش تنشها و رفع موانع نقشی ایفا کنند و هر یک سیاست و رویکرد خود را دارند که ما با آن مخالف نیستیم؛ اما به اعتقاد من، متمرکز شدن میانجیگری بر یک کشور مشخص، به نفع ثبات منطقهای است و از پراکندگی و تکرار پیامها جلوگیری میکند.
مذاکرات سطحبندیشده؛ مرز میان واقعیت و گمانهزنیهای رسانهای
سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان در پاسخ به سوالی درباره طرحهای رسانهای مطرحشده پیرامون سطحبندی مذاکرات و تفکیک سرفصل «خاتمه جنگ و بازگشایی تنگه هرمز» از بسته مذاکراتی جامع ایران و آمریکا، گفت: بهتر است به آنچه از مسیر مراجع رسمی پیگیری میشود توجه کنیم. در حال حاضر، هیچ طرح رسمی با چنین مشخصاتی از سوی مقامات ذیصلاح اعلام نشده است. البته ایران قطعاً دارای دیدگاهها و طرحهای مشخصی است، اما جزئیات آنها هنوز رسانهای نشده است.
پاکآیین با برشمردن اصول مورد تأکید ایران در مذاکرات اظهارکرد: ما بر اصولی پافشاری داریم که پیشتر نیز به طرف آمریکایی اعلام شدهاند؛ از جمله مخالفت با توقف برنامه هستهای، توقف توسعه توانمندیهای دفاعی و موشکی، و همچنین کنترل تنگه هرمز بر اساس منافع ملی. بدیهی است که شرایط پس از جنگ، با وضعیت پیش از جنگ در این زمینه متفاوت خواهد بود. این موارد از جمله مواضع اعلامشده رسمی است. حمایت از محور مقاومت نیز پیشتر تصریح شده است. سایر مطالب مطرحشده در رسانهها بیشتر جنبه گمانهزنی دارند و در این زمینه اطلاعی ارائه نمیدهم.
از تجربه تا بیاعتمادی؛ روایت تهران از «دو جنگ در فاصله دو مذاکره»
این دیپلمات پیشین کشورمان در پاسخ به سوالی درباره اظهارات عراقچی پیرامون تصمیمگیری درباره روند دیپلماتیک با توجه به تجربیات گذشته و لزوم اعتماد به دستگاه دیپلماسی خاطرنشان کرد: ادبیات دیپلماتیک وزیر خارجه کشورمان دقیقاً مبتنی بر بیاعتمادی عمیق ایران به آمریکاست. «دو جنگ در فاصله دو مذاکره» نمونهای از این بیاعتمادی است. ما مراتب بدبینی خود را صریحاً اعلام میکنیم، اما اگر بگوییم «اصلاً مذاکره نمیکنیم»، بهانهای در اختیار آمریکا قرار میدهیم تا ایران را بهعنوان کشوری جنگطلب معرفی کند.
به گفته پاکآیین، ما نباید عامل بنبست دیپلماسی قلمداد شویم، زیرا در آن صورت، حق دفاع مشروع از ما سلب میشود و آمریکا میتواند ادعا کند که، چون ایران وارد مذاکره نشد، ناچار به اقدام نظامی شد.
وی با تأکید بر اینکه «قطعاً رفتاری نخواهیم داشت که ایران را مقصر اصلی بنبست مذاکرات جلوه دهد» گفت: با این حال، هرگونه ورود به مذاکره بر پایه بیاعتمادی تاریخی و مشروط به تحقق پیششرطهای ما خواهد بود؛ از جمله لغو محاصره دریایی، رعایت کامل آتشبس و سپس آغاز گفتوگوها، همانطور که مقامات رسمی نیز تأکید کردهاند.
صلح یا جنگ؟ ترسیم چشمانداز راهبردی مناقشه
سفیر اسبق ایران در جمهوری آذربایجان در پایان و در پاسخ به سوالی درباره احتمال ازسرگیری جنگ و بازگشت به میز مذاکره تصریح کرد: در پاسخ به این پرسش که آیا ممکن است دورهای کوتاه از جنگ مجدداً رخ دهد و سپس دوباره پای میز مذاکره بنشینیم، باید تأکید کنم جمهوری اسلامی ایران نهتنها به جنگ گرایشی ندارد، بلکه هرگز از آن استقبال نمیکند. با این حال، در صورت حمله، قطعاً پاسخ قاطعی خواهد داد و تجربه نیز نشان داده است که ما از منافع خود دفاع خواهیم کرد. اما هدف ما جنگ نیست؛ بلکه صلح پایدار از طریق دیپلماسی مشروط و مبتنی بر عزت ملی است.
پاکآیین با بیان اینکه چشمانداز ایران روشن است،تاکید کرد: جلوگیری از جنگ، حفظ ثبات منطقهای و پیگیری مذاکرات تنها در چارچوبی قابل پذیرش است که منافع ملی و امنیتی ایران تضمین شود.
انتهای پیام/
